Francoise Sagan (1935-2004)
Schlesische Strasse, Berlijn

Bonjour tristesse

De Schlesische Strasse in Berlijn, in de wijk Treptow.Degeen die de woorden BONJOUR TRISTESSE op de gevel heeft willen schilderen had het moeilijk. Ten eerste taalkundig. Frans was kennelijk niet zijn of haar moedertaal.

Ten tweede atletisch. Hij of zij moet gewerkt hebben met een kwast aan een erg lange lat. En dan steeds weer indopen. En dat nacht lang. En ook nog eens ondersteboven schrijven. Waarom dit in het openbaar begroeten van de treurigheid? Zoiets doe je alleen uit pure bezetenheid.De treurigheid, het verdriet, de ontdekking van het bestaan ervan. Daarover gaat het boek van de 17-jarige Francoise Sagan, die er in 1953 de literatuur mee binnenkwam. Daar immers woont de treurigheid, die vindt er onderdak en rechtvaardiging. Maar nu.Bijna al dit soort opschriften worden aangebracht door jongens en zijn gericht aan meisjes. Blijft één vraag: wat is hier de verborgen boodschap?Lazen ze allebei het boek van Sagan? Schiep dat de band? Ik ga het boek herlezen.

Tags: 

Oranje soep van Witte Wolk (slot)

Pay-Uun Hiu schrijft: 'Er schiet me nog wat te binnen. Over maag, mond en taal. Er zijn twee (waarschijnlijk meer, maar deze twee ken ik nu) manieren waarop Chinezen elkaar smakelijk eten wensen.

De eerste is 'man man chi', wat 'eet rustig' betekent. Als Chinezen je iets goeds willen wensen, doen ze dat vaak met 'man man' (langzaam). In de winkels hier zeggen ze niet 'zai jian' (letterlijk tot ziens) maar 'man man zou'. Ik dacht eerst dat ze me gestoomde broodjes toewensten ('man tou' of'man shou'), en ik vond het al zo raar dat ze allemaal wisten dat ik zo van gestoomde broodjes houd. Maar Li Wen hielp me uit de droom; ze wensen je 'langzaam lopen' toe.De andere manier om smakelijk eten te zeggen is 'wei kou hao', letterlijk: 'maag, mond, goed'. Ik had het er verleden jaar met m'n juf over dat dat de volgorde een beetje raar is, want het eten gaat eerst door je mond (kou) en dan naar je maag (wei). Maar volgens haar is de essentie dat het eten goeddoet in je maag en dus zeg je eerst maag en dan mond. Nou, ze doet er soms ook een gooi naar, hoor, dan moeten we alletwee lachen. Opvallend is wel dat het in beide zegswijzen niet om het eten zelf gaat, maar om hoe je het doet, of wat het met je doet. Terwijl wij in het Westen niet verder komen dan de wens dat het goed smaakt.'

Carnaval

Mijn ouders woonden tegen het eind van hun leven in Breda. Ze waren gewend rond deze tijd naar het buitenland te gaan 'om het carnaval te ontlopen'. Ik paste dan wel eens op het huis. En deed 's ochtends de melkboer open die langs de huizen kwam in een boerenkiel met een rode zakdoek om z'n nek (de punten door een luciferdoosje geschoven). Van carnaval begreep ik als Noorderling niets.

Het lezen van Menno ter Braaks 'Carnaval der Burgers' (1934, heruitgebracht 1962) had daar ook niet aan geholpen. In dat boek is 'carnaval' het heel even ondergaan in een illusie van dichterlijkheid. En dan, na de roes, komt de kater. Niet alleen in februari, nee, het hele burgerbestaan zit bij Ter Braak zo in elkaar. Na elk carnaval van 'moment, roes, droom, verbeelding...' volgt een vastentijd vol 'herhaling, voorschrift, ontwaken, conventie'. En dan komt de regel die de uitersten beschrijft: 'Burgers die dichters willen worden. Dichters die zich nooit bevrijden van hun burgerschap.' Nu was ik zondagmiddag in Nijmegen en zag de stoet, de kinderen en hun ouders. De kou, de eindeloos geduldig in elkaar gezette kleren en de praalwagens. En raakte ontroerd.Geen dichters, geen burgers.

zijn leermeester Aristoteles, 384-322 v. Chr.
Alexander de Grote, 356-323 v. Chr.
keizer Claudius, 10 v. Chr.- 54 na Chr.

Vreemd volk (2)

Fik Meijer lezen over 'Vreemd volk' in de oudheid is in dagen als deze heel verhelderend. Aristoteles, de leermeester van Alexander de Grote leerde hem zijn rijk louter op Grieks leiderschap te bouwen. Andere volken waren daarvoor immers 'van nature' ongeschikt.

Alexander veroverde een groot deel van de toenmalige wereld voor hij op zijn 33ste stierf. En hij ging dwars tegen de adviezen van zijn leraar in. De praktijk maakte hem tot pionier. Hij trouwde de Baktrische prinses Roxane en liet 91 van zijn veldheren ook met niet-Griekse vrouwen trouwen. Verscheidene Perzen maakte hij tot stadhouder. Of die Perzen een dubbel paspoort hadden weet ik niet. In de geest hadden ze het zeker. Ze hadden er ook recht op. Ze waren nu eenmaal Perzen en geen Grieken, al wilden ze graag dienen in het multiculturele rijk van Alexander. Wat doe je met vreemdelingen? De Romeinen stonden voor de zelfde problemen. Hun rijk breidde zich almaar uit, en je kon al die onderworpenen niet blijven onderdrukken. Dus kwamen politici als keizer Claudius - tegen de ideeën van de filosofen en de adel in - met burgerrechten voor onderworpen volkeren. Toen Claudius onder luid protest een aantal 'allochtonen' in de senaat opnam zei hij: 'Ook deze vernieuwing zal ooit oude gewoonte worden.'

Tags: 
Fik Meijer, Vreemd volk
Beluister fragment
geurend glanspapier onder lamp. foto Gijsbert van der Wal

Lamplicht

Eigenlijk kan ik niet goed lezen. Het lukt me maar zelden. Er moet aan voorwaarden voldaan zijn. Zo kan ik slecht buiten lamplicht, liefst dat van een staande schemerlamp.

Het is voor een pagina goed als er schijnsel uit een 75, desnoods 60 watts peertje op valt. De letters rijzen op uit het blad, iets van de papiertextuur spreekt mee. Dit alles nauwkeurig afgestemd. En op een laat uur. Er ontstaat - als veel meezit - een zacht gonzen tussen brein en tekst. Ik zal er niet te veel van zeggen. Niet over het af en toe gaan verzitten, het kraken van de stoel daarbij, het slokje thee. Ook niet over de regelmaat van de ademhaling.

''Heimlich'' (2005) van Tjebbe Beekman, in het GEM  Veel Berlijn bij Beekman.

Beton (3)

 Beton werd nog lang gestort in houten bekistingen, zodat later de plankafdrukken, in grillige patronen zichtbaar bleven. De schoonheid van die plankafdrukken is weinig gezien.Je komt ze nog wel tegen in de U-bahn of in de Parijse metro, op oude stukken tunnel waar tussen de stations waaklampen de afdrukken beschijnen.

 Waar kan ik foto's maken van zulke plankafdrukken? Opeens lijken het me pootafdrukken van dinosauriërs of mammoeten. Wie heeft ze geschilderd? Tjebbe Beekman komt in die buurt, zijn werk was onlangs te zien tijdens 'Nederland-Deutschland, Malerei' in het Haagse GEM. Bouwputten, damwanden, flatgevels. Na Arie Schippers een tweede betonschilder. En, Sarah van Sonsbeeck wijst op betonpoëzie. Het monument in betonkunst, het Poême van Le Corbusier (5 cm dikke betonplaten): 'Niemand begreep dat het kon en nog steeds niet...'.

Katy Beal

Superkuiken

Als een van de juryleden van Dutch Bloggies 2006 mocht ik ook nomineren. Een van m'n nominees werd Superkuiken, de site van het anorexe meisje dat haar heldinnen etaleert en haar gruwelijke vermageringsmethoden aanprijst.Waarom?

Ik ben het met de strekking van haar site oneens. Maar hij is goed geschreven en vormgegeven.Aandacht voor Superkuiken lijkt me goed omdat de site inside informatie geeft over een brandend probleem, namelijk anorexia en het navolgen van 'heldinnen'. Je wordt er tamelijk beroerd van, maar je leert heel wat. De bezoeker moet zelf zijn of haar conclusies maar trekken. Niks erger dan de kop in het zand.Vorig jaar besteedde NRC-Handelsblad trouwens aandacht aan Superkuiken, ik denk om de zelfde reden.Nu merk ik dat er in de volgerskaravaan van Dutch Bloggies bezwaren rijzen tegen de kandidatuur van Superkuiken. Jammer, er zijn zo weinig sites die echt informatie geven en discussie losmaken.Wat hoop ik eigenlijk van een website? Geen goedkope meningen over het kranten en tv-aanbod. Als het persoonlijk is, oorspronkelijkheid, waarbij de schrijver zichzelf niet spaart (zie 'Superkuiken'). En meer eigen onderzoek. Er zijn zo weinig bloggers die op pad gaan en daarvan verslag doen.

Fik Meijer in zijn werkkamer aan de UvA, hoog boven de Spuistraat.
Plato (420-390 v. Chr.)

Vreemd volk

Hoeveel 'vreemd' kan een beschaving verdragen? Die vraag komt op na lezing van 'Vreemd volk', Integratie en discriminatie in de Griekse en Romeinse wereld' van Fik Meijer.Een vreemdelingenprobleem bestond in het oude Athene en Rome niet, hoewel er veel vreemdelingen waren waar ook vaak gedonder mee was. Het verschil met nu is: men kende het begrip probleem niet. Woorden als integratie en segregatie evenmin. Xenofobie is een neo-Grieks woord dat pas opduikt in 1926.

