Schaamte in Dr. Guislain

 Vanmiddag in Gent om de nieuwe tentoonstelling in Dr.Guislain te zien: Schaamte. Aangrijpend hoogtepunt, de film Where the Silence Fails (2007) van Meiro Koizumi. De Japanner die de schaamte van de nu hoogbejaarde kamikazepiloot Tadamasa Itazu op video vastlegde.  Merkwaardig actueel ook nu de menselijke bom die een kamikazepiloot was, is teruggekeerd in de militante Islam.

 Het gaat om een gebeurtenis van 67 jaar geleden, waar de oude piloot werkelijk niets aan kon doen. Hij bleef gespaard, omdat zijn vliegtuigmotor afsloeg en hij moest terugkeren naar de basis, terwijl zijn kameraden, waaronder zijn beste vriend hun dood tegemoet vlogen.

 Die vriend wordt in de film opgevoerd, 'gespeeld' door hemzelf.

 Levenslang schaamt hij zich dat hij is blijven leven. De schaamte van de overlevende, zoals je die ook bij Holocaust-overlevers tegenkomt. Hij zou dood moeten zijn. Hij is hun vriendschap ontrouw geworden. Hij is mislukt. Het verschil is natuurlijk dat de Kamikazepiloot misschien slachtoffer is, maar toch vooral dader wil zijn.

 En Koizumi regisseert hem zo dat hij het innerlijk tweegesprek dat hij sinds de dood van de vriend voortdurend voert voor de film ook hardop naar buiten brengt. Itazu is zichzelf in gesprek met zijn lang dode vriend.

 Totdat de dode vriend – uit zijn mond – zegt ‘ik vind het goed dat je bent blijven leven'. Het komt er met moeite uit. En lijkt meer de wens van de regie dan van de oude piloot zelf. Wat de film zo goed maakt is dat de oude Itazu in heel zijn mimiek en intonatie zijn dilemma’s blijft doorleven. Er is geen oplossing.

 Verbazend hoe ze er in Dr. Guislain steeds weer in slagen kunst zinvol te verbinden met wetenschap. De catalogus is ook weer heel sterk. Morgen meer schaamte.