Taxi Teheran

 Film maken als pure, vliegensvlugge improvisatie. Gebruiken wat je in luttele uren toevalt, zonder dat de autoriteiten je in de gaten krijgen. Dat is wat Taxi Teheran van Jafar Tanahi laat zien.

 Improvisatietheater, waarbij de regisseur en hoofdrol soms een taxichauffeur speelt, dan weer uit z'n rol valt. Hij blijft er wonderlijk kalm onder. Wat heeft hij? Een camera, een kladje, wat uitgezette karakters en vooral toeval. En dan maar reageren op wat zich voordoet.

 Jafar Panahi koos de auto, daarin balt heel Teheran zich samen. Een ware pressurecooker: biechtstoel, ontmoetingsp­lek, marktkraam tegelijk. Soms komt via een telefoontje de buitenwereld binnen.

 Dubbele bodems genoeg. Zoals de 'film in de film', gemaakt door zijn jeugdige nichtje, die een filmpje moet maken voor school, volgens de strikte regels van het regime. Zodat de toeschouwer haarfijn - en heel komisch - wordt uitgelegd wat in film mag en wat niet. Zoiets als Taxi Teheran zeker niet. De film werd het land uit gesmokkeld.

 Panahi is duidelijk een leerling van Abbas Kiarostami, zijn nichtje lijkt zo uit diens Witte ballon (1995) weggelopen, waarin een zevenjarig meisje perse een goudvis wil kopen. Wanneer twee dames met een goudvissenkom instappen weet je het. De goudvis is een symbool in Iran. Alledaags bijgeloof, belangrij­ker dan Allah. Ze moeten hun vissen voor twaalven in hun vijver terugstorten, want anders... Hun lot is verbonden met dat van de vissen.

 Panahi mist wel de drijvende inzet van zijn leermeester. De taxichauffeur - dat is zijn rol - heeft geen doel, is dienend, laat de wereld vol ironie op zich af komen. Natuurlijk is dat doel er wel. Maar dat de chauffeur tegelijk een filmer met een berufsverbot is blijft noodgedwongen op de achtergrond.

Tags: 

Kiarostami

 Hoe en wat hebben mensen in een grote stad als Tokio met elkaar te maken? Enkel­voudig is het zelden. Zo kan een studente als escort werken en een oude man die haar huurde in de loop der gebeur­tenissen haar grootvader worden.

 Alles beweegt. De studente komt op een haastklus terecht bij een geleerde in een huis vol boeken. Daardoor blijft haar lieve oma, die een dagje over is, vergeefs op het station op haar wach­ten.

 Wie zet in dit Tokio een ander naar z'n hand, wie raakt ver­liefd, wie kijkt toe? De film Like someone in love beschrijft het 'alsof' van de grote stad. Hoe mensen zich vervlech­ten en ontvlechten in de netwerken die voortdurend ontstaan. Waarin je bent wat de situatie van je vraagt. De van oorsprong Iraanse Kiarostami liet het zien in Teheran. En ook daar diende het hectische stadsverkeer als illustratie. En het levert meesterlijke filmportretten op.

 De geleerde weet hoe je met vrouwen moet omgaan. Stel geen vragen. En stel je er per ongeluk toch een zeg dan op alle antwoorden die ze geven 'ja natuurlijk'. De verloofde van de studente - die heeft ze, een ouderwetse jongen - is nog niet zo ver. Daar komt narigheid van.

Tags: