Politiek is in Italië theater. Mussolini (die al in 1923 aan de macht kwam) gaf een voorstelling die tot het bittere eind duurde.
Hitlers bezoek aan Rome in 1938 was het hoogstandje. De Duce had alle huizen langs de spoorweg vanaf de Brenner laten schilderen en geraniums voor de ramen laten plaatsen. En zelfs Hitler ontging dat hij vliegtuigen zonder motor bezichtigde. De Führer trapte erin. Toen de oorlog kwam zou Mussolini de Balkan stormenderhand innemen, maar bleef steken in Servië. Ook al omdat de kleinste beslissingen per motorordonnans aan de Duce moesten worden voorgelegd.
Dat leerde ik uit Luigi Barzini's The Italians (1964), het boek dat deze Corriere-journalist schreef om buitenlanders uit te leggen wat er in zijn altijd door vreemde machten beheerste vaderland al eeuwen gebeurt. De Duitse troepen moesten bijspringen. Daardoor liep Hitlers Russische veldtocht vertraging op en strandde in sneeuw en vorst. Mussolini's voorstelling heeft ons gered van het Derde Rijk, zegt Barzini.
Zoals de voorstelling van Berlusconi en Beppe Grillo ons zal redden van Europa?