Nog op 21 juni was hier een bijeenkomst ter gelegenheid van de zonnewende naar het voorbeeld van Stonehenge. De resten van het ritueel liggen nog verspreid.
Het zijn twee concentrische cirkels, de buitenste een aarden wal, met een tunnel naar het middelpunt. Aan de oostkant zitten drie openingen: één naar het oosten, één 37 graden ten noorden van de west-oost as en één 37 graden ten zuiden daarvan. De zichtlijn is tot buiten de buitenste cirkel doorgetrokken. Tijdens de lente- en herfstequinox komt de zon precies op deze lijn op. Zodat op 21 maart en 21 september 's ochtends de eerste zonnestralen recht in het middelpunt van de cirkel vallen.

 Maar nu waarvoor we kwamen. De binnenwand van de wal is bekleed met tropisch hardhout. En daardoor ontstaat een voor mij onbegrijpelijk akoestisch effect.
Als je op de steen in het midden gaat staan en AAAA IIII OOOO UUUU roept wordt je stem versterkt. Nogal luid ook.
Van geluidsversterking door weerkaatsingen tegen steen, ijzer of aluminium weet ik. Maar hout? Ja, muziekinstrumenten zijn van hout. Maar die hebben een afgesloten klankkast, met een klankgat. Mijn stem zou hier meteen moeten vervliegen in de open lucht. Maar nee. Hij wordt versterkt.
Dat zo'n Observatorium klok, kalender en tempel tegelijk is, dat wist ik. Maar geluidsversterker? Werd op Stonehenge het woord met grote kracht ten hemel gericht?
 

De tweede man valt in voor de vriendin van de verslaggever, en wat tussen de mannen ontstaat - zonder ophouden pratend en maar pratend, in de auto, aan tafel, is het oersjabloon van mannen-onder-mekaar.
Mekaar aftroevend, snedig, steeds maar in de slag om wie de geestigste is. Het gesprek gaat via via langs acteursimitaties, want daar zijn ze goed in. Uitputtend!
In de omgang van de twee, die mekaar toch al tien jaar kennen is 'gewoon praten' onmogelijk.
Laat staan zwijgen.
Dat is eigenlijk tragisch, en kenmerkend voor veel mannencontacten.
De paar momenten dat ze kunnen herademen komen wanneer ze per mobiel contact hebben met hun vrouw of vriendin.
 

Juist leuk, kromme pinken.
Nee, zij had geen kromme pinken. Niemand in het gezin had ze.
En toen ik de wereld in ging kwam ik nooit iemand tegen met een kromme pink.
Het viel ook nooit iemand op.
En zo bleef ik alleen met mijn pink.
Tot gisteren.
In Museum Boijmans zag ik het 'Portret van een man' (ca. 1635) van Frans Hals.
De naamloze man heeft een kromme pink. Even krom als de mijne.
 

Ik kom er graag, het is geen Amsterdam. Het parket kraakt er als vanouds en de rijkdom is groot.
M'n vaste pelgrimage langs Geertgen tot St.Jans en Saenredams Mariaplaats werd nu opeens onderbroken door dit stilleven van een Duitse leerling van Rembrandt, Christoph Paudiss uit Hamburg.
Het hangt nota bene vlak naast de fameuze Titus.

Een hoekje in een woonhuis, vast dat van Paudiss zelf. Onmodisch, armoedig, zo zonder de burgermans pronkzucht van die dagen.
'Stilleven met glas bier, haringen en rookgerei' (1660).
Nouja, glas, 't is meer een pul.
Nauwelijks in scène gezet, dit. Het schildersoog trof wat er was, lijkt me. En moest haast maken want haring bederft, bier verschaalt en tabak droogt uit.
En is dit 'n kromgetrokken Rembrandt-ets? Ik denk het. Is dat knoflook? En wat zit er in het flesje dat daar aan de muur hangt? 
De schilder is aanwezig, hier in z'n kamer, al zie je hem niet. In z'n pijp smeult zichtbaar het vuur.

 De film gaat over een echtpaar op een tweesprong in hun leven. Volwassenheid dreigt. Het verhaal wordt verteld door hun kat Paw-paw. 
July komt uit Berkeley waar haar ouders een alternatieve uitgeverij dreven. Erg alternatieve ouders. Tot haar vaste taken behoorde het knippen van de haren van haar vader en broer. Toen ze een serieus oogprobleem kreeg maakte haar moeder een gebloemd ooglapje voor haar van de zelfde stof als de gordijnen. Als kind al begon haar dit gedrag te hinderen.
 

 Over het achter je laten van het gevoel dat ze als twintiger had: 'Dat ik absoluut alles zou doen. Sex zou hebben met iedereen, naar alle landen zou reizen. Maar als je in de dertig bent blijkt dat er maar weinig van uitkomt.'
In 'The Future', zegt Sophie (die ze zelf speelt): 'Over vijf jaar zijn we veertig.' Waarop haar man zegt: 'Veertig is eigenlijk vijftig. En na je vijftigste hou je alleen wisselgeld over.'
Sophie vlucht uit dit leven. Een gedachte waar Miranda July zelf lang mee heeft rondgelopen: 'Maar je geest komt je achterna.'
Die geest krijgt in de film de vorm van een oud, vuil T-shirt dat haar - letterlijk - volgt, waar ze maar gaat.  
 

