Eens had ik onenigheid met Johnny van Doorn over een woord, bij het doorploegen van een manuscript. Het woord was 'subtiel'. Ik zei 'als je dat laat staan is het boek dood'. Ik meende het. Het ging er uit. In de jeugd aangereikte taal is de mooiste. Vaak denk ik 'moederwoord' of 'vaderwoord'. Soms waaien moederwoorden als rozenblaadjes op me af. Dan is het 'geen doen', 'doodaf' of 'lammenadig' voor en na. Ze zei ook 'mart' inplaats van 'markt', ze kwam uit het Haagse Bezuidenhout.

 Dit voor wie de Oude Wereld gekend heeft, toen pech nog heel gewoon was. Mijn dichter van de oude wereld is Philip Larkin (1922-1985):De grote koele winkel voor goedkope klerenin simpele maten duidelijk uitgestald(gebreid goed, zomerkleding, kousenin bruin en grijs, kastanje, donkerblauw)roept voor ons op de doordeweekse wereldvan wie bij dageraad het kleine huis verlaten, op tijd voor scheepswerf, bouwplaats of fabriek. Maar achter overhemden en de broekenstapelskrijgt men de Mode voor de Nacht te zien:dun als blouses, met machinaleborduursels, geel, mosgroen, roze,liggen Bri-Nylon baby-dolls en slipjesluchtig bijeen. Aannemen dat zij dezewereld delen, bedenken dat er iets in zitdat bij hun soort hoort, heeft bewezen hoe afgezonderd en onaards de liefde is,of vrouwen zijn, of wat zij doen,of in ons jong onwerkelijk verlangenlijken te zijn: synthetisch, nieuw,wezenloos door extase bevangen (vert. Jan Eijkelboom, The Large Cool Store, 1964)

 De door dit kabinet opgedragen bezuinigingen zijn bij de radio vooral terecht gekomen bij Radio 4 en 747AM, dus bij muziek en cultuur. Radio 4 werd 'strakgetrokken' en ontdaan van niet-klassiek. De VPRO zit er straks amper meer op. Wat over blijft van muziekavant-garde en specialismen verhuist naar de Concertzender. Radio 747AM wordt overdag een zender voor Gouwe Ouwe, met 's avonds nog wat ruimte voor de kleine zendgemachtigden (zolang die mogen bestaan).

 Wie verzint dit allemaal? De sinds afgelopen jaar oppermachtige Raad van Bestuur van de Publieke Omroep.Des te vreemder is het te lezen hoe Harm Bruins Slot, voorzitter, en uitvoerder van het catastrofale omroepbeleid, op 31 juli in NRC-Handelsblad reageerde op de plannen van de heren 's Gravesande en van Twist voor een Omroep voor Kunst & Cultuur (OK&C): 'De publieke omroep brengt 500 uur (waarvan 280 uur nieuw) Nederlandstalig drama met een totaal budget van 32 miljoen euro. Ook zenden we maar liefst 26 nieuwe Nederlandse speelfilms uit. In 2007 alleen al zal de publieke omroep zo maar liefst 99 miljoen euro uitgeven aan programma's in het genre kunst en cultuur.'En zo door. Een betoog van louter getallen, zonder een enkele inhoudelijke, redactionele, journalistieke overweging. Als je maar genoeg geld uitgeeft aan tv-series, speelfilms en populaire talkshows is er met het cultuuraanbod van de Publiek Omroep niets aan de hand. Aldus Bruins Slot.Over radio geen woord.Over de definitie van 'het genre kunst en cultuur' maak ik me onder dit bewind geen illusie. Feit is dat een echt cultureel radioprogramma als De Avonden, dat een fractie kost van het tv-aanbod, gewoon nog verder in de marge wordt gedrukt. Als onze Publieke Omroep zijn naam waard was en een cultureel beleid had zou De Avonden 's avonds op Radio 1 worden uitgezonden. Wouter Bos, Martijn van Dam, doe iets.

Een keer, toen de spanning tijdens de Avonden-opnamen te hoog opliep hebben we een heel langzaam rondje om dat huis heen gelopen, langs de coniferen, 'om af te koelen'. Die spanning kwam voort uit het na jaren weer moeten inzien van de tekst. Vooral de manier waarop zijn ouders erin beschreven worden.Nu, een jaar later, was hij rustiger. Ter gelegenheid van de tweede druk van zijn Verzamelde gedichten had Reve een keus gemaakt om voor de radio voor te dragen. Toch wat nerveus: 'Eigenlijk zijn ze er niet voor gemaakt.'Woensdag na achten zijn in De Avonden 'ruwe' opnamen te horen van die sessie. Gedichten, vergissingen, opmerkingen en terzijdes. In het nawoord bij de gedichten-uitgave haalt Reve zijn leraar Binnendijk aan 'volgens welke de mens oorspronkelijk poëzie gesproken en geschreven zoude hebben, terwijl het op de objectiverende mededeling gerichte proza van veel later datum en betrekkelijk recent zoude zijn'.

 Moritz Ebinger, de Zwitser uit Bern die al 20 jaar in Nederland werkt, berichtte later als audiocorrespondent in de Avonden over zijn onderwater kunstproject op Aruba. Hij leerde duiken om sculpturen die hij daar bouwde tussen de vissen, koralen en de scheepswrakken te fotograferen.Over twee weken, laat Moritz weten, exposeert hij die foto's, en ander werk in zijn geboortestad Bern.Wie in Bern is op 17 augustus, kom naar de opening, in het Künstlerhaus, Postgasse 20. Hij duurt vier dagen. Later komen ze naar Nederland Mit lieben grüssen, Moritz Ebinger.

Zijn verschijning - altijd in donkerblauw pak met vlinderdas, altijd een aktetas bij zich met daarin het Algemeen Dagblad en een fles sherry - was voldoende om het werk stil te leggen. Radiomakers lieten hun montage met hem graag rusten als hij begon te vertellen, over zijn bizarre oorlogsbelevenissen, zijn aanvaringen met de Hilversumse bureaucratie. Hij heeft in zijn werk nooit promotie gemaakt. Eens viel door zijn toedoen een Telefunken M5 magnetofoon van zijn verrijdbare onderstel en brak in tweeën. Hij liet hem liggen waar hij lag, met een briefje onder de dekplaat dat zei 'M5 defect, moet nagezien, Tittel'.Met Peter Flik reisde hij herhaaldelijk (ook per stoomtrein) naar het voormalig Oostblok. Drank hoorde daar bij. Jan reisde graag 'op de loc' en kocht daartoe dan machinisten om met 'Bommelunde' (Duits vuurwater). In de Avonden zijn (op dinsdagen na achten) ook deze zomer weer twaalf afleveringen te horen met avonturen uit 1976 van de dit voorjaar overleden muziekman Han Reiziger en Jan Wagenmeester. Met Mozart.En op 8 augustus as. is een hele uitzending van drie uur gewijd aan het nachtprogramma dat Han en Jan op 26 september 1981 live deden uit Praag ter introductie van hun serie over de Boheemse componist Jiri Benda.

De verdwenen wereld van het behangen keerde terug. Eens deed ik het zelf. De lucht van stijfsel, de uitklapbare behangerstafel, de vouwen die je onvermijdelijk maakte omdat geen oppervlak effen is. Daarna kwamen Knauf geelband en de witkwast. Strak moest een interieur zijn. Beroepsbehangers stonden slecht bekend, getuige de uitdrukking 'lul de behanger'. De behangersgrap was 'die plakt hele deuren weg'. 'Hij plakte een hele kast weg.''Zijn vrouw!'Dat wegplakken kwam ik weer tegen in Gent, waar aan de kaai een winkel is in behang en de intrigerende modernere variant plakplastic. Met nat afneembaar behang. Ik was er niet weg te slaan.Wie plakt plakplastic over wat? Waarom? Wie en wat zou je niet allemaal willen wegplakken? En, wie zal het plakplastic eens weer verwijderen omdat er vocht onder gekomen is en de randen bruin worden, schimmelen en loslaten.

Nicole schrijft: 'Hier een deel van mijn leven. Ik verzamel 'Alleen op de wereld' van Hector Malot. Dit is er maar een klein deel van. Ik heb 450 verschillende uitgaven van dit ene boek.'PS. Rudy Kousbroek zou graag weten of er een Nederlandse vertaling is afgedrukt van het lied dat in het Franse origineel voorkomt.Marjon Tange uit Dinteloord: 'Dit is een afgekeurd bibliotheekboek, dat ik bladzij voor bladzij aan elkaar heb geplakt met behanglijm en na goed drogen heb behandeld met een speciaal goedje zodat het net een oud hout lijkt.' Vivianne van Bijsterveld-Linders uit Mierlo schrijft: 'Mijn favoriete boek is een boek over een eend. Het heet dan ook: 'Een eend'. In mijn kleuterjaren las mijn oma me eruit voor als ik bleef logeren en dan mocht ik het boek bij me in bed houden. Ruim dertig jaar later heb ik het gekregen. Ik lees nu mijn zoontje (net vier geworden) voor uit 'Een Eend'. Nog steeds is het vaste voorleestijdstip Net Voor Bedtijd. Het liefst valt hij in slaap boven op het boek.'J.L. Huisman uit Utrecht stuurt boekbloemen.

Wie was Marko Fondse? Internetgenealogie levert verrassende gegevens. Zijn ouders kwamen van Schouwen-Duiveland. Zijn vader, Cornelis van Dijke, geboren in Oosterland in 1888, was een Ned. Herv. landbouwer en schipper, die overleed te Haarlem in 1969. Hij trouwde in 1914 met Maria Fondse, geboren te Haamstede in 1895, dienstbode en dochter van Adriaan Fondse, veldarbeider. Uit dit huwelijk werden elf kinderen geboren waarvan Marko de jongste was. Zijn auteursnaam kwam van zijn moeder. Tot 1999 woonde hij Koestraat 7 II, een zijstraatje van de Oudezijds Achterburgwal in Amsterdam, maar een groot gedeelte van het jaar verbleef hij in Griekenland. Fondse ging zo op in het vertalen dat van eigen werk weinig kwam. Toch verscheen tenslotte in 1984 een bundel eigen gedichten, 'Herderstas', waaruit hij kwam voorlezen in het programma Pandemonium. Ik vond de bundel terug. Er zat dit briefje in, zijn leeslijstje.Maar nu kies ik andere gedichten. TOEKOMSTMUZIEKZo is het met het woord gegaan dat moest twee kanten uit.Het was alleen in huis in bad bedenkend hoe 't zich binden zou in een ménage á troisen danvoor altijd vast te zitten.De deurbel ging en tegelijkde telefoon: doe open woord, doe antwoord.Zo, naakt en kwetsbaar,en geen schaamdoek bij de hand, onmachtig bij het dubbele signaal, verdrinkt een klanken is in 't bad gebleven.Er is een opstanding van woord. Het vers wordt eens geschreven.THE NYMPHETVoor haar good time onlangs gedebarkeerd beheerst zij reeds de rangen en de rijen.Zij zuigt de wereld in met beide dijen--het gaat vanzelf, want zij heeft niets geleerd.De poison ivy tiert. Oom huidarts, zeer vereerd, ziet het symptoom tot zijn profijt gedijenals eigenheimers in de vette klei enhoudt alleen zijn zoon geïmmuniseerd.Zij is voor heel die bende representatiefeen pop vol tampax, scotch en vitamine, besmeurd met apegeil en glycerine.Zij kan niets, wil niets, zal niets, is niet lief, niet enthousiast, niet in de contramine. Zij is tot norm verheven zondig ongerief.

Of ze sindsdien nog geschreven heeft weet ik niet, optreden in het openbaar deed ze in de jaren '80 nog een paar keer. Waaronder tweemaal in vpro's Pandemonium, live vanuit Eik & Linde in Amsterdam.Eind 1984 was het haar vriend, de dit voorjaar overleden classicus Jan Pieter Guépin die een dichtersavond belegde in Garnwerd, in café Hammingh. Deze avond, waarbij behalve Fritzi ook Jan Eijkelboom en Guépin zelf gedichten lazen werd geregistreerd door Guépins zoon Maurits en op 13 augustus 1985 uitgezonden door de vpro-radio. Woensdagavond 26 juli werd die dichtersavond herhaald in De Avonden.

Een verbazende keus van de militaire autoriteiten om de schrijver van een boek als 'De joodse messias' uit te nodigen. Maar misschien hadden ze dat niet gelezen. Arnon, zelf afgekeurd voor de dienst, kreeg een helm aangemeten. Het wachten is op een foto.Zijn eerste verslag was te horen in de Avonden, woensdagavond 26 juli.