L.Th.Lehmann, hier met Anneke Brassinga (2006)
trap (uit 'Bescheiden kunsten')

De mappen Louis Lehmann

 In de jaren dat Louis Lehmann regelmatig optrad in de dinsdagse Music-Hall in Studio Desmet ontstond de afspraak dat hij 'algemene reserve' zou zijn. Ook als hij niet optrad was hij er immers vrijwel altijd. Kwam er iemand niet opdagen dan sprong Louis op zijn fiets en reed naar zijn huis in de nabijgelegen Koestraat. Hij keerde dan net voor het einde van het programma terug met een map. Nam plaats achter de microfoon en begon te bladeren in wat hij daarin aantrof. Voor het publiek altijd spannend. Ik herinner me drie velletjes met 'woorden van vier lettergrepen die niets betekenen'. Hij las eruit voor en zong ze tenslotte ook, op een melodie van Ellington. Maar meestal trof hij korte teksten, een sonnet of ander voltooid maar vergeten werk.

 Met deze mappen gebeurt nu iets. Uit de vele gedichten die er nog in zaten (Alida Beekhuis vond vier mappen met 250 ongepubliceerde gedichten in Louis' huis) komt een keuze in twee boeken: 'Laden Ledigen', een dik boek met gedichten, essays, radiopraatjes, tekeningen en composities dat binnenkort bij de Bezige Bij verschijnt en 'Bescheiden Kunsten', wat er al is, bij Brumes Blondes van kleine uitgever Laurens van Krevelen. Beide boeken zijn verlucht met tekeningen en collages van de schrijver. Bovendien verschijnt het eind van het jaar een boekje met gedichten van de Spaanse Alfonsina Storni, vertaald door Louis Lehmann.'Bescheiden Kunsten, Teruggevonden Gedichten' (80 blz., oplage 200 ex.) kost 17 euro en is te bestellen bij uitgeverij Brumes Blondes, De Genestetweg 16, 2061 VC Bloemendaal. Mail: krevelen@xs4all.nlHet ligt nog niet bij de boekhandel maar is wel al verkrijgbaar.

Tags: 
bescheidenheid
pictogrammatica

Eye opener (2)

Veel van de tekst en beeldcombinaties die in het Haagse Museum voor communicatie te zien zijn op Max Bruinsma's tentoonstelling 'Eye opener' proberen in te gaan tegen het dictaat van de alomtegenwoordige vormgeving.

Pictogrammen gedragen zich anders, urine kun je als product heel sexy de hemel in prijzen zodat de consument waarachtig en slokje overweegt.En dan is er de ideële reclame. Bijna zo oud als de reclame zelf. Het medium is de boodschap En zo wordt de priester een fotomodel, iets te overtuigend aangekleed. Priesters op billboards zijn geen priesters. Ook al staat er onder: 'Sinds mijn vierde jaar wilde ik naar China, maar ik en God werden het niet eens over mijn plaats op aarde.'Samenvatting van een avond praten door een copywriter.Maar, pater Oremus is 84 en bestaat, hij komt uit Nederland. Eye opener is een tentoonstelling met een ideologische inzet. Maar, kun je de duivel met z'n eigen middelen bestrijden? Zijn er andere?

Max Bruinsma
Beluister fragment
...naden...
...stapelen...

Eye opener (1)

Vanmorgen was ik bij 'Eye opener - de kracht van beeldtaal' in het Museum voor Communicatie aan de Zeestraat in Den Haag.Een mooie doorsnee van de talloze beelden en boodschappen die ons elk moment van de dag omgeven. Hoe ga je er mee om, hoe reageer je erop, als je dat al doet?En wie maakt ze, waarom en hoe? Dat zijn de vragen die samensteller Max Bruinsma voor je neerlegt. Maandag na 21.00 is hij in de Avonden te horen tijdens een rondgang

Achteraf greep ik naar een Hagenaar, mijn eerste leermeester in vormgeving, J.J.Beljon. Nooit gezien, ik ken hem alleen uit zijn meesterlijke boeken, neerslagen van zijn colleges. Hij was beeldhouwer en directeur van de Haagse academie. Zijn eerste 'Zo doe je dat' (1976, herdrukt in 1995, nog wel te krijgen) heb ik eindeloos doorbladerd (ik tekende toen), starend naar zijn manieren om de wereld te ordenen.Tekst en plaatjes.Vormprincipes droeg hij aan, de één na de ander. Als het stutten, het stapelen, het spoor, het splijten, het frommelen, het insnoeren, het hangen, het scheuren, het vouwen en zo door.