Hoe werkt het? Een onbekende die mijn kamer binnenkomt moet van alle kanten bekeken worden. Daarna kan hij worden ingeklaard en kan de aandacht worden verplaatst naar het volgende ongewone. Lukt het niet dan houdt zo'n bezoeker aandacht vast die betere gebruikt kan worden en dat is hinderlijk. In de hele klassieke filosofie komt zo'n gedachtegang niet voor. De bestaande orde is 'natuurlijk' en 'door de goden gegeven'. De fameuze Griekse en Romeinse filosofen hadden over vreemdelingen ongeveer de gedachten van Filip de Winter. Bij Plato en Aristoteles was het 'eigen volk eerst', net als bij Cicero en Seneca. De verschillen tussen arm en rijk, bevoorrecht of niet, waren van de goden gegeven. En zo is het eigenlijk nog. Plato vertolkt de gangbare mening in Athene dat alle niet-Grieken van nature onderdanig zijn, omdat ze intelligentie ontberen en inferieur en lachwekkend zijn. Het is of ik mijn oma hoor praten. Plato leeft. Hij woont in Rotterdam. Maandag 19 februari in de Avonden een gesprek met Fik Meijer

foto Arie Schippers

Beton (2)

Het Betonmuseum? Nee dat bestaat niet.

Een grafsteen van warm beton. Om op te zitten. Dat is mijn wens. Wie langskomt kan een warme kont komen halen. Er zit een verwarmingselement in waardoor de steen in alle seizoenen warm en droog blijft. Beton, het verdonkeremaande materiaal. Baksteen werd van bouwmateriaal voor dragende muren tot decoratie. Ik zag het tijdens de wederopbouw. Weerbarstig. Dat juist maakt beton onweerstaanbaar. Net het omgekeerde van het polyester van Van Lieshout dat zo willoos alles met zich laat doen.

en dit is de keuken van een wegrestaurantje in Longshan waar we onderweg aten. Li Wen moest erg zijn best doen om uit te leggen dat ik echt geen vlees en geen vis wilde, dus ook niet in de bouillon en toen kreeg ik wat je de bare essence of vegetarian sou
de pannekoekjes
dit is zomaar een keuken in Jiaoling

Oranje soep van Witte Wolk (4)

Pay-Uun (Witte Wolk) Hiu vervolgt: "Pannenkoeken zijn van alle culturen: roti's, enchillada's, pekingeendpannenkoekjes enz. Tijdens onze reis door de bergen van Fujian en Guangdong waren we ook bij Li Wen zijn ouders geweest in een piepklein dorpje en ter gelegenheid van ons bezoek werden er speciale hakkapannenkoekjes van rijstmeel gebakken.

Het rijstmeel werd nog authentiek tussen twee stenen gemalen met één iemand die met een soort trekmechanisme de stenen ronddraait (heel lastig, je moet telkens het hele gewicht over een dood punt heentrekken) terwijl een ander rijst en water toevoegt.Die pannenkoekjes wilde ik ook leren maken, dus Li Wen en ik gingen opgewekt naar de markt en kochten bloem (er was geen rijstmeel) en kleefrijstmeel, want volgens Li Wen was dat nodig om de boel bij elkaar te houden. Maar een Chinese kok is niet per definitie een pannenkoekenbakker. De eerste vijf pannenkoeken mislukten aan alle kanten (de eerste mislukt altijd, dat leerje ook als kind en het leuke daarvan is dat je dus al die frummeltjes kunt opsnoepen). En toen besloot Li Wen - zo gaat dat ook altijd - z'n moeder maar op te bellen. Nee, natuurlijk moesten we geen kleefrijstmeel gebruiken, gekkie, dan kleeft het toch aan de wok vast? Gewoon bloem en water. Gaat geheid goed. Na nog wat mislukte exemplaren lukte het dan toch en hadden we hartstikke lekkere pannenkoeken, zonder eieren en vieze melk, die we vulden met een mengeling van rettich, paddestoel en selderijblad, en daarna insmeerden met gebakken knoflookolie.Mijn tijd hier vliegt voorbij. Komende maandag gaan Li Wen en ik een groot afscheidsdiner maken voor de andere kunstenaars van het Chinese European Art Center (en voor onszelf natuurlijk!). We hebben vandaag geexperimenteerd met een soort nepvarkensvleesrolletjes in zoetzure saus. We aten gister iets vergelijkbaars in het vegetarische restaurant vlakbij de tempel, waar overigens nog een tor gezellig van de schaal met tofu wegwandelde en we in de aangrenzende ruimte iets verdacht muisachtigs hoorden piepen. Ik hoop je nog een smakelijk verslag van ons diner te kunnen doen en daarna vlieg ik naar mijn oom in Hong Kong (Xiang Gang = Welriekende Haven) voor het grote Springfestival ofwel Chinees nieuwjaar."

Pagina's