Gat

In 1909 bezochten Max Brod en Franz Kafka een vliegtuigshow in Brescia. Ze overnachtten in een hotel waarover Brod in zijn dagboek schreef. 'Brescia was eivol. Omdat we moesten sparen overnachtten we ten slotte in een kamer die we voor een rovershol hielden en waar in het midden van de vloer een kringvormig gat was waardoor je in de daaronder liggende gelagkamer kon kijken.'

 Natuurlijk kon Kafka dat gat niet laten liggen. Het duikt weer op in het advocatenkantoor van het vijf jaar later gesch­reven 'Proces': 'In de vloer van dit vertrek zit nu al sinds meer dan een jaar een gat, niet zo groot dat men er doorheen zou kunnen vallen, maar groot genoeg om er met een been helemaal in weg te zakken. De advocatenkamer ligt op de tweede vliering; als er dus iemand in wegzakt, dan hangt het been in de eerste vliering, en wel precies in de gang waar de cliënten wachten.'

De ochtendeditie van de krant Bohemia van 29 september 1909 met Kafkas Artikel 'Die Aeroplane in Brescia': geschilderd wordt een vliegshow in de stad Brescia, waar Kafka met twee vrienden (Max en zijn broer Otto bij was. De eerste beschrijving van vliegtuigen in de Duitse literatuur. Zoals Kafka ook het eerste auto-ongeluk (in het Bois de Boulogne) beschreef.

Kafka schildert de menigte op het gras rond de hangars, de zondoorgloeide en de voorname toeschouwers. Deftige dames in de nieuwste mode. Ook prominente Kunstenaars als Puccini en d'Annunzio.

Onder de optredende vliegers zijn Henri Rougier, Glenn Curtiss, Louis Bleriot (die als eerste het Kanaal overvloog) en Alfred Leblanc. Onrustig bereiden ze hun start voor.

De analogie is duidelijk: wat is een schrijver anders dan een eenzame piloot, alleen, hoog boven de menigte.