Het jaar van het boek

 Het boek dat mij veranderde was Solzjenitsyns Goelag Archipel. Studerend temidden van linkse mensen kwam ik mee naar een bovenzaal van De Kroon op het Rembrandtplein, waar ze vergaderden over een stortvloed van moties en resoluties betreffende de herinrichting van de wereld. Van de erken­ning van de DDR tot het studieloon. Het woordje arbeiders viel daarbij om de haverklap. Na lang wachten dorst ik op de achterste rij mijn vinger op te steken. En stelde voor: 'Als je nu overal arbeider vervangt door werknemer dan vallen kantoormensen er ook onder.'

 Het was of je vloekte in de kerk. Verstoord draaide een oudere heer met een grote snor zich om. 'Wie is die kameraad.'

 Ik had niet begrepen dat arbeiders de nieuwe heiligen waren. Zodat zelfs studenten 'jonge intellectuele arbeiders' moesten heten. Mijn einde met de linkse mensen kwam bij het verschijnen van de Solzjenytsins Goelag archipel in 1974.

 Op de eerste pagina werkt een ploeg uitgehongerde gevangenen in de Kolyma, aan de poolcirkel, in 1949. Ze staan, bemerken ze, op een voor eeuwig bevroren rivier. Vegen wat sneeuw opzij, en zien: een miljoenen jaren geleden in het ijs vastgevroren prehistorisch dier, vis of salamander. Ah!!! Een van hen ‑ een bioloog, veel intellectuelen in de dwangar­beid ‑ raakt in extase, maar zijn makkers niet minder. De vis wordt uitgehakt en op een vuurtje geroost­erd. 

 Solzjenitsyn laat de lezer dan zien hoe de geschiedenis van Rusland onder de communisten ingevroren werd en begint hem te ontdooien. Gruwelen komen aan het licht. Het boek werd het land uit gesmokkeld. Ik las en las en zei de linkse mensen vaarwel.