Sybille Fendt - Margot (uit de serie ''Uneins'', 2001-2002) - ''Territoire mental''
Yann Mingard & Alban Kakulya - East of Eden (2001-2002) - ''Territoire politique''

Schoonheid van verval

Wanneer het de meesten in een samenleving goed gaat, komt de waardering voor de esthetiek van het verval, van mensen, huizen en gebouwen. Twijfelachtige motieven. Zelf heb je het goed. De kachel brandt, en je maakt knappe foto's van zwervers, krotten of verlaten fabrieksterreinen.

Ik zag ze weer op 6e Internationale Biënnale van de Fotografie in Luik, onder de kop 'Territoires'. Veel randgebieden, grensgebieden. Het stuifzand lokt. En dan kan ook ik het vaak niet laten, ziek als ik word van de opgekalefaterde Hollandse Ot en Sien-stadjes. Ik hou ervan.Slijtage kan zo mooi zijn, juist aan mensen. Maar wanneer wel en wanneer niet?De kwaliteit van de slijtage? Een zo omvattend verschijnsel dat ik het niet kan overzien.En het strekt zoveel verder dan de voorgebleekte spijkerbroek of rafelkleren, dan armoe als mode of zelfkanttoerisme. Gek trouwens, de voorgedeukte auto, eens bepleit door Wim T. Schippers, heeft het nooit gehaald

Vroege Hollanders (1)

 Ik ken geen beschouwing over de 'eerste keer'. Er zit veel vast aan eerste keren. Het uitvissen hoe iets moet, hoe je het doet. Hoeveel eerste keren er verborgen zitten in de tentoonstelling van vroege Hollandse schilderkunst die nu in Boymans in Rotterdam te zien is weet ik niet. Hoe het begon, eind 15de, begin 16de eeuw.Maar wat later vaste formules werden om bijbelse taferelen uit te beelden, dat moet toch ooit begonnen zijn met schilders die zich in ernst afvroegen 'hoe keek Lazarus uit zijn ogen toen hij uit de dood werd opgewekt' of 'hoe zag Maria eruit toen haar verteld werd dat ze zwanger was van God zelf'.

 Ze vonden hun modellen dicht bij huis. Ook in houdingen zie je de probeersels. Figuren op de rug gezien. Wat me nog steeds verbaast is hoe de Bijbelse figuren enerzijds lijken op het buurmeisje of de bakker, en hoe ze anderzijds zo rijk mogelijk worden uitgedost. Figuren uit de Heilige Schrift waarmee je alle dagen leefde, opstond en naar bed ging, die figuren moesten herkenbaar zijn en tegelijk bijzonder. Kleren en sieraden dus. Zo mooi en fantasierijk dat ze bijna niet echt bestaan kunnen hebben. Hooguit een lapje brokaat of en ketting, denk je, maar verf is geduldig. Alles kan op het doek.

 En dan de meisjes, zeg zelf voor een heilige neem je geen dikkerdje, trouwens in de Bijbel staat met zoveel woorden dat Maria Magdalena kostbaar gekleed gaat. Zij moet een voorbeeld geweest zijn. En bij dit alles kijk je naar één grote familie. Christus als de peuter next door, de Wijzen als grappige allochtonen. Veel vragen. Volgende week stel ik ze dv. aan medesamensteller Friso Lammertse

Tags: 
...voor beginners...
Dave Meijer in Goes
nieuw: veegjes, beetje vies ook

Dave Meijer (2)

In maart 2007 zag ik een expositie van Dave Meijer in Belvédère in Oranjewoud. Kort daarna was ik in zijn atelier in Goes voor een radiogesprek.Onze horizons bleken verwant. Mijn grootvader was de zoon van de bakker in Wolphaartsdijk, die ging studeren en depressieve perioden kende. Hij liep dan naar de Oosterschelde en keek uit over het water.

De dag bij Dave Meijer was een dag van herkenning. 'Ja! Ja, dit ken ik. Vraag me niet waarvan, maar ik ken het. Een vloedlijn, een dijk, een horizon. Nee, hij stond op de grond, met beide voeten. En staarde in de verte. Zo heet ook de tentoonstelling die zaterdag in Goes, bij galerie Van den Berge, werd geopend: 'In de verte kijken.'Niet dat hij niet tegelijk van bovenaf keek of van onderop. We herkenden het bij elkaar. Zo begon een uitwisseling van woorden en beelden die geleid heeft tot een boek in twintig exemplaren, dat zaterdag in Goes lag. Tientallen, honderden mails. Er is geen détail, geen millimeter in dat boek waar we het niet over hebben gehad. Wat is een landschap? Ik herlas Kafka's Amerika en zag het continent ontstaan. Met elke stap die Karl Rossman er in zet, kwadratisch groeiend in alle richtingen. Zo verging het ook mij. Ik bracht al lopend een landschap tot stand dat reikte tot in het uitspansel. Een landschap is een daad. In de verte kijken. 'De einder. Dat is nog eens een woord. Altijd toegang tot de hemel. Niet BOVEN je hoofd kijken, nee gewoon in de verte. Ogen toeknijpen en je bent er.'

de toren van het monument
de basiliek in verval
beneden: het nieuwe station

Gedenkplaats

De helling achter het nieuwe Guillemins Station in Luik is steil, kasseienwegen voeren vrijwel recht omhoog tussen enkele villa's, geboomte en klimop. Hoe zijn daar ooit paardenwagens tegenop gekomen? Dan, aangeland in de wijk Cointe, bereik je het Mémorial Interallié en de Basilique du Sacré Coeur.Beneden, bij het station zie ze al liggen. Hier boven heb je goed zicht op het nieuwe station van Calatrava.

Luik, dat weerstand bood tegen de Duitse inval van 1914 werd de plaats voor het Nationale Gedenkteken, 75 meter hoog. Jozef Smolderen ontwierp het. Na 1945 werd het een monument voor beide oorlogen. De Art Déco kerk is van 1936, 60 meter hoog. Dezer dagen wordt het monument gerestaureerd, maar deze kerk niet. Hij vervalt stilletjes en zit dicht. Er schijnt een lift in te zitten waarmee je vroeger een uitzichtpunt in de koepel kon bereiken. Nu niet meer. Tekenen van leven op en zondag: een kleine kerkdienst in de crypte waar kennelijk geen instortingsgevaar bestaat, en op de treden van de bouwval een groepje hangjongeren. Een idyllische plek. Hoe vergat het de Nationale Gedenkplaats van een uiteenvallende natie?

Rederij Hofland

 In de buurt van het eiland van Robinson Crusoe moet je zijn, de Kontiki van Thor Heyerdahl is nooit ver.Daar vind je Rederij Hofland. De zeilschepen die er worden gebouwd kiezen zee. En kunnen maar één kant op, namelijk naar de einder. Zullen ze het halen of lijden ze jammerlijk schipbreuk? Vast staat dat er nooit meer iets van ze vernomen wordt.

 Al sinds zijn vroege jeugd bouwt Henk Hofland met simpel gereedschap en de allergoedkoopste, meest op straat gevonden materialen zijn speelgoedvoertuigen die het nog doen ook. Zijn moeder leerde hem wat een goede gereedschapskist is en wat je ermee kunt doen. Maandag na 21.00 is hij in De Avonden te horen over de nieuwe editie van Rederij Hofland, het boek dat in 2000 voor het eerst verscheen met als ondertitel 'Bootjes, karretjes en machines om zelf te maken'.Waarin hij kinderen van nu voordoet hoe het kan.'Terug naar het stenen tijdperk,' is het motto. Zonder computers kom je ver, heel ver. Geduld en taaie volharding maken de ware scheepsbouwer.

 Proefondervindelijk bereikt hij zijn resultaten. Zo ontstaat tenslotte een ideale katamaran met rompen van plastic flessen en zeilen van plastic zakken. Te land ontstaan de wagens die als wielen eerst dubbele flesdoppen hebben, maar later ook rollende frisdrankblikjes.Bouwmaterialen zijn metalen kleerhangers, blik, ballpointhulzen, paperclips.Waar is elektriciteit goed voor als je windkracht hebt en zelf een windturbine kunt bouwen met een Colablikje of een 1,5 liter plastic fles?Het staat allemaal haarfijn beschreven. En reken maar, alles werkt, vaart en rijdt echt.

Tags: 

Et maintenant

'Les Olivettes' heet het café, vlakbij de Pont des Arches in Luik, linkeroever. Er wordt gezongen, met pianobegeleiding. Urenlang, door amateurs. Ze menen het. Het zingen. En de teksten. Hier optreden is echt iets. Je thee krijg je er met het citroensap en de suiker er al in, van de magere mevrouw rechts, die alle nummers luidop meezingt. Elke zanger heeft recht op drie nummers. Niet meer. Deze marktkoopman zit middenin 'Et maintenaint, que vais je faire' van Gilbert Becaud (1961) .

Prachtige tekst, vooral als blijkt dat hij hem niet goed kent en verzucht '...et maintenant... que vais je chanter...'.Et maintenant que vais-je faireDe tout ce temps que sera ma vieDe tous ces gens qui m'indiffèrentMaintenant que tu es partieToutes ces nuits, pourquoi pour quiEt ce matin qui revient pour rienCe coeur qui bat, pour qui, pourquoiQui bat trop fort, trop fortEt maintenant que vais-je faireVers quel néant glissera ma vieTu m'as laissé la terre entièreMais la terre sans toi c'est petitMaar hoe ook weer verder?

niet alles lukt meteen
het fototoestel
bladeren door de resultaten

Doe-het-zelf camera

 Sinds afgelopen weekend (tot 30 maart) hangen vier Luikse musea vol foto's, ook op tal van andere plaatsen in de stad worden foto's geëxposeerd op het thema 'Territoires'. Kortweg, laten zien hoe mensen zich een stukje wereld toe-eigenen. Dat varieert van foto en videoreportages over vluchtelingen tot idyllische tuintjes (mentaal territorium), van terrains vagues tot verminkte plaatsen.

 Ontroerend is het project dat op een aantal scholen in de regio is uitgevoerd en dat te zien is in de Saint Antoine-kerk achter het Bisschoppelijk Paleis. Daar wordt je eerst op film uitgelegd hoe je voor geen geld het goedkoopste zelfbouw fototoestelletje kunt maken. En hoe je er mee werkt.. Precies zo is het de afgelopen maanden aan honderden schoolkinderen uitgelegd en hier zie je de resultaten. Van buiten zit een op een houten voetstuk gelijmde, ronde kartonnen huls. De binnenkant van de camera bestaat uit een plastic busje (zoals gebruikt voor fotorolletjes), waarin een gat gemaakt is met een schaar. Daarop plak je een stukje zilverpapier. In dat zilverpapier prik je een gaatje.

 Dit busje is beweegbaar in de kartonnen huls. Achterin het busje leg je nu een stukje gevoelig fotopapier.Je opent de sluiter van je toestel door het gat in het fotobusje heel even voor het gaatje in het zilverpapier te schuiven. En dan weer weg. Je foto is belicht!Wel heel toevallig is nu dat komende week een nieuwe editie verschijnt van 'Rederij Hofland', het unieke boek waarin Henk Hofland zeven jaar geleden een hele reeks van dit soort eenvoudige doe-het-zelf apparatuur demonstreerde. Deze camera had er in kunnen staan.

Tags: 

Pagina's