vanmorgen, het ontbijtzaaltje

Schwerin

Eenmaal in Schwerin, hoofdstad van het Bundesland Mecklenburg-Vorpommern, tevens land van herkomst van onze prins Hendrik, bleek een onderkomen voor de nacht niet te vinden.

Nu had ik wel gezien dat de stad en de wijde omstreek waren volgeplakt met posters van bloemen. Ook dat daarop de letters BUGA stonden. Maar het verband werd pas duidelijk toen overal waar ik naar een kamer vroeg mij werd gevraagd of ik voor de BUGA  kwam, de Bundesgartenschau.

Tenslotte had deze mevrouw nog slaapruimte. Heel klassiek, het nachtlampje was een bloot peertje en er stond veel meubilair uit het verleden om me heen. Nee, geen internet hier.    

 

het bed wordt bank, het dienstmeisje helpt
het doorgeefluik in huize Feininger/Klee
het gebouw, achterzijde, vanmiddag

Bauhaus (1)

‘Een voorwerp is bepaald door zijn wezen. Om het zo vorm te geven dat het goed functioneert – een stoel, en huis – moet zijn wezen onderzocht worden, want het moet zijn doel volledig dienen, dwz. zijn functie praktisch vervullen, houdbaar, goedkoop en ‘mooi’ zijn. – aldus Otto Gropius in 1924

Vanmiddag ’t Bauhaus bezocht, in de merkwaardige buitenwijk van de provincieplaats Dessau waar het na de verbanning uit Weimar in 1925 terechtkwam.
Wat het Bauhaus doet in kunst, design en architectuur is niet veranderd. Het wil nog steeds ‘de werkplaats van het moderne’ zijn. Geschiedschrijving ervan hoort daarbij.
Ik ben opgegroeid tussen true believers in kokosmatten en buizenmeubilair en ik weet nog steeds niet of ik ze moet liefhebben of haten, de modernen. Kun je een betere mens maken door de wereld voor hem in te richten?
Je kunt het proberen. Bauhaus heeft tussen 1919 en 1933 (het definitieve verbod van de Nazi's) de wereld veroverd,  en vorm gegeven.  
En nog. Ikea is Bauhaus.
Hier in Dessau, in de luxe Meisterwohnung van de leraren Kandinsky en Klee stootte ik m’n kop tegen het doorgeefluik. En - in de film over huize Gropius - aan het luik waardoor mevrouw vuil goed uit zicht verwijderde. De luiken naar de wereld der homunculi.

Ze komt wel in beeld, in die film, de stille kracht achter deze revolutie: het dienstmeisje, dat zo handig van de sofa een driezitsbank kan maken. Samen met mevrouw, dat wel.
Over de ontwerpen van radiatoren tot lampen – er is zelfs een Bauhaus theeëi - niets dan lof.
Later meer.   

het monument voor de Russische soldaat
Heizhaus Süd?
bij de watertoren is iets aan restauratie gedaan, een druppel

Beelitzer Heilstätten

Vanmorgen trof ik dit aan. Een voor Nederlandse begrippen onvoorstelbaar groot complex. Niet ver van de stad Potsdam, afgelegen, bij het dorp Beelitz, in het bos.

Die ligging kan twee redenen hebben. De eerste het voorwendsel van ‘gezonde lucht’. De tweede – raad ik – kan gelegen hebben in verbergen, wegstoppen. Te oordelen naar de stijl  moet het gebouwd zijn rond 1880, in wat we nu ‘stationsstijl’ noemen. Met nogal wat houtwerk in de ornamentiek.
Het gaat om naar ik schat zo’n vijftig of zestig grotere en kleinere gebouwen. De meeste zijn zo groot als een luxehotel. Verder zijn er een watertoren, schoorstenen van een centrale verwarming.
Het is een compleet dorp.
Ik schat dat deze Heilstätten op last van de toenmalige Pruisische overheid  zijn gebouwd.
Op het terrein staat ook nog een groot stenen beeld van een Russische soldaat, met opschriften in het Russisch  in de sokkel en een monument ernaast.
Ik raad dat hier na de Tweede Wereldoorlog Russische soldat.en zijn ondergebracht. Ook om te genezen. En dat de gebouwen na de Wende definitief ten prooi vielen aan de elementen.
Er staat een bord dat rept van restauratie van het ‘’Heizhaus Sud’’.

Wat zo vlug te vinden is: het complex werd gebouwd als herstellingsoord voor Berlijnse arbeiders, maar al na WOI bestemd voor militairen. Oa. soldaat Adolf Hitler herstelde er van zijn verwondingen. Na de Wende werd DDR-leider Erich Honecker er tijdelijk opgesloten. En vanaf 2000 is er geen onderhoud meer gedaan, behalve aan sommige afdelingen. Langs de spoorlijn staat het restant van het eigen Station.

de Hauptstrasse
de slogan

Brandenburg a/d Havel

Om vijf uur reed ik het stadje Brandenburg binnen. Kasseien, waterlopen, Wilhelminische gebouwen, parken op de voormalige wallen, kerken in baksteenbouw. Vreemd Kriegsunbeschädigt zo vlak bij Berlijn.Waarom hier?

Ik zocht Duitsland, zo kort voor de verkiezingen. Het gewone, niet dat van de verkiezings-tv.
Terwijl ik dit tik gaat de talkshow van Anne-Will op de ARD onverdroten door, maar dat  bedoel ik niet. Ik bedoel de mensen in de Hauptstrasse die zulke enorm grote porties ijs en sorbets bestellen. Met nog ’n pannekoekje erbij ook. Op wie stemmen die? Ik gok toch Angela Merkel.

die nacht
haar schuilplaats

Spin

Nog even.

Hoe oud ze is weet ik niet, maar wijs genoeg om zich bij harde wind achter een paal te verbergen. Het is het spinnenseizoen. Ze moet wel haast meerdere jaren oud zijn, want vorig jaar zat er op precies de zelfde plaats ook een kruisspin. Ze is nogal aangekomen sinds vorig jaar. Ze mag me niet. Als ik in de buurt kom verstopt ze zich. Toen ik haar 's nachts met flitslicht had verrast bleef ze dagen uit haar humeur. Ik begin te begrijpen wat 'spinnijdig' wil zeggen.   

 

 

De Cauter en de stationsklok
hoe te ontkomen?

Lieven de Cauter (2)

Gisteren sprak ik de Vlaamse filosoof Lieven de Cauter. Hij trok eerder de aandacht met oa. 'De capsulaire samenleving. Over de stad in het tijdperk van de angst'. Het boek waar de Nederlandse schilder Tjebbe Beekman een heel project in beelden op baseerde, dat vorig jaar in het Haags Gemeentemuseum te zien was en dat ook leidde tot een catalogus waarin De Cauter uitvoerig ter sprake komt.

Maar De Cauter wist dit niet, hij en Tjebbe hebben elkaar nooit ontmoet, zo bleek.
Ik kwam om de praten over de nieuwe, uitgebreide editie van zijn boek 'Archeologie van de kick', ondertitel: 'Over moderne ervaringshonger'.
We troffen elkaar in de wachtkamer van het Centraal Station in Antwerpen. Onder de monumentale klok, het centrale object in dit 19de eeuwse monument van gietijzer, nu ook doorstoken door de TGV, maar intact gebleven.
De klok die voorkomt in W.G.Sebalds 'Austerlitz'.
'De archeologie van de kick' vertelt in een aantal essays het verhaal van de verhevigde ervaringen die wij najagen, van de vliegmachine van Da Vinci tot het skieën en bungy-jumpen.
Over de kunstmatige paradijzen van de roes en de frivoliteit als lotsbestemming van de postmoderne mens.
Over schrijvers als Baudelaire - en velen na hem - voor wie het besef van de kloktijd ondraaglijk werd. Die de burgerlijke cultuur afwezen en de roes omhelsden.

Maandag na 21.00 is ons gesprek te horen in de Avonden.

Lieven de Cauter
Beluister fragment
stiefbroertje
moeder en stiefvader

Leonie Purchas (2)

Sinds ze het ouderlijk huis verliet en fotografe werd is familie een onderwerp van Leonie Purchas. Voor 'In the shadow of things' richtte ze haar camera op de eigen familie inclusief haarzelf. Lang vermeed ze haar moeders ziekte. Nu nam ze haar verantwoordelijkheid. We zien onder meer de moeder, haar tweede echtgenoot en haar stiefbroertje in hun huis in Zuid-Engeland.Het gezin verhuisde hierheen twaalf jaar geleden, maar de meeste verhuisdozen staan nog onuitgepakt, met er bovenop stapels kleren en zakken, waardoor veel kamers onbruikbaar zijn geworden.

