Valkenheide

 Er zijn plaatsnamen die in de loop van de tijd een aura krij­gen. Ontstijgen aan wat ze aanduiden. Ze worden een klank in het hoofd waarvan de betekenis verdwijnt.

 Proust schreef er over, maar dat ging over onbereikbare reis­doelen.

 Zo'n naam vol klank is bij mij Valkenheide. Dat die naam zou duiden op een heide waar valken boven vliegen dringt pas nu tot me door.

 Ik kwam er als kind toen het een Internaat was voor moeilijk opvoedbare jongens, eenzaam gelegen op de heide achter Leersum. Ver achter de Donderberg en de Uilentoren.

 Bob werkte er, de zoon van tante Wies. Hij nam me mee.

 Het bijzondere aan Bob was dat zijn rechterhand ontbrak. Waar zijn onderarm ophield droeg hij wat zijn moeder gebreid had. Een soort nauwsluitende handsok. Wat er onder zat heb ik nooit gezien.

 Mij was uitgelegd dat het zijn eigen schuld was dat de hand er niet was. Hij had in de oorlog met vriendjes Duitse granaten opengemaakt. Welk meisje zou hem nu nog willen?

 Valkenheide spookt nog in m'n dromen, zoals ook de Uilentoren. Losgezongen namen met verre echo's.

Tags: 

Uilentoren

 Koorts zoals ik die nu heb, helpt bij sommige onderwerpen. Zoals de Uilentoren. Waarom zou in 1904 een rijke ambtenaar een krankzinnig monum­ent hebben laten neerzetten, door architect J.Pothoven, bovenop de Donderberg in Leersum?

 Op de top van wat eens het landgoed Lombok was. Vernoemd naar de vier cementen uilen op de hoeken boven. Ik ken het omdat mijn tantes Bé en Wies even verder bergaf aan de Lomboklaan woonden in villa's die De Steiger en De Stroohoed heetten de laatste vanwege het strooien dak.

 De vaste wandeling met het kind ging naar de Uilentoren. 

 Gecementeerde trappen, kiezelcement rondom. En boven de boomtoppen waar eens een wijds uitzicht was..

 Een griezelig gebouw.

 De deurwaarder Cornelis van Dam liet hem bouwen. De eerste steen werd gelegd door de 12-jarige Cornelis.

 Ook bestaat er nog een andere folly in de buurt: een vreemde tuinkoepel uit de zelfde tijd. Niemand keek op van deze merkwaardige bouwsels. En dan het mausoleum (1818). Naar het westen ligt op ongeveer een halve kilometer op de Donde­rberg de graftombe van van Nellesteyn.

 Er zijn foto's uit 1943 van de geheime viering in de kelder van De Steiger, van de geboorte van prinses Margriet, waarop iedereen bij wijze van verzetsdaad margrieten draagt.

Tags: