Generaals

 Mijn vader heeft zijn halve leven in militair uniform gelopen. Hij werkte tenslotte bij de Militaire Academie. Wij kinderen waren zijn ondergeschikten. Toen hij gestorven was zat bij de begrafenis de aula vol generaals. Mannen met op hun achterhoofd zo'n deuk in hun haar.

 Hij was populair geweest op die Academie, in de mess. Joviaal, altijd goed voor een kwinkslag. Thuis, voor vrouw en kinderen was dat anders. We kregen een harde training in tafelmanieren. Mijn broer heeft eens een half jaar in de keuken moeten eten omdat hij met zijn lepel bleef eten wat met een vork moest. Later kreeg hij geen toestemming om in Delft te studeren, wat best gekund had. Mijn vader vond hem te dom.

 En nu lag de gevreesde man in die kist. Bij de dood van onze moeder had ik een toespraakje mogen houden, nu was de beurt aan mijn broer: 'Als pa gaat mag ik.'

 Mijn broer liep al vele jaren in therapie omdat hij geen bazen boven zich kon verdragen. En nu moest hij deze generaals toepreken. Hij, die niet gewend was het woord te voeren in het openbaar. Zijn eerste zin was onvergetelijk. Hij zei tegen de generaals, en de kist: 'Mijn vader was geen gemakkelijk mens.'

 Er klonk een kuchje door de zaal. De generaals gingen verzitten. Maar mijn broer wist niet van wijken.

 Toch weet ik zeker dat diep in hem de stem van zijn geweten sprak. En dat die zei: 'Eert uw vader en uw moeder.'