Onveranderlijk

 Het wonder van het Oude Egypte is dat er duizenden jaren lang niks veranderde. Zoals de Nijl elk jaar het land vruchtbaar maakte en de zon opging, zo waren er vorstenhuizen, overeind gehouden door ambtenaren en een hofhouding, ook wel 'harem' genoemd, eeuwen lang.

 Ook in de kunst veranderde tussen 1500 en 1000 zo goed als niets. De afbeeldingen in Leiden bij Koninginnen van de Nijl laten dat goed zien. 

 Stel het je voor, die onveranderlijkheid. Verandering is bedreigend. Waar beweging is komt die van een paar koninginnen. Nefertiti, Hatsjepsoet. Dat kon omdat de vrouwen vrij veel vrijheid hadden, zolang ze voor nakomelingen zorgden. Soms hadden ze religieuze taken en werden er tempels voor ze gebouwd.

 Het dynastieke steekt altijd weer de kop op. Nu weer bij het Koreaanse vorstenhuis van Kim Jong-un.

 Er is een schitterende maquette van de graftombe van de koningin Nefertari, Wat opvalt is de strenge decoratie, de soberheid. Een cultuur die Pyramides bouwt weet van zekerheden.

 Het hemelgewelf was een reuzenklok, die draaiend gehouden moest worden met offers op aarde, vooral door de Farao.

 Maar het mooist vind ik de onderwereld. Een tunnel waardoorheen de zon 's nachts reist. Een tunnel die ook een godin was, die de zon inslikte, door haar lichaam liet reizen en 's ochtends herboren weer uitspuwde in het Oosten. Zoals het zaad van het graan in de wintertijd ondergronds rust en in het voorjaar weer opkomt.

 En zo door. Het heeft het langer uitgehouden dan het Christendom.