Michael Zosjtsjenko

zondag 22 september 2019 - 17:26

 In 'Voor zonsopgang' verzamelde Zosjtsjenko (1894-1958) verhalen en fragmenten die hij in de laatste oorlogsjaren onder kanongebulder schreef. Bijna waren de twintig, samen acht kilo zware schriften in vlammen o­pgegaan. In het dorp van zijn jeugd kwam hij de bron van zijn angsten tegen: water, 'Zwart water'.

'Een dertigjarige man probeerde zich te bevrijden van zijn angsten door het bestuderen van water. De worsteling verliep langs lijnen van kennis en wetenschap. Het vreemde was dat het bewustzijn aan de strijd deelnam. Ik begrijp niet helemaal hoe het zo kon lopen. Het bewustijn had geen weet van de mechanismen van het lijden. Daarom koos ik waarschijnlijk een weg die betrouwbaar leek, maar in dit geval verkeerd en zelfs belachelijk was. Al mijn schriften en notitieborkjes kwamen vol te staan met aantekeningen over water.

(...) Hier is een aantekening die ik met rood heb onderstreept: '71% van het aardopppervlak bevindt zich onder water en slechts 20 procent is vasteland.'

Een tragische aantekening! Met rood potlood is erbij geschreven: 'driekwart van de aardbol bestaat uit water!'

Er zijn nog meer van dergelijke aantekeningen, waaruit te lezen valt uit welk percentage water het lichaam van mensen, dieren en planten bestaat: 'Vissen: 70-80%: kwallen 96%: aardappelen: 75%; botten 50%...

Wat een monnikenwerk had ik verricht! Hoe zinloos. Ik heb een schrift met aantekeningen over de wind. Dat is te verklaren: de wind is de oorzaak van overstromingen, stormen en noodweer. Een gedeelte van een notitie: '3 meter per sekonde - bladeren ruisen; 10 meter per sekonde - grote takken zwiepen; 20 meter per sekonde krachtige wind; 30 meter per sekonde - storm' etc. En dan komt de somberheid: 'Wat een barbaarse taktiek had het bewustzijn gekozen om de angst teniet te doen.'

(vertaald door Kristien Warmenhoven)