Gorters Mei hardop (2)
vrijdag 18 mei 2012 - 10:35
Ik dacht 'dit is radio'. Gemiste kans. Volgend jaar mei moeten er vijf radio-uren te vinden zijn om de Mei live uit de openlucht uit te zenden.
De plaats kon niet beter: een boerderij op een overgeschoten stukje grond temidden van spoorwegen, snelweg en het Amsterdam-Rijnkanaal. Tegen het eind was het koud geworden, handen werden gewarmd aan houtvuurtjes terwijl zwaluwen boven de hoofden rondschoten. En het meisje Mei trok naar de nabije stad, samen met de dichter. Haar einde tegemoet.
Gorters Mei duurt 300 minuten, dat zijn 5 uren, zei organisator Hans Heesen. Het was de vierde keer dat 100 lezers elk een pagina deden. Verrassende ervaring: niet alleen geeft iedere stem de Mei weer een andere klank. Zonder het te weten portretteren de lezers ook zichzelf. Gorters gedicht bracht honderd karakters tot leven.
Gorters Mei hardop (1)
donderdag 17 mei 2012 - 14:22
Het honderd pagina's grote gedicht uit 1889 wordt vandaag in z'n geheel voorgelezen door honderd stemmen in Roodnoot, aan de Oude Vleutenseweg even buiten Utrecht, nabij Leidse Rijn. Het begint straks om drie uur.
Mei is een ongelukkig verliefd meisje, dat na 31 dagen sterven moet. Ik lees om half negen pagina 89, als mijn voorganger is geëindigd met: '...terwijl de stilte peinsde om te raden...'. Waarna ik verder ga met:
'...geluid dat komen zou, terwijl ze ried
En peinsde nog en luisterde, een lied
Speelde daar al en floot een nachtegaal.
Het werd geboren uit de stilte, taal
Van stilte zelf, alsof het zwijgen sprak,
Onmerkbaar overgaand in spraak die brak...'
etc.
Wat een zin: 'Taal van stilte zelf, alsof het zwijgen sprak..'.
Links:
Aukje Koks (2)
woensdag 16 mei 2012 - 22:17
Wat gebeurt hier? Aukje Koks zegt dat de houten vingers eer bewijzen aan de geschilderde hand.
Een strijd is het, waarbij soms de werkelijkheid het van de kunst wint, maar het soms ook andersom uitpakt. Het gegeven dat deze vingers uit lindenhout zijn gesneden legt de dubbele bodem.
Aukje Koks (Gilze‑Rijen, 1977) staat op gespannen voet met de kunst en met het kunstenaarschap. Ze geeft zich voortdurend rekenschap van wat ze aan het doen is. Zie op haar website hoe ze Dickens' Great Expectations letterlijk verzoop, onleesbaar maakte en liet desintegreren. En neem die titel maar letterlijk. Want zonder zelfspot gaat het niet. Balanceren tussen werkelijkheid en illusie, tussen waarnemen en wat we denken waar te nemen. En daarmee de toeschouwer uitdagen. Zo moet je haar website lezen.
Vrijdagavond na 22.00 is ze te horen in de Avonden.
Links:
Paradijsstraat
dinsdag 15 mei 2012 - 20:32
In de tweede helft van de jaren '60 stak de in Norwich docerende, van oorsprong Duitse schrijver W.G.Sebald vaak voor twee, drie dagen over naar België.
In zijn roman Austerlitz wandelt de hoofdpersoon al op de eerste pagina door Antwerpen en - niet ver van het monumentale station naast de dierentuin - door de oude buurt, de Jeruzalemstraat, de Nachtegaalstraat, de Pelikaanstraat en de Paradijsstraat.
Vannacht stierf mijn verre tante (87) die sinds jaar en dag het Middeleeuwse huis 'De koning Achab' op de hoek van de Kattenstraat en de Paradijsstraat bewoonde. Ze tekende portretten die leken, maakte viltsculpturen en sneed poppen van Antwerpse figuren - hoeren met korte rokjes en streepkousen die ze zelf maakte. Haar bushalte met een wachtende, geheel aangeklede familie Flodder is een meesterwerkje.
Sebald liep hier langs. Misschien zag hij haar bezig.
Frank van der Salm (3)
maandag 14 mei 2012 - 14:54
Costa Blanca (2012). Dit vind ik de mooiste foto in Schiedam. Hij neemt een hele wand in beslag.
Frank zei me wat ik zag. Eerst niet meer dan een vrijwel witte muur.
'Ga nu eens een paar passen achteruit.'
Dan de barsten in het hout waarop de schildering werd aangebracht. Daarna pas tekenden contouren zich af.. Een vakantiedorp. Onmiskenbaar. Dit was eens een reclame voor vakantiehuizen. Nu zo uitgebleekt door het zonlicht van de Costa Blanca dat ze bijna verdwenen zijn. Zouden ze nog bestaan? Of is dit al wat er van rest?
Frank van der Salm (2)
zondag 13 mei 2012 - 10:56
Waar gaat een maquette over in werkelijkheid. Hoe wordt een science fiction-film het model voor bouwplannen?
Kijkend naar de foto's van Frank van der Salm zwenk ik van de film Metropolis naar wat ik zag van het Sjanghai van nu. Architectuur is een steeds vreemder vak als technisch vrijwel alles kan. Een krabbel, een schetsje wordt werkelijkheid, zoals ik bijna dagelijks zie als ik langs de plastic badkuip fiets die Benthem Crouwel op het Amsterdamse Stedelijk hebben gezet.
Niemand zei 'doe maar niet dit' en dus werd dit beleid en beleid verandert niet omdat dat gezichtsverlies met zich zou brengen. Het schetsboekje heeft het overgenomen van de gekoesterde traditie. Waarom werd waarom niet. In die wereld beweegt zich Frank van der Salm met zijn technische camera. Fotografisch verslaggever. Zijn onderwerp is de vooruitgang - al dan niet tussen aanhalingstekens: de nieuwe stadsgebieden in opkomende economieën, in Azië, de Verenigde Staten en Zuid‑Europa. Waar zit het ongemak in die overwoekering met identieke torenflats in China? Of is iedereen allang blij?
Morgen na 22.00 in de Avonden meer.
Links:
Aukje Koks
zaterdag 12 mei 2012 - 20:59
Een boekomslag, beschilderd door Aukje Koks. Zo staan er meer boekomslagen in de zaal in het Stedelijk in Schiedam waar 'Preludes', haar eerste grote solo gisteren opende.
Een zaal vol geschilderde of materiële - meest hout - voorwerpen, waar alles met alles te maken heeft. Een voorbeeld: hier staat ze naast een geschilderd boekomslag. Kijk je goed, dan zie je een ouderwetse museale schilderijenwand met doeken uit de Gouden eeuw. Maar kijk je om je heen dan zie je die door Aukje Koks verzonnen Gouden Eeuwse schilderijen in het groot - aan de tegenoverliggende wand hangen.
Ze wil voortdurend rekenschap geven van wat ze doet. Wat heeft ze te maken met de Gouden Eeuw? Op haar site staat een schitterend beeldverslag van haar ontwikkeling sinds 2005. Dat begon met beelden uit denkbeeldige suspenseverhalen. Maar later ging ze zich afvragen waarom. Ze kon het goed, maar wat was schilderen? En wat wilde ze schilderen?
Alle stadia van haar worsteling zijn te volgen, van giechelen en zelfspot tot diepe twijfel en willen ophouden. Van naar de natuur werken tot haar gevecht met de - al dan niet geschilderde materie.
Links:
Frank van der Salm (1)
vrijdag 11 mei 2012 - 20:41
Morgen opent in het Stedelijk Museum in Schiedam zijn expositie Timeport.
Vernoemd naar deze veelduidige foto. Frank vertelde me vanmiddag dat hij in Zuid-Korea is gemaakt, van een ja wat.. Een toegang tot wat liften zouden kunnen zijn. Maar net zo goed de luchtsluis van een ruimteschip, fantaseerde ik. 'Startrek', ging hij door. Wie daar binnengaat zit met een druk op de knop in het jaar 3012. Maar dan... hier komt de volgende dimensie: het jaar 3012 zoals dat dertig jaar geleden gedacht werd. Er zijn immers zo veel jaren 3012! Zo veel als er hedens zijn. Naar welk 3012 zou ik willen?
Zo speelt Frank van der Salm met de tijd. Door zijn keuze van locaties - veel leegstaand modern Spanje - maar ook door het fotomateriaal dat hij gebruikt. De vergroting van een foto van een balkon in een flatgebouw krijgt korrelige contouren, wordt daardoor schilderachtig. Een appartementengebouw, neergezet in een nachtelijk park verstrakt zo dat het ongeloofwaardig wordt. En alleen graffiti het nog kunnen redden van volledig oplossen in lucht.
Spanje staat leeg. En wordt een Eldorado voor kunstenaars.
Waar ook ter wereld (2)
donderdag 10 mei 2012 - 21:56
Op zaterdag 2 juni, bij het VPRO-festival in de Amsterdamse Nes, verschijnt het boekje met Cd van de radiogesprekken van Arnon Grunberg en mij. Op 11 februari 2008 belde Arnon met zijn moeder, oa. over 'Super Tuesday'. Een fragment:
''Ze was echt helemaal op de hand van Obama. Die had iets in haar losgemaakt. Als grapje vroeg ik haar toen: 'Mama zou jij president van Amerika willen worden?''
Hoe kwam je er bij om dat te vragen?
''Ik probeer soms lichtheid in de gesprekken met mijn moeder te brengen. En ik vond dit eigenlijk wel een leuke vraag. Het was dus meer bedoeld als een grapje. Ik dacht, misschien maak ik haar aan het lachen of iets dergelijks. Maar ik maakte haar helemaal niet aan het lachen, want ze ging er heel serieus op in. Ze zei 'nou, dat is me te veel verantwoordelijkheid. Ik heb soms al moeite genoeg om de verantwoordelijkheid te accepteren van mijn eigen huis en mijn eigen tuin.'. En daarmee was het gesprek afgelopen.''
Staren in het duister
woensdag 09 mei 2012 - 22:09
Is de titel van het onvoltooide laatste boek. Ik lees een begoochelend manuscript. Dat reikt naar achter het duister.
Willem Brakman heeft de wereld altijd herschapen naar zijn evenbeeld. In het gezicht van de dood, schiep hij zijn hiernamaals. De wereld als wil en voorstelling, in een kijkdoos. Wat hier gebeurt is niet af. Zoals Kafka's Amerika niet af is omdat het continent met elke stap van Karl Rossmann groter wordt.
Zo heeft Willem van jongsaf de dood de buurt, het huis zien binnenkomen; zijn grootvader, een buurvrouw. Huizen, winkels, de Julianakerk waar men tenslotte wordt uitgedragen. Het riekt er. En zeg nu zelf, de dood is overal, kijk om je heen. Of lees zijn roman Inferno. Een compleet ingericht en gestoffeerd hiernamaals, per bus bereikbaar, zij het enkele reis.
Een heilige vrees, tegelijk met de wil te doorgronden. Starend in het duister doet hij juist dat. Hij reikt en reikt. En daar ontstaat zijn andere wereld. Maar weet dan wel, dit boek is zonder eind, het kan nooit voltooid worden.
RSS