Wat zeiden mensen als ze een relatie uitmaakten, als iemand niet kwam opdagen? 
Komende week begint de Avonden elke dag met een serietje gebaseerd op 'Nadepiep.nl', de website aangelegd door Annemieke Houben uit wat ze vond op rommelmarkten en zolders.
Het lijkt soms klankpoëzie. Zinnetjes verheffen zich, of ze door een reclamevliegtuigje worden voortgetrokken. Dat er ook dialogen bewaard zijn komt omdat de apparaten bleven opnemen als toch, alsnog de telefoon werd opgenomen.

 Ik heb een dichter gekend die de hele dag naast zijn antwoordapparaat zat te luisteren naar wat men zoal insprak, en maar heel zelden de telefoon opnam.
Menigeen was bevreesd voor dit soort akoestische gluurders.
Er zit dan ook nogal wat aarzeling bij de insprekers op NadePiep.
Waarover morgen meer.
 

 Waarom ik zo nieuwsgierig ben naar die film?
De foto's die Sebald maakte van het huisje van zijn Duitse dichtersvriend zijn onvergetelijk, net als de weergave van hun conversatie en de citaten uit wat Hamburger schreef over zijn vooroorlogse Berlijnse jeugd .
Twee Duitse schrijvers, Ausgewanderte in Suffolk. Sebald is net verdwaald op de hei. Dan komt hij eindelijk bij z'n vriend terecht.
En tja, waarom schrijven?
Uit gewoonte? Geldingsdrang? Omdat je niks anders geleerd hebt? Hamburger weet het niet. 'Net zo min als je weet of je er verstandiger van wordt of juist gekker.'
Misschien, denkt hij, verlies je het overzicht, terwijl je, naarmate je voortbouwt aan je werk, ertoe neigt de toenemende ingewikkeldheid van wat je verzint te verwarren met een voortschrijdend inzicht. Terwijl je tegelijk al vermoedt dat je de onweegbaarheden die je leven bepalen nooit zult begrijpen.
Bij hem voelt Sebald zich thuis.
Sterker nog: 'Meteen bij het eerste bezoek aan Michael kreeg ik de indruk dat ik daar woonde, of ooit had gewoond, in zijn huis. En dat wel in alles net als hij...'. 
 

Als je zo'n straat in fietst, rijd je je eigen schaduw achterna.  
Bibi de Wit mailde: 'Ik ken de avondzon in de Pijp. In New York heb je dat ook, een paar dagen per jaar staat de zon dan bij het ondergaan recht in de straat. Ze hebben daar een naam voor: 'New York-hekje' of iets dergelijks.'
Huh? Voor mij onvindbaar, dit.
Wie?
 

 'ShadowDance' komt in het juiste seizoen.
Schaduwen, je vergeet ze. Dat visuele overslaan wordt in Amersfoort opgeheven. Opeens bestaat heel de wereld uit schaduw. Keer je terug naar het oneindige spel dat je er als kind mee speelde.
Apen en kinderen leggen hun vinger op hun schaduwvinger. 
 Ik raakte verdiept in 't het schimmenspel. Kwam bij de onderwereld van de Odyssee, waar de schimmen rondwaren. In de woorden van mijn leraar Jan van Gelder: 'De stervelingen, immers, maken gedurende hun korte bestaan op aarde meer ellende mee dan zij vreugde beleven en over hun lot na de dood behoeven zij geen enkele illusie te koesteren.'
En hij beschrijft het bezoek van Odysseus aan de toegang tot de onderwereld, 'waardoor de schimmen van de gestorvenen naar buiten zweven, schril piepend en zich alleen nog maar bewust van een smartelijk en vergeefs verlangen naar alles wat zij op aarde achterlieten.'
 

In het register vond hij onder de letter A onder meer: Altweiberliebe, Amor Lesbicus, Androgynie en Anthropophagie.
Het boek bleek veel schrijvers, dichters en schilders te hebben geïnspireerd: Arthur Schnitzler, Salvador Dali, Georges Bataille. Hij werd 'de Von Münchhausen onder de pornografen' genoemd. Schrijft Menno: 'Pornografisch is Psychopathia Sexualis niet. Poëtisch wel.'
In Berlijn kocht hij een exemplaar uit 1924. En sloeg meteen casus 91 op: een gymnasiumleraar die Hellenistische vrouwenhoofden met 'wijde neusgaten' tekende 'ten einde het vrouwelijk geslachtsorgaan naar de neusgaten te verplaatsen'. Niet zo’n vreemde gedachte eigenlijk. Let wel deze leraar had nooit geslachtelijke omgang gehad.
Ik stuurde Menno deze nieuwslezeres. Hij reageerde: 'Geestig! Maar helemaal overtuigen doe je me niet. Ik zat ook al op het net te zoeken, maar kon niet echt iets toepasselijks vinden.'
Eind oktober gaan we een radiogesprek doen.
 

