De onbekende Marthe Donas

 Het Vlaamse tv-nieuws van zeven uur - beter, ook internationaal dan het onze van acht - bracht de Gentse ex­positie van schilderes Marthe Donas uit Antwerpen(1885-1967). Een ontdekking voor mij. Ze was er vlug bij in Parijs. Maakte in 1917 haar eerste kubistische en abstracte schil­derijen. Had een korte relatie met Archipenko die haar daarna in de vergetelheid liet vallen, vertelde Martine Tanghe fijntjes.

 Maar wat een doeken daar in Gent! Donas gebruikte het kubisme op een heel eigen manier. Met fijne kwaststre­ken. Zodat ze binnen die vormopvatting kon blijven schilderen. Ook gebruikt ze typisch Belgische interieurelementen als stukjes tegelvloeren. Meesterlijke kapsels ook!

 In december 1918 huurde ze een atelier in Parijs dat later werd overgenomen door Piet Mondriaan. Zij bracht daar ook Mondr­iaans eerste tentoonstellingen tot stand. In 1919 werden vele artikelen aan haar gewijd in het tijdschrift De Stijl.

 Ik moet snel naar Gent. En ook naar Ittre. Nog steeds is haar laatste woonhuis in Ittre een museumpje. Ittre, aan de zuidpunt van de Brusselse ring waar de snelweg plots eindigt in een karrespoor.