de film die een Oscar kreeg

Grass (2)

De Volkskrant van vanmorgen brengt een hoofdartikel (pagina 11) over 'Het zwijgen van Grass'.Het eindigt met deze regels: 'Dat de argumenten waarmee hij zijn standpunt in het publieke debat over de oorlog onderbouwde nog steeds recht overeind staan, zal niet kunnen verhinderen dat zijn woorden voortaan anders zullen worden gewogen. Hopelijk geldt dat niet voor zijn indrukwekkende literaire oeuvre. Hiervoor geldt dat kunstwerken niet mogen worden vereenzelvigd met de kunstenaar.'Onbegrijpelijke zinnen.

Het gaat in literatuur niet om waarheid, maar om waarachtigheid. En die waarachtigheid, en dus de overtuigingskracht van het werk van Grass is aangetast door zijn onthulling. Oskarchen, uit Die Blechtrommel, het jongetje dat besloot na z'n derde jaar niet meer te groeien, dat magisch alter ego van Grass, was een gedroomde figuur die met zijn stemgeluid en zijn blikken tromgeroffel de wereld tot zwijgen bracht. Oskarchen, een eend bij wie alle smetten van z'n veren afgleden. Nu z'n geestelijke vader besmet blijkt overtuigt Oskarchen ook niet meer. Maar, achteraf lijkt Grass in Die Blechtrommel al met zijn bekentenissen van nu rekening te hebben gehouden. Oskar eindigt in een gekkenhuis, en 'misschien heeft hij alles ook maar verzonnen'. Toch, Grass had Oskarchen alleen kunnen redden als hij hem had laten opslokken door het kwaad van de SS. Waarna hij - geschonden en wel, als zo veel Duitsers - een liegende carrière had kunnen beginnen. Kunstwerken kunnen niet los gezien worden van hun geestelijke vaders. Ze zijn de verbeelding van wat er in een brein omgaat, in een leven omgaat. Om het verband tussen die twee gaat het juist. Het werk van Grass is onwaarachtig geworden.Ik heb mijn geloof in Oskarchen verloren.