Jezus als ettertje

zaterdag 30 juli 2016 - 21:30

 Vanmiddag in het Catharijne Convent bij 'Bewogen beweging' de zomerkeus van Herman Pleij gezien uit het depot. Die bewogen beweging slaat niet op de gelijknamige tentoonstelling van Tinguely in 1961 in het Stedelijk, maar op de hedendaagse sleutel op alle sloten: emotie. Nu toegepast op religieuze kunst. Heel het bijbelverhaal is emotie.

 Het meest vertoonde hoofd tussen alle kunst is dat van Herman Pleij, van tal van schermen spreekt hij je toe. Wat hij zegt heeft de toonzetting van een kindervoorstelling. Of beter, televisie. De nadruk in alle vertoonde scenes ligt op emotie. En op de voorstellingen die de kerk en de kunstenaars bedachten om gelovigen te vangen en vast te houden. De bijbel als theater.

 Al het andere, het geloof, de devotie is niet meer dan voorstelling. Een 'toneelstukje'. Schreeuwen van smart bij de kruisiging. De eigentijdse Mattheus Passion ligt er naast.

 Terwijl je toch weet dat wat de schilders en beeldh­ouwers rond 1500 bezielde wel wat anders was dan dit: intens naar gelovige tijdgenoten kijken. Leren hoe je hun houdingen en gezichten weergaf. Denk aan Geertgen tot St. Jansz.

 Maar nee, dit is gericht op het grote publiek - wat dat ook moge zijn - en dat verstaat geen andere taal. Ik ken het Catharijne Convent. Dat grote publiek komt daar niet. Wel zag ik hoofdschudden.

 Terwijl er wel wat anders te vertellen zou zijn. Over gezichtsuitdrukkingen, plooien en details. De betekenis van kostbare kleding gedragen door dorpsmeisjes. Kostbaar is goddelijk. Maar nee, Maria Magdalena komt in deze keuze amper voor.

 Pleij houdt het op huiselijk, herkenbaar. De heilige familie als 'kerngezin'. En dan die woordkeus: Jozef als 'pantoffelheld'. Anna als 'oma'. En Jezus is 'af en toe een ettertje'.

 De bijbel volgens Joop van den Ende.