'Enorme bibliotheken staan al mijn leven lang rond mijn schildersezel,' schreef hij, 'en de schimmen uit boeken hebben me achtervolgd, sommigen zouden zeggen geruïneerd...'.

 Kitaj leefde met zijn - vaak idiote, alle soorten - boeken. Hun versleten omslagen zag hij als kunstwerken die hij naar believen veranderde. Hij nestelde zich in hun typografie, omslagen en illustraties. Waarna hij er zeefdrukken van maakte, die nu - naast schilderijen waarin het boek meespeelt - te zien zijn.

 Het drama van zijn leven, de weggeschreven tentoonstelling in de Tate-galery in 1994, wat zijn vrouw Sandra zo aangreep dat ze aan een herseninfarct stierf is er ook, levensgroot. Wat hadden Engelse critici opeens tegen hem? Was hij te beroemd, te Amerikaans, te Joods, te figuratief? Abstractie moest in die jaren alles zeggen.

 Hoe ook, zijn beheptheid met boeken werd opeens als kwasi-intellectuele aanstellerij gezien. Absurd! Was hij te verhalend? Kitaj sluit aan bij de middeleeuwse verteltechnieken waarin lineair tijdsverloop nog niet overheerst en Christus' geboorte en zijn dood binnen een voorstelling worden afgebeeld. Zoals eerder Stanley Spencer of Frans Masereel al deden. Maar Kitajs vorm van picturale autobiografie werd gezien als misplaatste ijdelheid, in een tijd dat 'anekdotiek' ook in de literatuur nog taboe was. Hij hield zich bezig met vluchtelingen. 

  Nu, twintig jaar later vertellen Duitsers als Neo Rauch en Daniel Richter volop in beeldverhalen. En hanteert Michael Borremans heel eigen beeldende verteltechnieken. De striplogica die Kitaj als Amerikaans jongetje leerde kennen in Ohio heeft wereldwijd de kunst bereikt. Zijn dagboeken wachten nog op uitgave.. 

 'Ik ben een boekengek (geen wetenschapper) en daarin even eigenaardig als ieder ander die met de boekenziekte besmet is...'

 Kitaj was een groot lezer en boekenverzamelaar die kunst en liter­atuur in zijn werk verenigde. Uitzonderlijk in de jaren van het abstract expressionisme. Zijn werk is verhalend, vaak beeldromans naar aanleiding van boeken of eigen belevenissen.

 Zijn werk doet daardoor soms aan dat van - de veel latere - Emo Verkerk denken. Kitaj schreef zelf ook, en goed, zijn dagboeken zijn zeer leesbaar, schilderijen kregen een geschreven uitleg, hij maakte ook - verzonnen - boekomslagen.

 Waar bijkomt dat zijn levensloop wel een tragische roman lijkt. In 1994 kreeg hij een oeuvre-tentoonstelling in Londen, die opeens door de voltallige Engelse pers de grond in werd geboord. Het leek karaktermoord. Steun van mede-figuratieve vrienden als David Hockney en Lucian Freud hielp niet.

 Kitaj was altijd al een opgewonden standje. Toen direct daarna zijn vrouw en muze, de schilderes Sandra Fisher - die het zich zeer aantrok - aan een hersenbloeding stierf wist hij zeker dat de critici haar vermoord hadden - inplaats van hem.

 Hij schilderde er over. 'The Killer‑Critic Assassinated by His Widower, Even,' (1997) was zijn - late - wraak. In 2007 pleegde hij zelfmoord.