Uruguay lijkt gemaakt voor film. Alles slijt en bladdert er. Gelukkig zag ik vanavond op het nippertje het meesterwerkje Rincon de Dar­win, Darwins hoek, genoemd naar de oever van de Rio de la Plata waar Darwin in 1833 aan land ging.

 Er is daar een intelligente filmcultuur die het onvergetelijke Whisky voortbracht, waarin ook de machine in de sokkenfabriek het begeeft en een romance niet doorgaat. Kapot, stuk. Te beginnen met de wrakke pickup-truck waarmee drie mannen een afgelegen huis op het land gaan bekijken. Deze drie, erfgenaam, de notaris en de verhuizer komen langzaam uit hun zwijgen te voorschijn.

 Slijtage, pech, tegenslag en de reacties van de drie mannen daarop. Schouderophalen, nooit kwaad worden. Wat dat met Darwin te maken heeft? Darwin, zo wordt gezegd vond schelpen op plaatsen waar eens zee was en ontdekte zo het uiteendrijven van de continenten. En zo dreven Europa en Uruguay voor altijd uit elkaar. En daarom gaat in dit land alles mis.

 Behalve in deze film van Diego Fernandez Pujol. Wonderbaarlijk wat daar wordt klaargespeeld. De regie en de drie acteurs brengen een gezegende vertraging en verstilling in al wat je ziet. Wachten steeds maar wachten. Bedachtzaam. Er is alle tijd. De evolutie nam er ook z’n tijd voor, zegt een tussentekst. 

 En nu de dood van Rebella, die de vraag stelt of de reden van zijn zelfmoord in de film te vinden is. Ik denk hem terug. Whisky gaat over wat niet gebeurt. Dat doet hij door heel precies te laten zien wat aanwezig is. Je ziet de sokkenfabriek en het huis van zijn eigenaar, gefilmd met een absurde nauwkeurigheid die doet denken aan een Wallace & Gromit-productie. Jacobo en assistente Marta hebben ook wel iets van baas en hond. Jacobo Köller is gelukkig, al weet hij het zelf niet. Zijn absurde sokkenfabriek draait, elke thuiswedstrijd van zijn club kan hij naar het voetballen. Hij kent geen verlangens, behalve dat hij wil dat er niets verandert.

 Je houdt je hart vast als de machine hapert en een verminkte sok produceert. Dan komt de verandering, van wie je die het minst verwacht: Marta. Het levenslang gedroomde huwelijk met haar baas krijgt vorm als Jacobo wil doen of hij met haar getrouwd is. Ze speelt voor echtgenote, iets te goed. Gaat naar de kapper, koopt kleren. Van een sloof verandert ze in een vrouw. God wat is Marta opeens mooi. Iedereen ziet het, ook Jacobo. Hij moet wel. Maar hij geeft geen krimp. Een glaasje water voor op haar nachtkastje, meer kan er niet af. De laatste keer dat ik zelfmoord meemaakte ging het om een lang gekoesterd voornemen, waarvoor eindeloos moed was verzameld. Die moed werd - zo absurd als het klinkt - tenslotte gevonden toen de zelfmoordenaar succes had in de kunst.