Een film die voor altijd in je bagage blijft zitten. Waarom? Vanaf de openingsscene, waarin Robert vol gas op een doodstille plek zijn VW-kever - die niet wil zinken - de Elbe in rijdt raakte ik opgezogen in het verhaal dat nergens vandaan komt en nergens naar toe gaat.

 Dat Robert op sleeptouw wordt genomen door Bruno. een man met een busje  die het lege, naoorlogse Duitsland afrijdt om filmprojectoren te repareren voor bioscopen is genoeg reden om de levens van beide mannen te laten zien. Alsook het Duitsland dat ik kort na de oorlog nog gezien heb.

 Zei de Nederlander Robby Müller onderweg tegen Wenders: 'Es ist mir auch passiert, dass ich nach einem ganzen Tag Dreh, als wir nachts zusammen sassen, um am Buch zo arbeiten, gesagt habe: 'Ich schaff'es nicht mehr!' Da hat der Wim gesagt 'Ja, ich auch nicht'. 'Und dann haben wir weiter gemacht.'

 En daar zit je dan. Hoe maak je een film zo leeg? Een land zo leeg.

 Alsof er na de oorlog langs de Duits-Duitse grens zo goed als niets meer over was. Een enkele wachttoren aan de overkant van de rivier is al wat je ziet. Een hallucinerende leegte.

 Die vorig jaar stierf. Via zijn weduwe Andrea kreeg ik een kopie. De film neemt je mee door het Duitsland van begin jaren '70, in zwart-wit. Met het bestelbusje van een technicus die reparaties doet aan projectoren in heel het nog lege Duitsland. Heuvel op, heuvel af.

 Müller gebruikt alles wat een bewegende auto - zelf al een camera - doet. Het uitzicht aan alle kanten, en in de spiegels.

 Met iedere meter verandert het landschap wat het wonder van de beweging van het blikpunt blijft. Steeds is alles anders. En Robby Müllers camera dwaalt mee door het Duitsland van de dorpen, gehuchten en landschappen zoals het was. En de film neemt je me mee, de filmhemel in. Langs garages, bioscopen of een Schnell-Imbiss voor een hap of slok. Ik zie de speelautomaten met de draaiende appels, peren en citroenen en het 'Gewinnzahl'.

 En stel je dan voor dat je zelf aan het stuur zat. 

 Het is hoogzomer. Eerst is er alleen de chauffeur, dan komt er een Volkswagen kever aan die zo de rivier in rijdt.

 Een kalme opening. De inzittende hijst zich eruit. Heeft een koffer bij zich. Komt naar de kant. Dan blijkt dat hij eigen­lijk zelfm­oord wilde plegen na een mislukt huwelijk, maar terecht kwam op een zandbank. Vanaf dat moment is er een duo, waarin ik veel terug denk te zien van Wim Wenders en cameraman Robby Muller.

 Die avond aan avond piekerden over hoe de volgende dag verder. Robby Muller: "Het is me ook overkomen dat ik na een hele dag draaien, gezegd heb: 'Ik red het niet meer.' En dat Wim toen zei: 'Ja, ik ook niet.' En dan gingen we verder."

 Er is geïmproviseerd, dag in dag uit. Zodat je als kijker na een tijdje doelloos blijft staren naar de twee zwijgzame mannen en hun verhuis­wagen.

 Eigenlijk wordt de film gemaakt door het landschap, de gehuchten, de apparatuur, van projectoren tot een jukebox, een stokoude autoradio. Waartussen de camera van Robbie Muller, als een hond rondsnuffelt. En alles kan met licht. Binnen, buiten, met spiegelingen in autoruiten, in het donker, zonder dat je andere lampen ziet dan soms een tl-buis. De film staat buiten de tijd, tijdens deze eindeloze reis. Langzaamaan, overal kijken, de ritmiek van elektriciteitsmasten, het zondoorschenen geboomte boven de wagen.

 En het blijft altijd 1976. Het Michelinmannetje in het front van de wagen wordt 's avonds verlicht. Slapen doen ze in de cabine.

 In de Robby Muller tentoonstelling in EYE is een schitterende, gerestaureerde versie te zien.

 In EYE vertelt Wenders gedetailleerd hoe ze werkten. Op den duur zowat zonder scenario. Achter je neus aan filmen. Gebruik maken van wat zich voordoet op locaties. De logica van de situatie doorzien. Roadmovies krijg je dan, vanzelf.

 Het doet me erg denken aan m’n eigen radiowerk in de jaren '60 en '70. Alles wat er voor je voeten rolt pak je op en vaak gebruik je het. Zo wordt een radioding of een film een organisch geheel.

 Müller had een hekel aan het steeds maar stoppen. Het 'cut' bij de opnamen. Als een scène eenmaal uit zichzelf draaide wilde hij hem niet onderbreken en daarmee kapotmaken.

 Voor Wenders en de bescheiden Nederlander Müller de tijd van de ontdekkingen, technisch, maar ook in het vertellen.

 Als een tl-buis een groenzweem geeft dat niet laten weghalen in kleurcorrectie, maar het juist gebruiken. Een groene scene.

 Im Lauf der Zeit, de eindeloze rit door het lege Duitsland van voor de Wende (1976) met een vrachtwagen met apparatuur. Het pure kijken. Ik keek m'n ogen uit naar wat Müller klaarspeelt in de overgangen van binnen naar buiten, van dag naar nacht. Als je zelf weleens wat probeert weet je 'dit kan niet'. Vooral zijn werken op de rand van dag en nacht. Zo'n cameraman als Muller maakt een film mee. Wenders begreep dat het beste. Zonder veel praten verstonden ze mekaar.

 Het was Robby's idee de peepshow scene in Paris Texas met Natassja Kinski en Harry Dean Stanton niet te faken, maar echt te laten spelen. Hij ziet haar, zij hem niet. Totdat..

 Motto (dat is Tao): doe het zoals het gaat.

 De voorstelling in EYE zij van harte aangeraden aan alle beginnende filmers.