Mijn eerste filmfile was die in de opening van Fellini's Otto e mezzo, waar Mastroianni op de ring van Rome muurvast zit en je hem tenslotte aan ballonnen ziet opstijgen uit zijn benauwd­heid, nagestaard door nog steeds beklemde medeautomobilisten. Ontzagwekkend de opluchting en bevrijding.

 Op de autofoto's van Lee Friedlander die in FOAM te zien zijn is de lijflijke auto-ervaring uit zicht. Geen gezinsauto vol zeurende kinderen, speel- en snoepgoed en overspannen ouders, als een binnen­huisje van Jan Steen. Dat moet nog eens.

 Mijn mooiste autobinnenhuisjes zag ik op de Romeinse Gianicolo, heuvel met uitzich­tspunt aan de T­iber, vlak bij het Vatic­aan. Onvergetelijk die rij zacht schommelende FIAT-jes. Bij Fried­lander geen autoseks, nauwelijks sloop ook. En weinig oog voor de voorstellingen die je alleen ziet van achter het stuur.

 Hoe zoiets alledaags en vertrouwds als de auto zo weinig doordrong in de fotograf­ie. Die vreemde, zwevende kabinetten tussen binnen buiten. Van waaruit een steeds veranderende buitenwereld gevat wordt in raamlijsten. Een auto brengt binnen en buiten samen. Zoals bij Vlaamse meesters al de stad de kamer binnenkomt..

 Rijden, maar ook parkeren. En waar?

 Friedlander gebruikte - behalve de lijsten ook de autospiegels, die - als bij Jan van Eyk - extra miniaturen kunnen leveren uit andere hoeken. Zo'n rijkdom van blikpunten! De fotograaf heeft het voor het kie­zen. Tot dolwordens toe soms. Ik weet ervan. Fotografeerde hij onder het rijden? Dat moet wel. Zelf heb ik vaak moeite. Grootse wolkenluchten, komische reclame's langs de weg, vreemde vrachtwagens.. Laat die maar eens voorbijgaan. Maar weg zijn ze, onachterhaalbaar voor altijd. Naar de eeuwige foto-jachtvelden