Alles kan

 Zo'n kunstlawine als Art Rotterdam brengt bovenal een bood­schap: alles kan. Anders dan in tijden dat Cobra overheerste, de laatste avant-garde of Nul.

 Kunst als speeltuin. Je kunt de wip nemen - die tegenwoordig wipwap heet, waarom? - de glijbaan of je verplaatsen naar de echoput.

 Er wordt dus weer geschilderd, van abstract tot conceptueel tot surreëel, van kliederstijl tot fijnschilderen.

 En wat me daarbij in Rotterdam opviel waren mengvormen, architectuur en beeld, waarbij de architectendroom - het nooit uitgevoerde ontwerp - terugkeert als zelfstandig werk, zoals bij het filmpje van Anouk de Clercq waarin heden en verleden van een bebouwde stadsplek door elkaar schuiven. Of in de driedimensionale kijkdoosachtige gebouwstapelingen van Claudia Larcher.

 En dan Erik Seps krankjoreme 'Neurotopia', een van zijn bouwwerken van veelsoortige stadsrommel en -afval, waar zelfs een riviertje doorheen stroomt.

 Er waren trompe l'oeils, als die van Jochen Mühlenbrink die vooral schilderij-achterkanten schildert. En elegante machines met bewegende verf of plooiende metalen mailles van Zoro Feigl.

 En dan weer de achterdoekjes die Andrea Freckmann schilderde voor de oude poppenkast die ze in Leipzig vond. Kortom, alles kan. 

 

De stokpaarden van Andrea Freckmann.

 De nieuwe expositie van Andrea Freckmann gezien. In de Haagse Herdersstraat bij Maurits van de Laar. Opnieuw is het een voorstelling. Soms letterlijk, zoals in haar Waldbühnenstuck, waar een poppenkast, een marionettentheater in het bos staat.

 Stokpaarden, daarover gaat het ditmaal. Je ziet en wereld vol mensen die stokpaarden berijden. De paarden spelen op sommige doeken mee, komen tot leven.

 Een 18de-eeuws leger rukt op, in blauwe uniformen. Waren dat de Pruisen niet. Ja Andrea, ze is Duitse.

 Maar ook een vrouw, die als een heks een stokpaard kan berijden als een bezem.

 Ze heeft uit hout en wol ook stokpaarden gemaakt die kunnen meespelen in een marionettentheater, grote en kleine. Ze heeft zelfs, vertelde ze, geposeerd in een gehuurd blauw galauniform. Met stokpaard.

 Zo schildert ze een wereld waarin legers stokpaardberijders tegen elkaar optrekken.

 Kijk om je je heen, en je ziet legers op stokpaarden.

 Het woord stokpaard (Steckenpferd) heeft in het Duits de zelfde dubbele betekenis als bij ons. Van kinderspeelgoed tot obsessie.

Andrea Freckmann en de hondenogen

 Vanmiddag de laatste kans waargenomen om in Den Haag de nieuwste schilderijen van Andrea Freckmann te zien. En, voor het eerst, de schilderes zelf te ontmoeten. In haar voorstelling blijkt een nieuw personage opgedoken te zijn: een geadopteerde straathond, type 'aan komen lopen'.

 En zo keek ik naar hondenogen. Die ze eindeloos moet hebben geobserveerd. Terwijl ze haar interieur bekeken, de planten, de meubelen. Of de verwaarloosde tuin, met hondenblik. Alles in een heel lichte toets, met weinig streken die alles aanduiden.

 Er gebeuren dan als toeschouwer vreemde dingen met je. Je ontdekt dat de hond een alter ego van Andrea is geworden. Wat ze volmondig toegeeft. En vervolgens dat je zelf ook met hondenogen - die ze in een paar streken treffend kan neerzetten - gaat rondkijken.

 Je wordt in Andrea's spel betrokken. Je wordt een hond.

 Ze legde me uit dat het haar gaat om 'de eenzaamheid van de hond'. En dus van de mens.

 En zo kijk je met de ogen van een straathond. Die tussenbeide vaak de toeschouwer aanzien met een Stan Laurel-'camera-look'. Bijvoorbeeld als zijn bazin hem voor de grap door een hoepel wil laten springen. Onbegrijpelijke vraag. Zal hij het doen? Hij kijkt mij aan.

 'Begrijp jij wat die vrouw van me wil?'

 Een hond als deze gaat zijn eigen hondengang.

 Andrea is een meester geworden in het treffen van hondenogen en hondenhoudingen. En dat is nog lang niet alles. Er is zoveel meer. Kijk op haar site.