Reve in de villa

Op 28 november 1992 kwam Gerard Reve naar de radiovilla van de VPRO aan de 's-Gravelandseweg in Hilversum. Een jaar eerder hadden we daar (en in andere studio's) zijn voorlezing van het boek De Avonden opgenomen. Ook technicus, Mark Meeuwis ('dierenogen') was er weer.

Een keer, toen de spanning tijdens de Avonden-opnamen te hoog opliep hebben we een heel langzaam rondje om dat huis heen gelopen, langs de coniferen, 'om af te koelen'. Die spanning kwam voort uit het na jaren weer moeten inzien van de tekst. Vooral de manier waarop zijn ouders erin beschreven worden.Nu, een jaar later, was hij rustiger. Ter gelegenheid van de tweede druk van zijn Verzamelde gedichten had Reve een keus gemaakt om voor de radio voor te dragen. Toch wat nerveus: 'Eigenlijk zijn ze er niet voor gemaakt.'Woensdag na achten zijn in De Avonden 'ruwe' opnamen te horen van die sessie. Gedichten, vergissingen, opmerkingen en terzijdes. In het nawoord bij de gedichten-uitgave haalt Reve zijn leraar Binnendijk aan 'volgens welke de mens oorspronkelijk poëzie gesproken en geschreven zoude hebben, terwijl het op de objectiverende mededeling gerichte proza van veel later datum en betrekkelijk recent zoude zijn'.

Tags: 
De avonden (wo) 2006 02 aug 2006 uur 1
Beluister fragment
Moritz aan het werk in de Amsterdamse Pijp, in maart jl.
werk van Moritz Ebinger op de zeebodem bij Aruba. vis kijkt toe.

Moritz Ebinger

Op 3 april was de beeldend kunstenaar Moritz Ebinger in Avonden te horen over een getekende spraakverwarring, in en rond het Amsterdamse Ostade theater. Tijdens het zg. Babelfestival tekende hij zich met stoepkrijt, bijgestaan door tien collegakunstenaars, de wijk in. Door de ramen en de deur van het theater worstelde het kunstwerk zich naar buiten en spreidde zich uit over straten, stoepen en muren, en overwoekerde de wijk. Het werd het omvangrijkste kunstwerk ooit in Nederland gemaakt.

 Moritz Ebinger, de Zwitser uit Bern die al 20 jaar in Nederland werkt, berichtte later als audiocorrespondent in de Avonden over zijn onderwater kunstproject op Aruba. Hij leerde duiken om sculpturen die hij daar bouwde tussen de vissen, koralen en de scheepswrakken te fotograferen.Over twee weken, laat Moritz weten, exposeert hij die foto's, en ander werk in zijn geboortestad Bern.Wie in Bern is op 17 augustus, kom naar de opening, in het Künstlerhaus, Postgasse 20. Hij duurt vier dagen. Later komen ze naar Nederland Mit lieben grüssen, Moritz Ebinger.

Tags: 
Jan Wagenmeester en Han Reiziger in 1981. foto's Nelleke van der Drift, gescand uit het programmagidsje. Originelen?
Jan en Han op het buiten van de componist Franz Duschek (1736-1797) nabij Praag

Jan en Han

In 1989 overleed heel alleen op een hotelkamer in Praag de radiotechnicus Jan Tittel, beter bekend als de Mozart-kenner Jan Wagenmeester (vanwege zijn grote kennis van stoomlocomotieven). Op zijn kamer werd een cassetterecorder gevonden waarop hij het strijkje had opgenomen dat beneden in het restaurant speelde. Jan was een begenadig verteller en vooral een groot muziekkenner. En verder wat je noemt een anarcho-liberaal, altijd op de bres voor het individu en op gespannen voet met organisaties.

