Hoe voelt dat nou?

 Maar of wat je aan ze afzag in gezichten en houdingen weerspiegelde wat werkelijk er in ze omging? Welnee.

 De sprong naar deze tijd en de obligate vraag 'hoe voelt dat nou?' wordt door samensteller Gary Schwarz spijtig genoeg niet gemaakt. Hij rangschikt keurig onder kopjes als Lijden en Wanhoop, Wellust, Verliefdheid, Liefde, Blijheid en Genot wat er hangt.  

 Rembrandt maakte theater en was populair, over de meester van de introversie Johannes Vermeer had niemand het. Waar haalden de schilders die expressie vandaan? Foto's waren er niet, maar Rembrandt kon zo goed onthouden hoe mensen bij momenten gekeken hadden, zei men. En, er waren boeken met voorbeelden.

 Hoe werkte het toen en hoe werkt het nu? Of je politicus bent of in de sport zit, emotie moet je laten zien. Een avondje voetbal kijken leert je dat er standaardreacties bestaan, op bijvoorbeeld het missen van een kans. Een mengsel van mekaar nadoen en aangeleerd acteren als de armen ten hemel heffen of de handen voor het gezicht slaan. Ik zou beelden willen zien van de gelaatsuitdrukkingen vlak na het fatale moment en het - sociaal gewenste - toneelspel dat daar op volgt.

 De Gouden Eeuw, lang voor Freud, wist nog niet van bewust en onbewust. De ogen waren toen de spiegel van de ziel. De tentoonstelling is een staalkaart van emotionele conventies, die - dat zie je elke dag - voor een groot deel nog bestaan. Je kunt mooi zien hoezeer er ook in emotie modes zijn. Zulke rollende ogen en wijdopen monden zie je niet meer. Zelden zoveel slechte 17de-eeuwse gebitten gezien, meestal vermeed men die. Maar schreeuwen met dichte mond gaat nu eenmaal niet. Het antwoord op de vraag 'hoe voelt dat nou', als je hem zou stellen aan Maria Magdalena, Jacob of Adonis, zou waarschijnlijk zijn: dat vindt u in de handboeken.