Een angstige stilte

 'Laatst zweeg de radio opeens. Zomaar, midden in een zin. Hoe gaat dat, in de huiskamer, in het hoofd? De stilte vult zich razendsnel in. Wat ervóór te horen was begint vreemd na te werken, neemt in het brein van de luisteraar groteske vormen aan. In de huiskamer wordt het toestel opeens tweemaal zo groot.

 Zo kunnen de woorden 'op de A2, 6 kilometer', als ze de laatste zijn voor een lange stilte, het beeld oproepen van een file die voor altijd is blijven stilstaan. IJskristallen tintelen in de oneindigheid. Er wordt een gat geschoten in je hersens. Het niets vult zich met het onzegbare. Horror vacui. Stilte is het ontbreken van geluid. Maar zo goed als je een gat in een muur kunt opmeten, zo goed is ook stilte meetbaar.

 Er staat in het omroepmuseum een machine zoals ze vroeger in alle Hilversumse Eind Controle Kamers stonden. Een automatisch schrijvend potloodje krast een langswentelende strook ruitjespapier vol, met een curve. Die curve geeft niet weer wat er op de radio is, noteert alleen dat er geluid is en hoe luid. Dat werd precies bij gehouden. Om vast te stellen of er misschien, tegen alle bedoelingen in, op bepaalde momenten stilte op de radio was geweest. En hoe lang die stilte geduurd had.

 Er was een functionaris van de Nederlandse Radio Unie die dagelijks de eindeloze stroken ruitjespapier bestudeerde. Passages waar het potloodje langer dan een halve minuut onderin de strook een streep maakte werden met een loupe bestudeerd. Vervolgens zocht de stiltecontroleur uit wie die stilte op z'n geweten had en er volgden maatregelen. Zo konden technici altijd op het te laat starten van een band of plaat betrapt worden.

 Stilte op de radio. Een gewoon mens denkt dat z’n toestel stuk is en draait ongeduldig de volumeknop open. Zodat het eerste geluid erna als een bom zijn huiskamer binnen valt. Terug in de werkelijkheid. Vreemde sensatie: gered, ik leef.'

(lees verder in Raster-online)