Ketterdoden

 Coornhert werd uit Delft verjaagd en door het stadsbestuur van Gouda omhelsd. Twee jaar later, in 1590 stierf hij hier.

 De stad gruwde van het ter dood brengen van mensen om hun geloof, de ketterjacht. Van het stadsbestuur kreeg de nieuwe gereformeerde kerk na het verdrijven van de katholieke machthebbers dan ook geen alleenheerschappij. In Gouda kon Coornhert rustig zijn pleidooien voor tolerantie laten drukken. Zijn laatste boek 't Proces van het ketterdooden, was nog maar net af toen hij ziek werd en stief.

 Nog geen week na zijn dood stuurde het stadsbestuur provocerend tien exemplaren van het boek naar prins Maurits. De gereformeerde stadhouder werd woedend. Maar Gouda week niet. Ook de Staten van Holland kregen het boek, en die reageerden net andersom. Ze schonken in ruil dit gebrandschilderde raam aan Gouda, met Coornherts motto, ontworpen door Wttewael.

 Vrijdenkers trokken toen en masse naar Gouda. En boekdrukkers verdienden goed aan hun elders verboden werken. Maar in 1618 was het voorbij en kregen de gereformeerden - met hulp van Maurits - het voor het zeggen in de stad. Gedaan met de vrijheid en met Coornherts invloed.

 Het Goudse glas van vrijdenker Wttewael ging niet verloren: mooie meiden gaan voor een zegekar uit waaronder de tirannie verpletterd wordt.

 De tentoonstelling Uitgelezen in het Museum Gouda laat het allemaal zien.