Zijn verschijning - altijd in donkerblauw pak met vlinderdas, altijd een aktetas bij zich met daarin het Algemeen Dagblad en een fles sherry - was voldoende om het werk stil te leggen. Radiomakers lieten hun montage met hem graag rusten als hij begon te vertellen, over zijn bizarre oorlogsbelevenissen, zijn aanvaringen met de Hilversumse bureaucratie. Hij heeft in zijn werk nooit promotie gemaakt. Eens viel door zijn toedoen een Telefunken M5 magnetofoon van zijn verrijdbare onderstel en brak in tweeën. Hij liet hem liggen waar hij lag, met een briefje onder de dekplaat dat zei 'M5 defect, moet nagezien, Tittel'.Met Peter Flik reisde hij herhaaldelijk (ook per stoomtrein) naar het voormalig Oostblok. Drank hoorde daar bij. Jan reisde graag 'op de loc' en kocht daartoe dan machinisten om met 'Bommelunde' (Duits vuurwater). In de Avonden zijn (op dinsdagen na achten) ook deze zomer weer twaalf afleveringen te horen met avonturen uit 1976 van de dit voorjaar overleden muziekman Han Reiziger en Jan Wagenmeester. Met Mozart.En op 8 augustus as. is een hele uitzending van drie uur gewijd aan het nachtprogramma dat Han en Jan op 26 september 1981 live deden uit Praag ter introductie van hun serie over de Boheemse componist Jiri Benda.

Behang

Ik raad u: bezoek zo veel mogelijk oude hotels. Bedrijf hotelarcheologie.Deze hotelkamer was gestreept. Kijk, dit is behang. Zie de blazen, daar wil je vinger naar toe.

De verdwenen wereld van het behangen keerde terug. Eens deed ik het zelf. De lucht van stijfsel, de uitklapbare behangerstafel, de vouwen die je onvermijdelijk maakte omdat geen oppervlak effen is. Daarna kwamen Knauf geelband en de witkwast. Strak moest een interieur zijn. Beroepsbehangers stonden slecht bekend, getuige de uitdrukking 'lul de behanger'. De behangersgrap was 'die plakt hele deuren weg'. 'Hij plakte een hele kast weg.''Zijn vrouw!'Dat wegplakken kwam ik weer tegen in Gent, waar aan de kaai een winkel is in behang en de intrigerende modernere variant plakplastic. Met nat afneembaar behang. Ik was er niet weg te slaan.Wie plakt plakplastic over wat? Waarom? Wie en wat zou je niet allemaal willen wegplakken? En, wie zal het plakplastic eens weer verwijderen omdat er vocht onder gekomen is en de randen bruin worden, schimmelen en loslaten.

ohne Worte
Hector Malot
Eend
Grimm
hout?

Mug (4)

Voorlaatste ronde in de zomerprijsvraag. Hoe vergaat het onze boeken in warme dagen? Monique Stoppels uit Groningen schrijft: 'Dit is mijn favoriete boek, de sprookjes van Grimm. Mijn vader heeft het begin jaren '70 uit het oudpapier gehaald toen hij werkte op strokartonfabriek 'De Eendracht'. Het bevat een stempel van de bibliotheek dat het was afgeschreven. Er zitten vieze vingertjes in en het is meerdere keren geplakt. Nu lees ik mijn zoontje er uit voor.'

Nicole schrijft: 'Hier een deel van mijn leven. Ik verzamel 'Alleen op de wereld' van Hector Malot. Dit is er maar een klein deel van. Ik heb 450 verschillende uitgaven van dit ene boek.'PS. Rudy Kousbroek zou graag weten of er een Nederlandse vertaling is afgedrukt van het lied dat in het Franse origineel voorkomt.Marjon Tange uit Dinteloord: 'Dit is een afgekeurd bibliotheekboek, dat ik bladzij voor bladzij aan elkaar heb geplakt met behanglijm en na goed drogen heb behandeld met een speciaal goedje zodat het net een oud hout lijkt.' Vivianne van Bijsterveld-Linders uit Mierlo schrijft: 'Mijn favoriete boek is een boek over een eend. Het heet dan ook: 'Een eend'. In mijn kleuterjaren las mijn oma me eruit voor als ik bleef logeren en dan mocht ik het boek bij me in bed houden. Ruim dertig jaar later heb ik het gekregen. Ik lees nu mijn zoontje (net vier geworden) voor uit 'Een Eend'. Nog steeds is het vaste voorleestijdstip Net Voor Bedtijd. Het liefst valt hij in slaap boven op het boek.'J.L. Huisman uit Utrecht stuurt boekbloemen.

leeslijstje van Marko Fondse, 4 december 1984
de laatste titel is 'Besta maar hemel'
Vladimir Majakovski (1893-1930)

Marko Fondse

In 1985 reisde Anton de Goede voor de vpro-radio naar Griekenland met Marko Fondse (1932-1999), vertaler uit het Russisch. Fondse maakte faam door vertalingen van het werk van twintigste eeuwse Russen als de futurist Majakovski, de romancier en toneelschrijver Michael Boelgakov ('De meester en Margarita') en Abram Terts. Voor de vertaling van Majakovski's dichtbundel 'Een wolk in broek' kreeg hij in 1967 de Nijhoffprijs.Antons reisreportages werden uitgezonden op in het programma 'Boeken'. En zijn nu weer te horen in De Avonden. Dinsdag 1 augustus volgt deel 2.

Wie was Marko Fondse? Internetgenealogie levert verrassende gegevens. Zijn ouders kwamen van Schouwen-Duiveland. Zijn vader, Cornelis van Dijke, geboren in Oosterland in 1888, was een Ned. Herv. landbouwer en schipper, die overleed te Haarlem in 1969. Hij trouwde in 1914 met Maria Fondse, geboren te Haamstede in 1895, dienstbode en dochter van Adriaan Fondse, veldarbeider. Uit dit huwelijk werden elf kinderen geboren waarvan Marko de jongste was. Zijn auteursnaam kwam van zijn moeder. Tot 1999 woonde hij Koestraat 7 II, een zijstraatje van de Oudezijds Achterburgwal in Amsterdam, maar een groot gedeelte van het jaar verbleef hij in Griekenland. Fondse ging zo op in het vertalen dat van eigen werk weinig kwam. Toch verscheen tenslotte in 1984 een bundel eigen gedichten, 'Herderstas', waaruit hij kwam voorlezen in het programma Pandemonium. Ik vond de bundel terug. Er zat dit briefje in, zijn leeslijstje.Maar nu kies ik andere gedichten. TOEKOMSTMUZIEKZo is het met het woord gegaan dat moest twee kanten uit.Het was alleen in huis in bad bedenkend hoe 't zich binden zou in een ménage á troisen danvoor altijd vast te zitten.De deurbel ging en tegelijkde telefoon: doe open woord, doe antwoord.Zo, naakt en kwetsbaar,en geen schaamdoek bij de hand, onmachtig bij het dubbele signaal, verdrinkt een klanken is in 't bad gebleven.Er is een opstanding van woord. Het vers wordt eens geschreven.THE NYMPHETVoor haar good time onlangs gedebarkeerd beheerst zij reeds de rangen en de rijen.Zij zuigt de wereld in met beide dijen--het gaat vanzelf, want zij heeft niets geleerd.De poison ivy tiert. Oom huidarts, zeer vereerd, ziet het symptoom tot zijn profijt gedijenals eigenheimers in de vette klei enhoudt alleen zijn zoon geïmmuniseerd.Zij is voor heel die bende representatiefeen pop vol tampax, scotch en vitamine, besmeurd met apegeil en glycerine.Zij kan niets, wil niets, zal niets, is niet lief, niet enthousiast, niet in de contramine. Zij is tot norm verheven zondig ongerief.

Tags: 
De avonden (di) 2006 25 jul 2006 uur 2
Beluister fragment
Fritzi ten Harmsen van der Beek (uitsnede uit foto Tajiri, 1967)
Jan Pieter Guépin
Jan Eijkelboom

Garnwerd

Sinds 1971 woont de schrijfster Fritzi ten Harmsen van der Beek in het Groningse Garnwerd. Ze heeft de randstedelijke bohème voorgoed de rug toegekeerd.

