Wat gebeurt er als de Duitsers Parijs innemen? Nog steeds een gebeurtenis die je verstand te boven gaat. Maar dan. In wonderlijke eendrachtigheid beschermen de Duitse officier verantwoordelijk voor 'Kunstschutz' Metternich en Louvre-directeur Jacques Jaujard de Europese kunst. Ook tegen de gretige Goering, zolang het lukt.

 De wonderlijkste oorlogsfilms blijven voor mij die waarin militairen in verlaten mijnen of kastelen kunstwerken rondzeulen en opbergen en later weer naar boven halen. Amerikaanse militairen in 1945 met renaissance-drieluiken sjouwend tussen de sparren. En bij Sokoerov het kasteel ten zuiden van Parijs waar een deel van de Louvre-schatten lag opgeslagen.

 Francophonia – kunst spreekt Frans – is tegelijk vol ironie. Het gaat ook om geld, eer, pracht en praal. 'Kunstschatten' heten niet voor niks zo.

 In alle eeuwen gebeurde dit. Waarom? Daarvoor moet je afdalen in het Europese onderbewuste, reizen door de tijd in de kelders van het Louvre. Het gaat om iconen, om kunst als identiteit van een volk. De heilige graal, de glimlach van de Mona Lisa, niks minder.

 Wanneer de barbaren in het Midden-Oosten kunst opblazen vernietigen ze heiligdommen van het Westen. En verwonden Mnemosyne, de moeder van onze muzen, die ook de muze is van onze geschiedenis. 

 In Sokoerovs Faust-film is dokter Heinrich Faust er ver­beten naar op zoek, het ene na het andere lijk opensnijdend, maar wat hij ook snijdt, de ziel vindt hij niet. Lichaam en geest, raadselen waar je met je mes niet bij komt. Terwijl je kop tolt van de veronderstellingen en gissingen en de duivel grijnzend aan je zijde meegaat.

 De duivel als pandjesbaas, aan wie je je ziel kunt verpanden. Maar denk niet dat je hem ooit terugkrijgt. Net als nu geloofde men in God en dan weer niet. God was ver weg. Met de duivel ging je hand in hand door het leven, je kon hem zomaar altijd en overal tegenkomen. Zou 't veranderd zijn?

 Sokoerov schaamt zich niet voor gothic. Misschien heeft hij gelijk en bestaan de onderstromen van onze geest wel uit louter kitsch. Nooit eerder zag ik een Faust die tegelijk zo komisch en zo geloofwaardig was. De liefde tussen Faust en Gretchen is verdorven, maar wederzijds, ze haat haar moeder zoals hij de zijn­e.