Sensationeel! Al weet ik nog steeds niet wat je er uit moet opmaken. Ja, de zenuwuiteinden van voet en tenen liggen in het brein vlak naast die van de genitaliën. En het oog ligt naast de duim.
Lichaamsdelen die precieze bewegingen moeten maken of erg gevoelig zijn bevatten kennelijk meer zenuwuiteinden. Maar vanwaar deze schikking? En wat voel ik toch allemaal?

Hieraan dacht ik toen ik de bijdrage van K.Michel zag in de digitale versie van het tijdschrift Terras (nummer 00): een foto - zonder bijschrift - van voeten (de zijne?), op een tapijt met een raadselpatroon waarin alleen die drie kruisjes van Amsterdam herkenbaar zijn.
Vreemde voeten. Wat is er met de linker kleine teen aan de hand?
Tenen zijn veelzeggend. Maar wat zeggen ze? Laat iedere redacteur van Terras zijn tenen sturen. Laat nummer 01 een tenennummer zijn.
 

Er werd een houten brug gebouwd. Op een met onkruid begroeid eiland. Over een verdwenen rivier, de Emscher, lang geleden weggekanaliseerd en tot stortgoot van afgewerkt industriewater gemaakt. De komende jaren moet dat water - gezuiverd - weer door een echt riviertje gaan stromen.
Nu ja, zo'n brug kun je bouwen. Ik was daar, tussen Essen en Gelsenkirchen en zag het. Een bewoonbare brug werd het. Het ontwerp deed denken aan de middeleeuwse bruggen met huizen erop. Alleen hier waren de huizen primitieve hotelkamers.

Maar zou zoiets werken?
Het heeft gewerkt, heel het jaar 2010. En het was kunst, al werd daar discreet over gezwegen. Laten we zeggen gebruikskunst. Een idee waar je in kon overnachten, en uitzien over een landje, wat buizen en beton.
Kon, want het idee is alweer afgebroken.

Gek, het kon. Getuige het net verschenen boek 'Warten auf den fluss' (uitg. Klartext). Laatste nieuws: de brug wordt weer opgebouwd, in 2013.
 

Ik sta afgelopen weekend op de eindexamententoonstelling van de Rietveld Academie. Dit is TXT, ofwel de afdeling textiel.
Ik kijk naar beelden van zich aan zichzelf en elkaar spiegelende
zusters, gemaakt door Mila Lanfermeijer.
'Twee zusters proberen hun weerspiegeling te synchroniseren met elkaars beeld,' schrijft ze. Een adembenemend spel. Een fuga zowat. Wat is de rolverdeling?  

Dat blijkt uit een - bewerkt - fragment van het verhaal van Narcissus en Echo uit Ovidius' Metamorfosen: de één geobsedeerd door de eigen beeltenis, de ander gedwongen tot volgen:
'Zonder het te weten begeert ze zichzelf. Degeen die haar prijst wordt zelf geprezen en, terwijl ze verleidt wordt ze verleid, zodat ze doet ontbranden en tegelijk verbrandt.'    
 

 Aangrijpend. Voor mij allereerst omdat ik zag hoezeer z'n reis door Israël en de bezette gebieden Frans Thomése had aangegrepen. Ik ken hem als iemand die z'n emoties wantrouwt. Wiens ironie zich net zo hard tegen hemzelf richt.
Van zo iemand neem je eerder wat aan dan van wie met z'n gevoelens te koop loopt.
Hij noemt de Gazastrook een enorm gevangenenkamp, en vergelijkt het met Kafka's strafkolonie. Zelf is hij dan de bezoeker die Kafka schetst: 

 'De getuige wordt vanzelf medeplichtige, realiseer ik me.
Net als de waarnemer-passant in 'In de strafkolonie' waan ik me afzijdig. Men hult zich in onaantastbaarheid. Net als God, zou ik willen zeggen. Je bent aanwezig, maar je bént er niet. Je bent elders, in je gedachten om precies te zijn. In het ruimteschip van je gedachten dat altijd onderweg is, alweer net vertrokken, waar je ook bent.' 
 

Toch zou zo'n stuk passen bij wat nu in de Paviljoens in Almere te zien is van de Japanse Suchan Kinoshita onder de titel 'Het verkeerde moment op de juiste plek / The Right Moment at the Wrong Place' (?). Een sleutel zou moeten zijn Chinese whispers’, bij ons bekend als het gezelschapsspel 'doorfluisteren'. Je hoort inderdaad onbegrijpelijke tekstflarden uit luidsprekertjes komen, maar so what?
Wat je ziet is een verzameling losse ideeën, die weinig tot niets met elkaar van doen hebben. De ergerlijkste is een vernielde piano die heel langzaam het stuk Das Fragment an sich van Nietzsche laat horen: 'Naast de piano geeft een klok traag het verstrijken van de tijd weer.'
Jawel, deze mevrouw heeft iets met het verstrijken van de tijd. Bij elk voorwerp staat wel een zandloper, maar dan onderin gevuld met vocht (?).

De reden dat ik ging was stof. Stof interesseert me. En Staubstelle' (1996) stelt stof tentoon, las ik. Inhoud van stofzakken oa.. Leek niet gek. Maar in de mijne gebeurt meer dan in die van mevrouw Kinoshita. Het lijkt wel of ze nooit bij een verhuizing haar neus in een oude kast heeft gestoken. Niezen, ho maar. En een beetje aardige stofmuis? Niet gezien. En, hoe kom je in godesnaam in deze dodelijke ernst van Nietzsche naar stof?
Veelbetekenend dit alles, zonder twijfel, iets te veelbetekenend..