Duits

 Het mooiste beeld van het naoorlogse Duitsland krijg je in 'Im lauf der Zeit', de film improvisatie van Wim Wenders en Robbie Muller (1976). Twee reparateurs trekken het lege Duitsland door met gereedschap en een filmprojector in een oude vrachtw­agen.

 Het door 'Bomber Harris' en zijn Engelse bommenwerpers voor altijd platgebombardeerde Duitsland. Maar je ziet geen ruïnesteden, niets van wat ik als kind daar op vakanties heb gezien. Geen groentetuintjes in wat binnensteden waren.

 Wat er doorheen schemert, nu en voor altijd, is Hitlers droom. In Lo van Driels 'Duitse Passages' lees je hoe Hitler en architect Speer de hoofdstad van hun duizendjarig rijk bij elkaar fantaseren, de 'Reichshauptstadt', genaamd Germania'. Speer kreeg carte blanche. Hitler tekende zelf al in 1925 tijdens zijn gevangenschap aan het ontwerp.

 Centraal stond een reusachtige triomfboog van 117 meter hoog. veel hoger dan de Arc de Triomfe. Alles neoklassiek, maar dan groter en hoger.

 Zodra in 1940 Parijs was ingenomen ging hij met Speer en beeldhouwer Arno Breker kijken. Dictatuur is architectuur. De klassieke stijl van de Grieken schemert er doorheen. Vooral Dorisch. Heersers werden Goden. Er kwam een enorme maquette van 30 meter hoog. Een gigantische hal was gedacht met ruimte voor 180.000 Rijksgenoten.