het graven van een kuil

Gaten

 Karin Hasselberg, geboren 1980 in Helsingborg, Zweden is juist afgestudeerd aan de Rietveld Academie. Op de eindexamenexpositie ontmoette ik haar. En zag verscheidene van haar korte films. Bijna allemaal gaan ze over het graven van gaten. Al pratend bleek dat een gevoelige materie. Gaten graven kun je op veel manieren. En met veel bedoelingen.

 Soms draagt Karin bij het graven een pruik en schoenen met hakken (waar modder aan komt). Deze attributen spelen ook mee in een andere video. Heel haar site kan misschien bekeken worden als één verhaal. Bij het gaten graven van Karin blijft veel in het midden. Het vermijden van de suggestie van nut speelt een rol. Maar welke? Ik wil haar verder ondervragen, maar ze blijkt tot eind augustus in Zweden. Zolang blijven antwoorden uit. Maar ze komen, mailde ze. Ik bekijk intussen haar site en verlies me in gissingen. Een gat graven. Later terugkomen en kijken hoe het erbij ligt.

Rodhan al Gallidi

Al Galidi

Wat ik ook hoor over de uit Irak afkomstige schrijver en dichter Rodhan Al Galidi, het komt onverwacht. In mijn fantasie had hij de VSB poëzieprijs dit jaar al gewonnen, maar de dwazen gaven hem aan een nette Nederlander.In mijn gedachten was hij - de uitgeprocedeerde asielzoeker - al gevlucht of voorgoed ondergedoken, maar nu valt hij onder het pardon en mag blijven. Al Galidi (geboren in het dorp Al-Najaf, Irak omstreeks 1971) vluchtte naar Nederland waar hij in 1998 terechtkwam in Asielzoekers Centrum in Harlingen. Jaren en jaren. En nu wil hij weg, zei hij. Weg uit Nederland. Ja, vin je 't gek? Een man heeft z'n trots.Lees en herlees dat wonder van oprechtheid, ''De vlucht van Zorro'' waarin alles draait om de penis van de hoofdpersoon:

'In de eerste winter in Nederlandging ik naar de gemeente.'Jarenlang woon ik samen met mijn kachel. Ik wil met haar trouwen.'Het blauw vieluit de ogen van de ambtenaren,het blondverbrandde op hun hoofd.Zachtjes fluisterden ze,maar streng.'Dat kan niet.Zij heeft geen twee benen,geen twee ogenen geen grote mond.'(...)Veel Al Galidi deze maandag 9 juli in De Avonden. Eerst praten Wim Brands en Erik-Jan Harmens met hem, daarna leest hij in de serie Radioboeken het verhaal 'Februari van Schiphol'.

Tags: 
Antwerps straatnaambordje in Gent

Straat Zonder Haat

Op een avondwandeling door stille wijken van Gent zag ik er verschillende. Achter de ruiten van huizen, winkels en cafés.De 'Zonder Haat Straat' affiches die eruitzien als straatnaambordjes: witte letters op een blauwe achtergrond. In een jaar tijd zijn er ruim honderdduizend verspreid.

Vorig jaar werd de actie geopend in Antwerpen door ex-stadsdichter Ramsay Nasr, als een reactie op de moordpartij van dinsdag 11 mei 2006 toen een 18-jarige scholier met een jachtgeweer twee willekeurige gekleurde vrouwen en een kind neerschoot. Vlaams Belang voelde zich kennelijk aangesproken en reageerde met identieke bordjes, met de tekst Zonder Jihad Straat. Maar die zie je eigenlijk nauwelijks, als ik de Internetbronnen mag geloven. De Zonder Haat Straat heeft zich inmiddels verbreid door heel Vlaanderen. Wat ik in Gent zag is eigenlijk een Antwerps straatnaambordje en geen (zwart-wit) Gents. Maar die worden inmiddels ook gedrukt. Het werkt.

Tags: 
boekverbranding op de Bebelplatz (toen Opernplatz) in 1933.
het monument van Micha Ullman, lege boekenplanken.
de Berlijnse Boekentoren (2006)

Boekentoren (3)

 Ik had het kunnen weten. Het woord Boekentoren telt elf letters. Elfletterman PJ Roggeband stuurt een Berlijnse Boekentoren. Te vinden op de Bebelplatz waar op 10 mei 1933 de boekverbrandingen plaatsvonden. Hij heet 'Der Moderne Buchdruck'.