De moeder lijdt aan depressie en een zg. Obsessive-Compulsive Disorder. In haar geval smetvrees. Dit 'maakt de omgang met schijnbaar onschuldige voorwerpen in huis extreem moeilijk.'  Leonie bood hulp aan bij het opruimen, onder de stilzwijgende voorwaarde dat ze tegelijk mocht fotograferen.
Onder deze kwetsbare omstandigheden wordt de camera gezinslid.
Het resultaat is angstaanjagend en ontroerend.
Je gaat raden hoe het gezin zich schikt, en met de ziekte van de moeder leeft. Of er omheen. Je ziet haar als het ware in de ogen van de anderen. Foto's zetten de tijd stil, maar ze doen het hier op een geschrokken manier.

Morgen doe ik tegen 11.45 in de Weekendeditie van de Avonden verslag vanuit het Amsterdamse fotomuseum Foam

Joop en Jessica - foto: Jaap Maars

Joop Visser

Of beter het duo Joop Visser en Jessica van Noord heeft een nieuw lied op Youtube: 'Onze Jan is manager geworden'. Joop stuurt de link met hartelijke groeten.

Dat komt we deden in de Avonden een seizoen lang een programma over onderwijs, waarin hij als oud-leraar alle kamerdeskundigen ondervroeg. Joop bleek z'n tijd nogal vooruit.    
Op Youtube staan inmiddels vier nummers van Joop en Jessica  waarvan 'Geert' de 16.000 hits al voorbij is. Kijk maar op de site, daar is ook al z'n andere werk te vinden.

Leonie Purchas
'In the shadow of things' 1
'In the shadow of things' (2)

Leonie Purchas (1)

Is een Engelse fotografe (1978). Vanmiddag zag ik in het Amsterdamse Foam haar 'In the shadow of things'. Een familiegeschiedenis in de vorm van een filmpje (een vrouw wast heel grondig haar handen, om haar ringvinger zitten twee ringen) gevolgd door een reeks geprojecteerde foto's waarbij vogelgeluid klinkt. Na verloop van tijd probeer je een eenheid te smeden van wat ze je toewerpt.

Geen ontkomen aan. De foto's horen bij elkaar, zijn kennelijk allemaal gemaakt in en rond een huis in het bos waar mensen samenleven die een doorsnee gezin zouden kunnen zijn.
Dat het iets anders zit lees je aan de wand. Leonie Purchas kreeg instemming van haar familie om te fotograferen ondanks de ziekte van haar moeder, die enerzijds een neiging heeft tot obsessief opruimen en dan plotseling alles weer door elkaar gooit in een wanorde waarvan alleen zij de logica begrijpt. In en om dit huis is alles steeds in beweging.

Rommel en wanhopige pogingen die op te ruimen. Rommel is veel gefotografeerd en vaak schilderachtig. Maar wat Purchas maakt is dat niet. De orde der dingen die ze vastlegt heeft een vreemde lukraakheid. Alsof je zomaar ergens midden in valt. De maniér waarop ze ze vastlegt heeft dat ook.
Hoe de dingen in en om het huis erbij liggen of staan - vreemd uit het lood vaak - het lijkt of ze zomaar ergens tot stilstand zijn gekomen.

 

Echt Gebeurd

Micha Wertheim mailt over 'Echt gebeurd' het project van hem, Jan Jaap van der Wal en Paulien Cornelisse. Het gaat door. Hij schrijft:

'Ook dit jaar vertellen mensen weer uit hun hoofd verhalen die ze zelf echt hebben meegemaakt. Bovendien leest iedere maand iemand voor uit zijn of haar puberdagboeken.
Vorig seizoen vertelde bv. Victor Brands hoe hij in een Amerikaanse gevangenis de cel moest delen met een meervoudig moordenaar die al jaren in isolatie zat. Vertelde Paul Jan van der Windt hoe hij zijn biologische vader in Amerika ging zoeken en ontdekte dat hij meer op hem leek dan hij had kunnen bevroeden.
Zondag 20 september as. zijn er weer 5 verhalen van 5 gasten.
En daarna iedere derde zondag van de maand in Toomler, bij het Amsterdamse Hilton.Zaal open: 15.00 uur - Aanvang: 16.00 uur 

Pagina's