Adorno (1)

 Minima Moralia - in 1942 in ballingschap in de VS geschreven - is zo'n boek dat je nooit uitkrijgt omdat je blijft terugbla­deren. P.F.Tho­mése noemde het in de NRC van vrijdag 'denkbewe­gingen'.
Het ene moment ziet hij nog de vooroorlogse luxe treinen en de 'elegante mensen die voor het vertrek op de perrons plachten te flaneren en naar wie je zelfs in de foyers van de meest prestigieuze hotels tever­geefs zoekt'. En beklaagt zich over de 'uitholling van de luxe'. Waarin verschilt de Cadillac nog van de Chevro­let? Nee, dan de Rolls Royce! 'Want te midden van de algemene inwisselbaarheid is geluk zonder uitzondering verbonden met niet-inwisselbaar­heid.
Geen enkele inspanning van humaniteit, geen enkele forme­le redene­ring kan voorkomen dat de sprookjesachtig mooie jurk door maar één vrouw gedragen wordt en niet door twintig­duizend vrouwen.'

 Maar in het kapitalistisch systeem, waartegen hij zich in zijn grote werken met theoretisch verbetenheid keert ver­dwijnt dat alles. Was hij daarom links? De revolutionaire studenten in Frankf­urt in de sixties haalden hem binnen als een trofee. En hij liet het zich aanleu­nen.