 Verder gezocht. De toren is 12 meter hoog en maakt deel uit van de 'Walk of ideas' - gemaakt door een collectief - waarmee Berlijn zich 'cultureel en wetenschappelijk' voorstelde aan bezoekers van het WK voetbal in 2006.Daar, tegenover Humboldt Universiteit, werden in 1933 'Werke der Unmoral' verbrand als die van Freud en Tucholsky. Achter het Oude Paleis waar eens keizer Wilhelm I woonde staat nl. de Bibliotheek (gebouwd 1774-1788).Aan de westzijde van het plein is het echte monument aangebracht, ontworpen door Micha Ullman in 1995. Een doorschijnend paneel in de grond, waardoorheen lege boekenplanken te zien zijn. Erbij staan de woorden van Heinrich Heine uit 1820 (hij zat op de Humboldt Universiteit): 'Dort wo man Bücher verbrennt, verbrennt man auch am Ende Menschen."

over Arnon Grunberg

Literaire hangplek

 Hoe ging het verder met de strijd tegen de ontlezing? Vanavond maakte Tamara Vuurmans me attent op de Leesmij site van de Stichting Lezen. Een 'literaire hangplek', bedoeld om jongeren tussen de 14 en 17 jaar aan het lezen te krijgen, Met scènes uit Nederlandse romans oa. De donkere kamer van Damokles van Hermans, Gemis van Manon Uphoff en De uitvreter van Nescio. Wekelijks komen er filmpjes bij. En meer aardigheidjes

 Werkt dat? Kijk maar, de reacties staan er ook. De regisseurs waren vrij. En zo geeft leraar De Bree uit Bordewijks Bint (1934) les aan allochtonen. En zit in Kees de Jongen een wedstrijd 'zwembadpas' met Matthijs van Nieuwkerk, Frits Barend en een oude dame in bikini. Het initiatief kwam van documentairemaker Suzanne Raes. De digitale hangplek werd uitgedacht met hulp van Viewpoint Productions, het Letterkundig Museum en tien jongeren die zich meldden om mee te denken.

 Tamara Vuurmans van Viewpoint herinnert zich hun ideeën: 'De site moest gaan over de boeken zelf. Geen uittreksels en auteurspraatjes. Daar stikt het al van op internet.'

Tags: 

Willem van Genk

 De 'outsiderkunstenaar' Willem van Genk (1927-2005) verzamelde lange plastic regenjassen. Hij voorzag ze ook van rijen extra knopen. Hoe dat precies ging moet ik nog achterhalen. Bij zijn biografen Dick Walda (Koning der stations, 1997, nergens meer te krijgen) of Ans van Berkum (de catalogus bij de Zwolse tentoonstelling van '98-'99, wél herdrukt).Het zijn metalen drukknopen. Had hij een apparaatje waarmee je die in plastic kunt ponsen? Van Genk: 'Want dat is iets specifieks van mijn, al die drukkers van onderen naar boven, dat heb ik zelf uitgevonden.'

 Alsof hij niet zijn hele oeuvre zelf had uitgevonden. Maar zo zag hij dat denk ik niet. De jassen deden me gek genoeg denken aan de mannen die je kunt treffen op de speciale treinboekenafdeling achterin de winkel van Van Stockum op de Herengracht hoek Prinsessegracht in Den Haag. De Hagenaar van Genk moet daar ook geweest zijn. 

 De mannen bouwen modelbanen en zijn vaak lid van de Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en Tramwegwezen. Treintjesmannen. Ze weten alles. Mijn Oom Bob was er zoéén. Altijd blij met een gesloten overweg. En als de goederentrein dan kwam keek hij op z'n horloge en zei 'dat is 627, hij is laat'. Treinen, trams. Altijd weer. Waarom? Niemand die het weet.

 Willem van Genk wist vast ook wat ik van mijn Oom Bob leerde. Nog tot rond 1960 zakte de spanning in het Haagse lichtnet een fractie als er op het station een elektrische locomotief optrok. Dipje in het licht van de schemerlamp. En raad eens wat Oom Bob zei. PS. De Van Genk-maquette en drie van zijn schilderijen zijn te zien op de tentoonstelling ''Schets en schim'' in Gent. Zie eerder..

Tags: 

Beton (8)

Het betonmuseum i.o. groeit. Arie Schippers stuurt deze. Ik heb er niet van terug. Het is het soort beton dat tegen je gaat praten. Eerst over hoe kloek modern het eens was. Dan komt de laatste vraag: hoelang nog?

Arie Schippers zwijgt en schildert. .

actie ikoon van de Boekentoren
daar, daar bovenin! (gezien vanaf het St.Pietersplein)
twee miljoen boeken

Boekentoren (2)

Op 13 november 2006 berichtte ik dat de Gentse Boekentoren meedeed aan de Vlaamse 'Monumentenstrijd' op tv (Canvas).Het publiek besliste welk Vlaams onroerend erfgoed extra middelen kreeg voor restauratie. Van de 20ste verdieping heb je - zo gaat het verhaal - een prachtig uitzicht over Gent en omstreken. Alleen: het interieur is verwaarloosd en de belvedère is nauwelijks toegankelijk omdat er maar één (werk)lift is.

