Walter Benjamin (1892-1940)
de Bolsjewieken

Walter Benjamin in Moskou

In de winter van 1926/1927 logeerde Walter Benjamin in Moskou en hield een dagboek bij. Een van de schaarse verslagen van de stad in de vreemde tussentijd tussen de revolutie en Stalins machtsgreep.

Terug in Berlijn schreef hij dat zijn aantekeningen zich 'verre hielden van alle theorie'. Daardoor wilde hij 'het eigene laten spreken'. De mensen die hij leerde kennen - meest joden - hoorden overigens tot de oppositie en maakten het onder Stalin niet lang. Wat nu in dit verslag zo prachtig uitpakt is de nieuwsgierigheid van Benjamin. Zo is hij bijvoorbeeld hevig geïnteresseerd in speelgoed. En bezoekt herhaaldelijk het Moskouse Speelgoedmuseum, waar hij oa. een 'speelwerk' ziet dat hij beschrijft als 'een landschap dat in een glazen kast aan de wand hing. Het was stuk, ook het uurwerk, op de slagen waarvan vroeger windmolens, put-aken, raamluiken en menselijke figuren zich hadden bewogen, was er uit gesloopt.'Hij laat er foto's van maken, maar die blijken bij zijn afreis begin februari nog niet klaar. Moskou was in 1927 nog een gewone stad waar veel van voor de revolutie nog functioneerde. Films van Chaplin waren weliswaar niet toegelaten, maar Cézanne, Odilon Redon en Van Dongen werden nog tentoongesteld. Benjamin signaleert al wel dat de mensen zich in gesprekken veiligheidshalve onthouden van meningen.