Late boeken. Die wegraakten en na jaren weer boven water kwamen. Ik kan niet verklaren waarom Jeder stirbt für sich allein (Alleen in Berlijn) van Hans Fallada (1947) in 2013 opeens een wereldsucces werd.
Momenteel lees ik het tweelingboek dat hij ook vlak voor zijn dood in 1947 af kreeg: Alpdruck, dat bij ons Een waanzinnig begin gaat heten. Het was mijn held W.G.Sebald, die zich in zijn boek Luftkrieg und Literatur (2001) kwaad maakte over het ontbreken van beschrijvingen van juist de vuurstormen en de Trümmerzeit in de Duitse literatuur. Sebald verklaart dat verzwijgen uit onvermogen tot verwerken. Maar gek genoeg noemt hij Fallada nergens. Fallada's boeken verdwenen in '47 - met smoesjes - in Duitsland dan ook onmiddellijk achter de kast. Te pijnlijk, ook al pakt hij zichzelf net zo hard aan als het Duitse volk.
Daar komen de Russische troepen. Iedereen is doodsbang. Maar al snel blijkt dat hun aandacht uitgaat naar de voorraadschuren van de SS. De vrouwen moeten de spullen naar het station dragen:
'Vaak waren de zakken die de vrouwen moesten dragen met zware waren gevuld, zodat de last ze boven hun krachten ging. Wat hun onwil ten top dreef was de omstandigheid dat al deze vleeskonserven, deze boter-, kaas-, melk- of sardientjesblikken, dat deze blikken met gemalen koffie, deze sloffen geperste fijne theebladeren deze kartons vol chocoladepoeder (waarbij ook nog batterijen flessen wijn en cognac kwamen, alsook onafzienbare pakken vol rookwaren) - ja de onwil van de slepende vrouwen werd op zijn scherpst geprikkeld door de gedachte dat dit allemaal in zo'n overvloed voorhanden was, terwijl er tegelijk al sinds jaren behoeftige vrouwen en hongerende kinderen waren, Kinderen van wie er veel in hun leven nog nooit chocola geproefd hadden, om dan door de aanmatigende, heerszuchtige knullen van de SS aan wie Duitsland een groot deel van zijn ongeluk dankte in hun vraatzuchtige muil te worden gestoken'.
Fallada is een Duitse Céline. Je ruikt, je proeft de oorlog.