Vanmiddag zag ik hem opeens voor me, na een dag hard werk op een bouwplaats aan de halfaffe Keizersgracht. Grachtengordel in aanbouw.
Architecten had je nog niet, bouwmeester was hij, en aannemer tegelijk. Hij was bevriend met regent Jan Six zo goed als met het werkvolk. Als Vlissingse timmermansknecht wist hij van houtverbindingen. Zie de koepel van zijn Ronde Lutherse Kerk. Jammer dat zijn één verdieping hogere versie - Romeins! -niet doorging.
Adriaan Dortsman (1635-1682, oud werd ie niet) komt naar voren temidden van zijn werklui, waarvan de meesten bij naam genoemd worden, hij kende iedereen. Uitbetalen moest ie ze ook. Daar zit ie achter de uitgaven van die dag en rekent. Typische workjunk.
In 'De ideale gracht' van Pieter Vlaardingerbroek - het boekje bij de tentoonstelling in Museum Van Loon staan z'n grote werken: het Maison Descartes en het Van Loon zelf. Rome - waar hij waarschijnlijk nooit was - in Holland. Maar ook veel kleinere. Hij trouwde niet, bouwde eindeloos aan een poppenhuis voor z'n huishoudster en erfgename Cornelia. Natuurgetrouw tot en met, vol nu verloren informatie over interieurs. Onder dit portret van Dortsman door Davind van der Plas staat:
'Dit's DORSMAN Amstelaars, ziet, ziet, met Eerbied 't wezen.
Ge kunt de Bouwkunst uit het schrander aanzicht lezen.
Hij heeft uw trotse stad voor eeuwen lang verplicht.
Hij, hij heeft Romens vrucht in uwe wal hersticht.