Een nieuwe wereld

 Zie je ontstaan op de tentoonstelling 'New realities' in het Rijksmuseum van 19de eeuwse foto's. Hoe fotografie onze manier van kijken veranderde. Voor het eerst kon je snel en eenvoudig vastleggen wat je zag.

 Een revolutie in de beeldcultuur was het gevolg. De schilders sloe­gen aan het fotograferen. In het boek 'Snapshot' (2012) zie je hoe sinds 1888 de goedkope Kodak schilders als Bonnard, Breit­ner, Evenepoel, Vallotton, Vuillard en anderen op ideeen bracht. Goedgekozen titel: het moment te pakken krij­gen. Dat ene detail dat het moment maakt. Zoals het omkijkende meisje op de foto van Henri Evenepoel van z'n gezin op de Place de la Concorde.

 Het moment, maar ook hoe je het beeld kunt afsnijden. Breitner werd een pionier. En de close up, langzaam komen levende mensen dichterbij terwijl de schilders ze benaderen. En dan het snel gemaakte zelfportret. De selfie is geboren.

 In het Rijks zie je hoe het begon. De stijve portretcultuur van de familiefoto's was nog voor de eeuwigheid. En daar kan geen lachje af. Dan komen de fotografische visitekaartjes. En dan komt de malligheid. Even gek doen voor de camera.

 Het waren de schild­ers die het gebruik van het nieuwe medium losgooiden. Dat is wat je in het Rijks zoekt en vindt. De onbewaakte momenten. Dat je dwars door de tijd heen kijkt. En zie, je bent zomaar in een zeer aanraakbaar 1898.