Het haten van poëzie

 Iedereen kan prachtig zingen in zijn hoofd. Inspiratie! Maar zodra hij of zij z'n mond opendoet gaat het mis. Als in La Fontaines fabel van de vos en de raaf.

 Af en toe, na het lezen van een bundel, al mompelend 'doe nou niet', gevolgd door wegleggen pak ik Ben Lerners The Hatred of Poetry (2016). Zo ontstaan planken weggelegde poëzie.

 Waardoor gaat het steeds weer mis?

 Lerner, die zelf dichter is: 'Je wordt er toe aangezet een gedicht te schrijven, te zingen, door die transcendente drijfveer. Maar zodra je gaat van die impuls naar het gedicht zelf, wordt het lied van het oneindige bedorven door de eindigheid van de vorm. In een droom kunnen je verzen de tijd verslaan, je woorden kunnen de geschiedenis van hun gebruik afschudden, maar als je wakker wordt, als je weer met je makkers om het vuur zit, ben je terug in de mensenwereld met z'n onbuigzame wetten en logica.' 

 'Dus de dichter is een tragische figuur. Het gedicht is altijd het verslag van een mislukking.' 

 Illustratie van Grandville, editie van 1668. De raaf heeft een stuk kaas in z'n bek. De vos brengt met vleierij de kraai bijna tot zingen, voor er een akelig gekras kan volgen is de kaas al gevallen.

Tags: 

Poëzie

 Aan het eind van zijn boekje 'The hatred of poetry' waarin wordt uitgelegd wat mensen tegenstaat in poëzie en waarom - omdat je nooit onder woorden zult kunnen brengen wat je voor de geest zweeft - komt de Amerikaanse dichter en romancier Ben Lerner op de woorden die je als kind oppikt en meeneemt zonder te weten wat ze betekenen.

 Je hebt maar een vaag, intuïtief idee, En juist dat maakt ze spannend. Lerner vertelt hoe hij als vijfjarige zo'n woord door zijn mond liet rollen en probeerde het in te passen in een zin. Hij herin­nert zich hoe het aanvoelde om maar een gedeelte van de betekenis te bezitten.

 Ik herken dit. Mijn woord als vijfjarige was 'ingewikkeld'. Ik lag op m'n buik op een tapijt bij een wat ouder vriendje thuis. We bouwden met zijn bouwblokken een garage, die volgens hem 'ingewikkeld' zou worden. Dat onbekende woord bleef hij maar prevelen.

 In dit stadium is betekenis volgens Lerner nog maar 'iets voorlopigs'. En zo, zegt hij, ontstaat poëzie. Onze garage werd een bijzonder bouwwerk.

 Maar een paar keer heb ik gedichten proberen te schrijven. Het best bevielen me de ready mades die rond 1968 in de mode kwamen door het 'tijdschrift voor teksten' Barbarber. Gevonden woorden. Voorlopige woorden. Zoals in 'Hoorde Peter op de politieradio:'

 14.1. Er staat een mevrouw

zonder geheugen op de

Westermarkt.

Wil even gaan kijken.

 

uit: Propria Cures, de bloemlezing Citroen, citroen; 'Loof de Heer' is kampioen. 

Tags: