Maarten Baas kwam in 2002 van de Eindhovense designacademie. En brak onmiddellijk in de Verenigde Staten door met z'n 'Smoke' project. Tafels en stoelen die hij eerst in brand stak en daarna met lak bewerkte.
Ik sprak hem, zittend aan zo'n tafel.
Rare sensatie, je vingers gaan toch steeds langs de structuur van verbrande planken. Niet onaangenaam. Het lijkt ook of ze nog naar brand ruiken, maar dat is suggestie.
 Op de vraag naar het 'waarom' heeft hij nog steeds geen antwoord. Hij deed het zeker niet uit agressie tegen wat dan ook.
Eerder uit een gevoel voor 'zuiverheid'. Een mooi antwoord voor iemand die opereert aan de grens van vormgeving en kunst. Hij zei niet 'reinigend vuur', wat hij had kunnen doen.
Na enig aandringen wil hij wel toegeven dat hij niet zo houdt van de hang naar perfectie in zijn vak, de design. Want, hoe hoort het daar eigenlijk? Geen krasjes, toch liever. Er is weliswaar een marge voor een zekere - gecontroleerde - slordigheid, maar verbrand, nee.
Zo'n verkoold tafelblad vindt ie mooi. Dat is het. Ik nu ook.

Kousbroek heeft in 2001 in onze Music-Hall een voordracht gehouden over Bellmann en toen ook dit lied - uitgevoerd door Cornelis Vreeswijk - laten horen. De tekst staat nu in z’n bundel ‘Restjes’.
Bellman, nog steeds de grote man in de Zweedse liedtraditie.
Zijn belangrijkste werk zijn de 'liederen van Fredman' en de 'Epistels van Fredman', waaronder veel caféliederen. Seks en drank staan bij Bellman altijd in het licht van de eindigheid.

Fredmans Epistel No 81 (1789 of '90).
Fredman en Movitz begraven een herbergierster.

Kijk Movitz, mon frère, kijk hoe onze schaduw
Zich oplost in het donker,
Hoe het goud en paars op de spade, daarginds,
Verandert in gruis en vodden.
Charon wenkt ons van over zijn bruisende stroom,
En dan, driemaal, de doodgraver zelf;
Nooit zul je je druiven meer persen!
Daarom, Movitz, help mij tillen
Deze grafsteen over onze zuster.

Ach, schuur van verlangen, verscholen
Onder de ruisende takken,
Waar de tijd en de dood mooi en lelijk
Tot één stof verenigt!
De afgunst, die weet tot jou nooit de weg,
Het geluk, anders zo snel en gewiekst,
Dwaalt nooit tussen de graven.
Zelfs de vijand met al zijn geweld, denk je in,
Ontdoet zich daar vroom van zijn pijlen.

De kleine klok luidt door het gedreun van de grote,
De Cantor staat bij de groenomkranste poort,
En onder het snerpende bidden van de jongens,
Heiligt deze plek.
Een pad naar de tempelstad, met graven versierd,
Wordt getreden in de vergeelde bladeren van de rozen,
Tussen vermolmde planken en draagbaren;
Totdat de lange rij in het zwart
Diep zich buigt, in tranen.

Zo ging ter ruste, van vechten en feesten,
Ruziemaker Löfberg, je vrouw;
Daar in het gras, met je lange hals en mager,
Sta je nog terug te kijken.
Van de Bomen van Danto nam zij afscheid vandaag,
En met haar, al de vrienden van vroeger.
Wie zal nu over de fles bevelen?
Van dorst verging zij en verga ook ik,
Van dorst vergaan we allemaal.

De verslaggever van Humo beschreef het zo: 'Voor me rijst een monumentaal schilderij op. Het doek is zo groot dat de schilder er een rolsteiger bij nodig heeft. Het is geïnspireerd op een literair hoogtepunt uit de bijbel: het boek Job, het oudtestamentische horrorverhaal van de vrome rijkaard Job, wiens geloof door de Here wreedaardig op de proef wordt gesteld, want de Here hoeft geen beschuldiging van misdaden tegen de menselijkheid te duchten, en ook geen menselijkheid.
Centraal op het schilderij staart de verhakkelde, grandguignoleske Job je met één oog aan: een oog dat meer dan genoeg heeft gezien.

Even later bevindt de verslaggever zich zevenhoog, met uitzicht op zee, in het badplaatsje Mariakerke. Nu ze hier toch zijn, wil Kamagurka hem iets laten zien:
'Hij schuift het raam open en begint buitenshuis met een boterham te wapperen. Het duurt geen dertig seconden of de eerste meeuw meldt zich aan: ze blijft roerloos hangen, nauwelijks een meter van ons verwijderd: een surplace tussen hemel en aarde, een wonderlijk geval van luchttrappelen met vleugels. Pas als Luc Zeebroek de boterham op de vensterbank legt, vliegt ze ermee weg.'
 

 Thomas Rap gaf in 1969 een klein vierkant boekje uit met 'Gewone Piet & Andere Piet' een Paasverhaal dat ze voor haar zoontje Gilles maakte.
De winter gaat voorbij. Twee mannelijke vogels maken een nest en leggen eieren. Een van de twee wordt opgevreten door de kat, maar verrijst toch.
Laatste regels: 'Wel, vogels hebben natuurlijk geen idee van de wederopstanding en ook niet van persoonsverwisseling. Ze zijn, vanuit hun Eigenpiet, iedereens Anderepiet z'n eigen. En omgekeerd.
Daar is een hoop voor te zeggen.
En dit is dan ook het soort Paasvertelling die men NIET moet voorlezen aan vogels.'
Wie legt me dit uit? 

Sindsdien schildert Kamagurka verder: 'Wat ik maak is een gevolg van 2008. Het verschil is dat ik nu elke dag schilder en niet meer elke dag één schilderij maak.'
Hier de eerste twee uit de Kamalmanak.
Het begon er ooit mee dat de kleine Luc Zeebroek (1956) in de verfwinkel van zijn ouders in Nieuwpoort, aan de Belgische kust, alle glazen buisjes pigment één voor één op de grond stukgooide. En zo de schilderkunst ontdekte.
Hij beleeft veel plezier aan het bedenken van titels.
'Die titels dwingen mij om mijn schilderijen een zekere noodzakelijkheid te geven. En ze zorgen ervoor dat mijn schilderijen niet al te serieus worden.'

De Kamalmanak laat zien dat er zoiets bestaat als een Belgische schilderkunst en dat Kamagurka de jongste loot is aan de 'surrealistische' stam. Het meest nog - denk ik - verwant met Roger Raveel.
Zaterdag tegen 11.45 in de weekendeditie van de Avonden meer.
 

 Dit staat te lezen in het zaaltje in het Jan van der Togt Museum in Amstelveen waar - als onderdeel van de grote schilderijententoonstelling van Kamagurka - de reeks Velux-Art te zien is.
Tomas Hillebrand wist te vertellen dat Kama in z'n atelier werkelijk Velux ramen heeft, zodat het niet verwonderlijk is dat daar iets mee gebeurde.

 Een heel verrassende tentoonstelling. Kamagurka heeft zich in luttele jaren ontpopt tot schilder.
Heel de Belgische schilderkunst zoals ik die maar noem, van Spilliaert tot Magritte en Raveel echoot in z'n werk.
En daarnaast zie je hoe hij begon, met zijn behandeling van de kubisten en Mondriaan.
Maar nu is het hem dan gelukt om wat je van hem kent, zijn zwartwitte comics met tekst en plaatje, over te brengen naar 'het schilderij'.
 

Wat betekent dat je een digitaal uurwerk op je mobieltje meedraagt waarin een mannetje verborgen zit dat elke minuut, precies op tijd, de digitale cijfers op de display handmatig verknipt en verplakt.
Zodat een zeven en acht wordt etc.

Een echt mannetje in een digitaal klokje op je telefoon, zei Maarten. En demonstreerde zijn vinding. 
Mijn reactie: 'Jee dat wil ik ook'.
Maandag is hij te horen in de Avonden.
 

En dan, de Zingende Honden. Ik kon hem vertellen hoe het wonder - eind jaren '40 - tot stand kwam: je neemt talloze hondenblafjes op, op magnetofoonband. Je rangschikt ze op toonhoogte.
Daarna monteer je de blafjes op de plaats van de muzieknoten. Tenslotte draai je het resultaat af en laat een muzikant of een orkestje meespelen.
En dat geheel leg je dan weer vast.    
Wat ons allebei het meest bleef verbazen was de ontroering die het resultaat - steeds weer - bij ons teweegbracht. 
En wat ik zag was hoe in de Zingende honden heel de Rudy Kousbroek-thematiek samenkwam: Poëzie en techniek reikten elkaar de hand.. Mens en Machine.. En dan: de zo merkwaardige, maar niet te stuiten menselijke ontroering om dieren.

De grote strijd die Rudy Kousbroek onafgebroken heeft geleverd was die met de 'de ongecijferdheid'.
In zijn woorden: 'De zwakte van onze samenleving is het mislukken, in zekere zin, van de wetenschappelijke revolutie - te veel mensen begrijpen eenvoudig niet wat wetenschap is en hebben geen idee van de manier van denken die eraan ten grondslag ligt.'
Die strijd is nog maar net begonnen.
En waar is de nieuwe Rudy Kousbroek die we nu zo nodig hebben?
Iemand die poëzie en natuurwetenschappen beide kent, en die ze met elkaar weet te verzoenen?

Morgen na 20.00 is hij te horen de Avonden.
 

Rudy Kousbroek is gestorven.
Verdriet. Het begon er lang geleden mee dat we aan de praat raakten over De Zingende Honden (Don Charles and his Singing Dogs).
We deelden een onbegrijpelijke ontroering om de geknipte blafjes waarmee deze onbestaanbare dieren hun liedjes zingen.

Dinsdag in De Avonden meer.
 

Het eerste concept voor bedijking van een groot kweldergebied in Noord-Holland, inclusief de eilanden Huisduinen en Wieringen, was van de schilder Jan van Scorel (1495-1562).
In 1522 was hij medewerker van de Nederlandse paus Adrianus geweest, in Rome. Later werd hij ingenieur en verbeterde onder meer de haven van Harderwijk.
En nu maakte hij een ontwerp voor de Zijpe-polder, waarop hij schreef 'Ende sal genaemt werden Nova Roma'.
Hij tekende er vast zeven kerken op, vernoemd naar de Romeinse.
Het nieuwe land werd zo een gewijde ruimte. De landwinning kreeg een ziel. Waarmee gezegd wil zijn dat inpolderen een sacrale bezigheid is. En verrommelen een zonde.
Bij de droogmaking in 1597 kwam van Van Scorels hooggestemd ontwerp weinig terecht. Van de zeven kerken verrezen er maar drie.