Belasting betalen is voor de dommen. Mussolini was de eerste die de mafia de baas kon. 'Wil je weten wie de mafiaman in het café is. zei Cor Galis, drager van keurige Italiaanse pakken me, let dan op het afrekenen. Die man die nooit betaalt, dat is hem. Ook in Nederland nadert het. Wat de overheid ook verbiedt of afraadt, op het gebied van mest of inen­ten, dat maken we zelf nog wel uit. Wat je doet bepaalt je moeder. Die eerst zei dat wel zou meevallen. Veel bidden! Maar nee, zelfs de paus verschijnt niet meer op zijn balkon.

 Mussolini liet aan Revel zien hoe hij Italië regeerde. Bij een staatsbezoek op Sicilië werd de hoed van de Engelse premier gestolen. Zonder twijfel door een mafioso. De man deed z'n beklag bij de Duce. 'Geen probleem,' zei Mussolini. En binnen een halfuur lag de hoed op tafel. Zat de Duce er nog, dan was het coronavirus al lang en breed verdwenen.

 Mussolini was ook het eerste staatshoofd dat zich joggend (op het strand) liet fotograferen. Hij deed veel aan sport. Speelde zelfs een partij tennis tegen de Engelse gezant, hoewel hij regels niet bleek te kennen. De bal vloog alle kanten op, tot verbazing van de toegestroomde journalisten. Hoe moest dit eindigen? Na een uur onbegrijpelijk spel verklaarde de umpire 'De Duce he­eft gewonnen'.

 In 1976 maakte ik een radioserie over de Duce, bezocht de keurig onderhouden, drukbezochte familietombe in geboorteplaats Predappio, bij Forli, logeerde in de Villa Giulia aan het Gardameer, waar hij maitresse Clara Petacchi had ondergebracht bij de SS, tijdens de eindjaren van het Salo-bewind. Zelf woonde hij een villa verderop met echtgenote Rachele, die koeien hield op het gazon voor eigen melk, ze was nl. bang vergiftigd te worden en wist als boerin van koeien. 's Avonds ging hij dan met een snelle motorboot naar Clara.

 Mussolini was aan de macht van 1922 tot 1943 en kende veel Weste­rse bewonderaars, oa. Ezra Pound en de jonge Churchill. In Zuid-Europa denkt men anders over macht en politiek, dat wordt weleens vergeten.

 De biografie van Dennis Mac Smith (1981) is onovertroffen.

 Hitlers bezoek aan Rome in 1938 was het hoogstandje. De Duce had alle huizen langs de spoorweg vanaf de Brenner laten schilderen en geraniums voor de ramen laten plaatsen. En zelfs Hitler ontging dat hij vliegtuigen zonder motor bezichtigde.  De Führer trapte erin. Toen de oorlog kwam zou Mussolini de Balkan stormenderhand innemen, maar bleef steken in Servië. Ook al omdat de kleinste beslissingen per motorordonnans aan de Duce moesten worden voorgelegd.

 Dat leerde ik uit Luigi Barzini's The Italians (1964), het boek dat deze Corriere-journalist schreef om buiten­landers uit te leggen wat er in zijn altijd door vreemde machten beheerste vaderland al eeuwen gebeurt. De Duitse troepen moesten bijspringen. Daar­door liep Hitlers Rus­sische veldtocht vertraging op en strandde in sneeuw en vorst. Mussolini's voorstelling heeft ons gered van het Derde Rijk, zegt Barzini.

 Zoals de voorstelling van Berlusconi en Beppe Grillo ons zal redden van Europa?