Een voorstelling waarin beide partijen ‑ terroristen en hun bestrijders ‑ dingen naar de gunsten van ons, het publiek, en hun eigen achterban. George W. Bush bleek een ideale tegenpar­tij. En in zijn kiel­zog heel de Westerse wereld.

 De Nederlandse overheid krijgt complimenten voor de niet-hysterische manier waarop ze reageerde op de Molukse acties in de jaren '70. In totaal sterven hier 16 mensen, waarvan 6 terroristen, de meesten door acties van jonge Molukkers. Nu onvoorstelbaar ingrijpend. En heel veel meer dus dan na 2000. Toch ontstond er in '70 geen terrorisme‑paniek. Hoe kon dat? Terughoudend beleid, zegt Beatrice de Graaf.

 Bij de moorden op Fortuyn en Van Gogh kon geen de-escalerend beleid meer gemaakt worden.

 Wat doe je tegen radicalen die een absoluut gelijk koesteren en menen dat hun doel alle middelen heiligt? De 'War on terror' van Bush heeft averechts gewerkt. Nogeens: het effect van terreur staat of valt met onze reacties.

 Hoe noem je een voorstelling waarin beide partijen - terroristen en hun bestrijders - deels in het geheim en deels juist zeer in het openbaar dingen naar de gunsten van ons, het publiek, en hun eigen achterban?
'Je zou het ook een schimmenspel kunnen noemen,' zegt De Graaf. We zitten boven in de Openbare Bibliotheek van Amsterdam en zien uit over de mistige, schemerige stad.
Bij ons begon het grofweg met de Rode Jeugd en met de Molukse gijzelingen en treinkapingen van de jaren '70. Van de vier landen die ze onderzocht bleek Nederland in die vroege jaren uitzonderlijk terughoudend. In Duitsland (Roter Armee Fraction), Italië (Rode Brigades) en de VS (Nixon) ging het hard toe.  
In totaal sterven hier 16 mensen, waarvan 6 terroristen, de meesten door acties van jonge Molukkers. Nu onvoorstelbaar ingrijpend. En heel veel meer dus dan na 2000.
Toch ontstond er in de jaren '70 geen terrorisme-paniek. Hoe kon dat?

Morgenavond na 21.00 verder, in de Avonden.

 En lees verder in 'Het theater van de angst', een titel waarin eigenlijk de boodschap van het boek al besloten ligt. Terroristen willen theater, ze zijn uit op provocatie. Het effect van hun acties staat of valt met de reacties van ons, hun publiek, maar ook die van hun tegenspelers, de overheden. Zo woeden voorstellingen. En wij, wij worden bang.
Wat doe je er tegen? Daar gaat het om. Lastig als je tegenover radicalen staat die een absoluut gelijk koesteren en menen dat het doel de middelen heiligt.
Om ze te bestrijden moet je weten wie ze zijn. Hoe ze denken. Kijk de Rote Arme Fraction. Jonge mensen uit betere milieus, die meenden dat doden voor de goede zaak moest kunnen, sterven trouwens ook, net als radicale moslims van nu.

 Wie zijn de acteurs in het Theater van de Angst. Kan het publiek de zaal verlaten?
Van de vier landen die ze onderzocht bleek Nederland een uitzondering door terughoudendheid in contra-terrorismebeleid. Werkt dat? En, kun je zoiets eigenlijk meten? Het begon grofweg met de Rode Jeugd en de Molukse gijzelingen en treinkapingen van de jaren '70.
Zijn de drijfveren, doelen, methoden sindsdien veranderd? Gijzelingen maak je zelden meer mee. Heeft Bush z'n War on terror iets uitgehaald? Of zijn chirurgische operaties van inlichtingendiensten beter dan van de toren blazen? Vragen die ik haar vrijdag kan stellen.
'Terrorisme is theater', zei expert Brian Jenkins al in 1975.
En om het moeilijk te maken, politici en terroristen hebben soms allebei belang bij de voorstelling.