Of ze sindsdien nog geschreven heeft weet ik niet, optreden in het openbaar deed ze in de jaren '80 nog een paar keer. Waaronder tweemaal in vpro's Pandemonium, live vanuit Eik & Linde in Amsterdam.Eind 1984 was het haar vriend, de dit voorjaar overleden classicus Jan Pieter Guépin die een dichtersavond belegde in Garnwerd, in café Hammingh. Deze avond, waarbij behalve Fritzi ook Jan Eijkelboom en Guépin zelf gedichten lazen werd geregistreerd door Guépins zoon Maurits en op 13 augustus 1985 uitgezonden door de vpro-radio. Woensdagavond 26 juli werd die dichtersavond herhaald in De Avonden.

De avonden (wo) 2006 26 jul 2006 uur 1
Beluister fragment
Arnon Grunberg

Arnon in Uruzgan

Wat merk je van oorlog, op de plaats zelf? Arnon Grunberg was afgelopen week in Afghanistan. Hij, en een reporter van Radio Overijssel, die vooral opdracht had met Overijsselse soldaten te praten, vlogen met Nederlandse militairen mee naar Kaboel als 'embedded journalist'. En vandaar naar Uruzgan.

Een verbazende keus van de militaire autoriteiten om de schrijver van een boek als 'De joodse messias' uit te nodigen. Maar misschien hadden ze dat niet gelezen. Arnon, zelf afgekeurd voor de dienst, kreeg een helm aangemeten. Het wachten is op een foto.Zijn eerste verslag was te horen in de Avonden, woensdagavond 26 juli.

Tags: 
De avonden (wo) 2006 26 jul 2006 uur 2
Beluister fragment
A.L.Snijders
briefhoofd van Gijs Müller

Eindelijk Snijders

Vaak vroegen bezoekers bij Music-Hall in Desmet aan A.L.Snijders, schrijver, columnist, oud-docent aan een politieopleiding, of er boeken van hem te koop waren. Nee, die waren er niet, of je moest het geluk hebben een van de delen 'Brieven aan mijn hoofdredacteur' of de prachtige novelle 'De Incunabel' uit de jaren '90 tweedehands tegen te komenSnijders zweeg, jaren lang. Althans in druk.

Er zijn altijd meer goede redenen om geen boeken te publiceren dan om dat wel te doen, zo dacht hij er meen ik over. Ik kan daar geen speld tussen krijgen. Mijn probleem was alleen dat ik zo graag een boek met de korte verhalen van A.L.Snijders zou hebben.Tot mijn verrassing komt dat nu.De kleine uitgever AFdH brengt in oktober as. in een kleine oplage 336 verhalen van Snijders op 528 pagina's in een band die heet 'Belangrijk dat ik niet aan lezers denk'. Met illustraties van Gijs Müller.Ik ga mailen naar info@afdh.nl om er een te reserveren. Of ik bel 053-4362134. Voor je 't weet zijn ze op.

Tags: 
lichaamsopeningen
Wayne Horse
meer verdrietige honden

Wayne wie?

Wayne Horse is van oorsprong een Duitser, geboren in Bremen Hij bezocht de Amsterdamse Rietveld Academie en verstaat Nederlands. Zijn naam ligt niet vast. Meestal is het wel Wayne, maar de achternaam verschilt. Nu is het Wayne Horse. Hij wil alleen op de foto met een zelfgemaakt masker. Dat wordt de kop van een verdrietige hond.

Hij exposeert momenteel in het Haagse GEM op de groepstentoonstelling Dutch Masters. Voor de Avonden maakten we een rondgang door zijn Amsterdamse atelier en zijn schitterende website. Wayne Horse heeft geen politieke boodschap. Dat zou 'te plat' worden, zegt hij. Hij maakt videoscenes waarin geacteerd wordt. Met maskers. En daarin zitten weer animaties van goede of kwade geesten. Geesten die voortkomen uit letters. Graffiti tot leven gekomen, zegt hij. Zijn ontroerende alter ego is Elefantos, de Olifantman. Hijzelf, in zwembroek, als Superman met een slurfje. In moeizame situaties. Ik bezocht hem in zijn atelier op een fabrieksterrein bij de Schinkel in A'dam. Luister morgen maandag 24/7 om 22.00 naar De Avonden en kijk mee naar www.waynehorse.comPracht van een site.

De avonden (ma) 2006 24 jul 2006 uur 3
Beluister fragment

Pagina's