Hoe liep het af? De Boekentoren - 64 meter hoog, op het hoogste punt van de stad, ontwerp van Henry van de Velde uit 1935 - werd derde. Na de stoomstroopfabriek in Borgloon en Cinema Plaza in Duffel.Toch heeft de wedstrijd de Boekentoren onder de aandacht gebracht En nu gaat de Universiteit Gent hem restaureren. Het is zover! De studieopdracht voor de renovatie van de Universiteitsbibliotheek is toegekend aan de architecten Robbrecht en Daem: 'Hun ontwerp wordt gekenmerkt door een goede balans tussen het respect voor het gebouw en de nieuwe ingrepen en is technisch zeer goed onderbouwd.'Zondag stond ik aan de voet van de Boekentoren. In het weekend gesloten, verdomme. Ik zal niet rusten voor ik daar een keer boven ben geweest. Meer dan twee miljoen boeken zitten er in die toren!

Bruno Taut, Alpine Architektur, nr. 6 (1917-1919)
Coop Himmelblau, 'Die Wolke' (1970)
Museum en Inrichting Dr.Guislain (1840)

Schets of schim

Hoe wordt architectuur bedacht? Welke rol speelt daarbij het onbewuste, het irrationele? Dat is de vraag die geleid heeft tot de ongemeen boeiende tentoonstelling 'Schets of schim', met als ondertitel 'over architectuur en intuïtie'.Te zien in het gebouwencomplex Dr. Guislain aan de rand van Gent. Waar behalve een museum ook nog steeds een psychiatrische inrichting is ondergebracht. Het Guislain museum verkent steeds weer de grenzen van wat 'outsiderkunst' genoemd wordt.

Veel architectuur blijkt voort te komen uit voorbeelden in de natuur. Bruno Taut (1880-1938) kwam ontredderd uit de Eerste Wereldoorlog. Hij zocht het in de Alpen. En tekende een Alpine Architectuur, gebaseerd op bergen, sneeuw en ijskristallen. Bij hem worden de Alpen een gebouwde structuur, een glazen, kristalachtige sprookjeswereld. Zo verandert een bergdal in een feestelijk verlicht vrouwelijk geslachtsorgaan Mensen- of dierenlichamen keren altijd terug. Een gebouw is vaak een organisme. Neem de tekening van Madelon Vriesendorp (echtgenote van Rem Koolhaas) waarin twee New Yorkse Wolkenkrabbers naast elkaar in bed liggen. Of de pure opstandigheid zoals je die ziet in 'Die Wolke' van Coop Himmelblau. Waarom wéér een huis op die open plek in de straat? Waarom niet iets heel anders? Architectuur en fantasie. Zijn wij niet allen architect, in de geest, in onze dromen.De tentoonstelling vindt plaats in het kader van Timefestival. En is te zien in het Museum Dr. Guislain, J. Guislainstraat 43, 9000 Gent.

Het Hooghuis (1614)
Denise Aerts

Doel

 Op aanraden van onze Belgische correspondente Margoo was ik gisteren in Doel, aan de Scheldeoever, schuin tegenover Antwerpen. Ik ontmoette er Denise Aerts, schilderes, en bewoonster van het mooie Renaissance Hooghuis (1614) - eens woonplaats van de lokale machthebbers. De eerste vrouw van Rubens komt hier vandaan. Achter het huis legden schepen aan. Doel was toen een eilandje.En nu wordt Doel - in 1267 voor het eerst vermeld in de kronieken - met totale afbraak bedreigd.

 Het zit gevangen tussen vele vuren. Denise legt me uit hoe het zit. Zolang de kerncentrale (vier reactoren) er staat blijft Doel nog even behouden. Maar het Saeftingedok komt nader. En dat is over Doel heen geprojecteerd. De havenautoriteiten willen verder graven. Doel is - gek genoeg - afhankelijk van de kerncentrale.De politieke besluitvorming stagneert. De Haven gokt op langzaam laten leegbloeden.

 Veel huizen staan leeg of zijn al gesloopt. Er kwamen krakers en Roma, maar veel oorspronkelijke bewoners houden niet van krakers en Roma en vertrekken. En nu zijn er kunstprojecten.Prachtige plaats, gaat het zien. Ik weet waar u aan denkt. Ruigoord, in de Amsterdamse haven bleef toch ook behouden? Maar Antwerpen is geen Amsterdam.

Tags: 

Pagina's