Om vast te leggen wat met kijkdozen, maquettes, knip en plakwerk van stoffen of karton wordt gemaakt. De vingers van de maker zijn terug.
Schaduwen. Lumineus idee! Eenvoudig te manipuleren. Niets interactiever dan dat. Met eenvoudige hulpmiddelen kun je ze van vorm veranderen, vertragen, zo zelfs dat je ervan schrikt. In het klassieke toneelstuk 'De spooktrein' ziet een machinist avond aan avond een fladderend spook voor zich op de spoorbaan.
Het spook blijkt de schaduw van een nachtvlinder, opgesloten in de carbidlantaarn van de locomotief. 
 

Morgen, dinsdag praat Catherine van Campen in de Avonden met  bedenkster Judith van Meeuwen. En vrijdag doe ik een schaduwverhaal.

Vóór alles was er het handhondje van je oom in de lichtkegel.
De eerste projectiemethode, de eerste manier van afbeelden.
Het eerste zelfportret ook.
Een zelfbeeld dat niets weegt, en nog manipuleerbaar is ook.
Vanmiddag speelde ik in de schaduwtenten van Kade met mijn beeltenis als ooit in de spiegeltent op de kermis.
 

De schaduw, die je bewust maakt van je bestaan, van je uiterlijk.
En je meteen leert dat je los kunt komen van jezelf. 
En dan is het nog maar een stap naar iemand anders worden, of verdwijnen.
Vandaar vanmiddag dat museum vol joelende kinderen, en giechelende volwassenen.
 

Zo was het dus, in het verleden. Iemand praat tegen je vanaf een onbewoond eiland. En er is niemand in zijn buurt die kan zeggen 'Gerbrand, sorry...'.
Maar waarom zou iemand? De tijd is een olievlek. Een vogel, een zeis, het eten.. En ja, het weer. Waarover Kurt Schwitters dichtte:

Als ik praat over het weer
weet ik waar ik over praat

'Een opklaring. 't Zal mij benieuwen hoe lang dat duurt.'
Zeeën van tijd had je in het verleden.
Intussen is het spinnenseizoen begonnen..
 

'Vijftien jaar had de badkamer met de caravanafmetingen probleemloos dienstgedaan, de sporadisch gekneusde knie niet te na gesproken van wie zich, zijn toilet makend of zich scherend voor het lavabootje, te bruusk omdraaide en aan den lijve moest ervaren hoe gering de speling was gebleven tussen rand en wand.'

Kanttekeningen van de redacteur. Beste Tom,

* 'caravanafmetingen' is niet heel zuiver. Bedoeld wordt afmetingen als in een caravan, zeg dat dan ook. * 'probleemloos' is een modewoord. * 'niet te na gesproken' is een kreupele constructie, je bedoelt denk ik 'als ik ... niet meetel' * 'sporadisch' is nodeloos deftig. Het betekent 'nu en dan', zeg dat dan ook. * 'lavabootje' is Frans voor wastafeltje. * 'aan den lijve' is een overbodige toevoeging. Het zal heus niet in de geest geweest zijn.

Kijk deze zin dus nog even na. Hoed je voor ironiseren, er zijn al zo veel grappig schrijvende Vlamingen.

Groet, Wim

De handige bliksem met alleen wat lessen aan de avondschool van de Rotterdamse academie op zak, die de de juiste vriendschappen sloot en de kunst van het épateren en provoceren verstond. Dat beeld.
Wat minder aan bod komt is wat, hoe en waarom hij schilderde.
In 1907 woonde Van Dongen in de Bateau-Lavoir waar ook Picasso z'n atelier had. Daar, in de Fauvistische periode 1905-1907 voltrok zich de scheiding der geesten die hem tekende. Van Dongen werd geconfronteerd met Picasso's bekering tot het kubisme, de 'Demoiselles d'Avignon' (1906/1907).
Wat kon hij er als tegenover stellen? Hoeren, worstelvrouwen, extreme kleur bij elektrisch licht. Omdat hij naast de Folies- Bergère werkte kon hij electra aftakken van hun generator, en daar was de stad van lijf en licht, zoals bezongen door Baudelaire. Van Dongen gaf een erotische draai aan het Fauvisme, in ongewone beeldkaders en houdingen.
Het werd een gevecht tussen hem en z'n vriend Picasso. Het sensueel plastische tegen het cerebrale. Z'n vrouwen kleedde hij in gemeenste tinten, goud, rood, met groen in de lichaamsschaduwen. Maar de cerebrale Picasso en het kubisme wonnen het bij de kritiek.

Morgen ga ik kijken. Na 22.00 een verslagje in de Avonden