Want hoe het ooit was weet niemand meer, zo grondig hebben kolen en staal hier sinds 1850 het landschap omgeploegd. Wat zal ontstaan is niet een in de oude toestand herstelde rivier. De Emscher die straks onder brug door vloeit is een bedenksel.
Noem het kunst. 
Nu ja, wat hier gebouwd wordt is ook een soort super boomhut. Jongens op een landje.

Op 29 mei wordt het observatorium geopend in aanwezigheid van de minister-president.
'Een brug om in te wonen' zeg ik, verwijzend naar de brughuizen in de Middeleeuwen. 'Oversteken en verblijven tegelijk.'
Het blijkt dat daar door de Observatoriumploeg grondig over is nagedacht. In de kamers op de brug zul je voor een schappelijk bedrag kunnen overnachten.
Met zicht op berkjes, vlier- en braamstruiken. Op resten beton en mijnschachten in de verte.
Maandagavond na 21.00 is onze rondgang te horen in de Avonden.  

Dat laatste lijkt toch het meest ingrijpend.
Als kind merkte ik eens - tijdens een tartend vervelende wandeling, toen ik mezelf probeerde bezig te houden - dat met iedere stap die ik zette de wereld veranderde.

De brug die hier gebouwd wordt is tegelijk een verbinding en een reeks van onderkomens. Zoals ze in de Middeleeuwen overal voorkwamen.
En nu alleen nog in Florence of Erfurt.
Tegelijk zijn er overal 'brugrestaurants' ontstaan over snelwegen. Met winkeltjes erin vaak. Immens populair. Van rivier naar snelweg. Let op het hoogteverschil..
 

 Remco Campert zal - als jongere - uit eigen werk lezen, Juan Tajes zingt tango's. Dat komt, Louis is de zoon van een stuurman op de grote vaart die op Zuid-Amerika voer en tangoplaten mee naar huis nam. Hij speelt en componeert naast ragtimes ook habanera's en tango's.
Veel vrienden doen iets, waaronder Fik Meijer, Laurens van Krevelen, Anne van Amstel, Matthijs van Boxsel en Bindervoet en Henkes. Diana Ozon presenteert. Ik zal platen draaien uit de jaren dat Louis wekelijks zijn muziek in de Avonden liet horen.
Er gaan veel verhalen over hem. Dit vind ik een van de mooiste:
 

Louis had een tirannieke moeder, die nog steeds in Overschie woonde, waar hij geboren is. Ze werd zeer oud.
Op zekere dag in de jaren zeventig moest hij haar gaan weer eens gaan bezoeken.
Op het stationsplein kwam hij toen Yvonne van Doorn tegen, de vrouw van Johnny, die een flesje cognac bij zich had. Ze gingen op de stoep in de zon zitten en openden de fles.
En Louis begon te vertellen hoe zijn jeugd verlopen was. Hoe zijn moeder hem nooit liet buitenspelen omdat ze bang was dat hij iets zou oplopen en hoe hij daardoor mensenschuw en wereldvreemd geworden was.
Al vertellend liet hij vele treinen voorbij gaan.
Toen het flesje leeg was - Louis is gewoonlijk helemaal geen drinker - en de laatste trein vertrokken, keerde hij naar huis terug. 
 

Nu doen ze mee aan wat 'Emscherkunst' heet in het kader van Ruhr2010. Immers, het Ruhrgebied (5 miljoen inwoners) is dit jaar culturele hoofdstad. En binnen tien jaar moet daar de Emscher - sinds de 19de eeuw een goot voor fabrieksafvalwater - weer een riviertje worden.
Observatorium bouwt alvast een overdekte brug. Hoewel op die plaats de rivier nog niet stroomt.
Iedereen is van harte uitgenodigd. 't Is vlak bij Essen.
Om wat te doen?
Observeren. 
Er zijn geen voorschriften, ook geen lezingen. Alleen jij en die nog onvoltooide brug, in het braakliggende land. Zegt de Duitse gastheer: 'Kann aber gut sein, dass es unvergesslich sein wird.'

Schrijf naar: info@observatorium.org  En lees de bijlage.
 

Gijs legt uit hoe het begon bij Job. En de weddenschap tussen de duivel en God dat Job hem trouw zal blijven, wat hij ook te verduren krijgt.
Bij Thomas Mann gaat het moderner toe, daar sluipt de duivel halverwege het verhaal binnen en herinnert de hoofdfiguur aan het pact dat ze sloten.
O ja?
Het kwaad bij Mann is bedekt, onbewust, je wordt er - ondanks je nobele motieven - ingeluisd. Raakt betrokken, merkt het pas op als het te laat is.
'De duivel is aantrekkelijk, mooi, geestig en slim. En ook noodzakelijk als wegbereider voor het goede. Met god alleen komen we nergens.'
Aldus Gijs Frieling.

Dinsdagavond 4 mei wandelen we in de Avonden langs de muurschildering in W139...
 

Hij ommuurt heel hun bestaan, laat alleen toe wat past in zijn idee van het gezin. Ontwerpt een fantastische schijnwereld die ze bang houdt voor wat achter de muur ligt en al wat hem niet zint.
En de kinderen - dit is de steeds weer vergeten kern van het gezinsleven - doen zijn zin, want ze weten niet beter. Hun vader is immers god.
Denk niet dat dit bizar is.
Toen Ischa Meijer het gezin vergeleek met het concentratiekamp leek me dat heel logisch. De meeste criminaliteit vindt plaats binnen familieverband.
Als ouders hun kinderen wezenlijk niet kwijt willen - op z'n minst in de geest niet - dan doen ze alleen maar wat de taal al zegt. Ze 'hebben' kinderen. En wie iets heeft wil het toch graag houden? 
'Dogtooth' doet niets anders dan daaruit de consequenties trekken. En aan wie dacht ik? Aan Alex van Warmerdam.  
 

De eerste foto maakt duidelijk dat het drama zich afspeelt in de blik van het zoontje. Zijn haar is net nog nat gekamd in een scheiding. Door zijn moeder waarschijnlijk, ze zijn tenslotte uit. Zijn witte truitje is smetteloos.
Met ingekeerde blik beziet hij de voor hem uitgestalde hamburgers waarvan hij er straks een zal gaan eten.
Op de tweede foto zie je de achtergrond, een benzinestation, nu scherp.
Uitdrukkingloos deelt de jongen het voedsel rond aan de gezinsleden.
Laatste foto. De anderen hebben al gegeten, de jongen niet. Hij houdt zijn onaangeroerde hamburger in z'n linkerhand en zuigt met een geladen blik aan zijn rietje.
Geen trek, kennelijk. De vader, op de voorgrond in de schaduw, torent dreigend boven hem uit.  
Ook de anderen geven geen enkele blijk van plezier of goede zin.
'Er is iets,' weet je. Met dit gezin is van alles aan de hand.
Maar wat?

Op 16 mei komt Paul Graham weer naar Amsterdam.

Hij woonde in Japan, nu alweer en tijdje in Amerika. Een continent waar veel los ligt.
Door series te maken breekt hij uit de beperkingen van het medium. Zo bekijkt hij zijn onderwerp altijd vanuit meerdere standpunten. Door te veranderen van tijd en plaats vertelt hij verhalen.
De fotoserie is een literaire vorm.
Daarbij slaat hij zelden spijkers op hun kop. Liever kiest hij momenten voor en na een gebeurtenis. Tussen de regels.
Zijn onderwerpen zijn meest individuen. Neem de rokende man en de etende vrouw.
Hij treft ze alleen met hun voedsel en sigaret.Die ze als dieren afschermen voor de begerige buitenwereld.
Zoals katten en honden hun voerbak omklemmen.
Hoe ziet hij eruit?
Een onopvallende, wat dikke man, met een kleine digitale camera. 
Zaterdag in de Weekendbijllage van de Avonden meer.  

Dat zich uitstrekt van de balkons van New Orleans tot het trammetje in San Francisco, van Central Park tot de everglades. Van lanen met houten huizen en telefoonpalen erlangs tot lange wegen door de cactussenwoestijn. Met bijbehorende muziek.
Ondoordringbaar.
Maar nu.
Een dikke man koestert een beker warme drank tegen z'n buik. Hij, z'n buik en z'n beker zijn één.
Er staan houten huizen. Je gaat zo'n huis binnen, er hangt een meisje voor de televisie, op een bank. In een houding die je laat twijfelen of ze nog kijkt of al ingeslapen is.  
Paul Graham weet hoe je kunt doordringen in het cliché.
 

'Eerst schilderde ik op muren omdat je dan op een werkelijk grote schaal kon werken. Ik kon schilderen wat ik maar wilde, zoals afbeeldingen van Jezus Christus, want tenslotte zouden ze altijd weer overgeschilderd worden
De laatste tijd wilde ik dat mijn muurschilderingen iets te maken zouden hebben met de architectuur van de ruimte waarin ik ze maakte, dus volgde ik plinten, deurposten en raamlijsten. Het is het ornamentele schilderen van planten, dieren, knopen en lussen dat aan de ene kant de architectuur bevestigt en aan de andere kant de atmosfeer van een ruimte totaal verandert. (...) Ik zie schilderen in essentie als een kunst van gebaren. De hand van de schilder volgt de trage gebaren van planten, wolken en bergen. Al schilderend voel je dat de wereld slechts bestaat uit gebaren met uiteenlopende snelheden.'   
 

Dinsdagavond na 21.00 is Gijs Frieling te horen in de Avonden.