Je huis, thuis, het zou de veiligste, de meest besloten plek ter wereld moeten zijn, maar ondertussen. Bij Frank Halmans komt de buitenwereld maar al te vaak binnen en omgekeerd.
Hij is gespecialiseerd in de grensgebieden. Tussen binnen en buiten - wat heeft bloemetjesbehang eigenlijk te betekenen? -
of tussen waken en slapen.
'De kamers waarin ik nog steeds wakker word' is een levenslang project.
Grensgebieden. Van de vensterbank tot de brievenbus.
En metamorfosen. Een caravan die verandert in een kruimeldief is nog het minste. Een flatgebouw wordt een stofzuiger. Die nog werkt ook. 
 De huiswetenschap staat nog maar in de kinderschoenen, maar door Frank Halmans weet ik: aan een huis hecht zich een web van looplijnen en denklijnen. Je wordt je huis.
Huizen blijven bij je.
Ze overleven je, en zullen je nabestaanden zijn, die verweesd langs de weg blijven staan tot iemand ze adopteert.
 

Het 'kopje koffie bij de noodkiosk'.
Vier jaar geleden 's nachts begonnen ze te zwerven over de modderpoel die langzaam in IJburg veranderde. Met camera en statief, opschrijfboek en zaklantaarn legden ze de wording van de nieuwe wijk vast.
En verslag uit 'het tijdelijkste aller landschappen', het wachtland. Schrijft Stiller:
'Alles wat ik tot nu toe heb gedaan, heb bedacht, heb gezien, is een pleidooi voor het wachten.'
 
Wachtland is verkrijgbaar via de site.   
 

We kijken de grote zaal van een middeleeuws kasteel binnen, slot Reimerswaal. En zien een uitzinnig feestende menigte edellieden en -vrouwen. Door het opengewaaide raam een kolkende zee, het stormt, een boer probeert een paard in bedwang te houden. Smekende inwoners naderen de dronken Heer van Lodijke, maar die wil niets weten van dijkversterking.

Zo tenminste herinner ik me dat plaatje. Het boek is weg.
Morgen op visite bij Wouter Reh, van de Polderatlas.  
 

Je kijkt makkelijk over ze heen. Er is ook weinig aan te beleven. Gras of bouwland met een hek eromheen, een enkele koe. 
Toen het 'groene hart' pas was bedacht wilde de politicus Frits Bolkestein wel eens weten waar iedereen zich zo druk om maakte. En tunnel onder het groene hart? Hij ging een zondagje rijden met z'n vrouw. En kwam teleurgesteld terug:
'O, 't zijn gewoon weilanden.'
Nu leer ik wat een combinatie van inspanning en vernuft het was en is om die weilanden te maken. Het waterpeil in de polders en de aan- en afwateringssystemen te reguleren. De mozaïeken die dan na eeuwen ontstaan kun je op de grond niet goed zien.
Luchtfoto's zijn ideaal. Je ziet dan ook hoe polders steden hebben voortgebracht: Amsterdam, Rotterdam. 
 

Toen ik een jaar of tien was bracht mijn oom Wil bij elk bezoek een kapot apparaat voor me mee en wat gereedschap, 'om uit elkaar te halen'.
Zo leerde ik hoe een strijkijzer er van binnen uitzag of een elektrisch kacheltje.
'Hier jongen, om uit mekaar te halen.'
Of ik het weer in mekaar kreeg maakte niet uit. Als ik maar keek.   
Oosterbaan en Biersma zijn onze nieuwe Oom Wil. Warna is maandagavond na 21.00 te horen in de Avonden.

Hoezeer de Nederlanders vergroeid zijn met het landschap waarin ze leven, dat laat de atlas zien. Hoe het landschap ons maakt, hoe wij het landschap maken, hoe daar cultuur - in ruimste zin - en organisatievormen uit voortkomen. 
Meteen al dwingt het boek je na te denken over de veelgesmade 'maakbaarheid'.  

Woensdag ga ik bij een van de auteurs langs, Wouter Reh.
 

Tijd, iets wat wij onszelf aandoen.
Zo laat hij het zien.
Als een grap ook. Hij gebruikt lo-tech dwaasheden als een alleen in schijn digitale klok - waarin bij nader kijken mannetjes de oplichtende streepjes zwart maken of schoonvegen, zodat telkens een ander cijfer ontstaat.
Of de twee straatvegers die de wijzers van een klok als strepen vuil rondvegen.
Eens dachten we ons leven te ordenen rond de klok, in dienst van God. Zo organiseerden we kloosters en hele steden. We werden maar wat graag gevangenen van de tijd, van god, van onszelf.
Maarten Baas laat zien: 'klokken zijn belachelijk - wij zijn belachelijk'.

Nu Real time voor het eerst in zijn geheel te zien is in Nederland moet ik zeggen - met alle respect voor het Zuiderzeemuseum - dat ik Maarten Baas eerder in het GEM in Den Haag, of in Boijmans had verwacht. 
 

Maar er zijn hulpeloze generaties opgegroeid. Tussen de regels rijst een sukkelig Nederland op. De man uit de Gamma-reclame is meer dan een grapje.
Vroeger leerde je van ouders, je ooms en tantes hoe je de dingen moest doen. In deze tijd moet je afgaan op wat zich voordoet als deskundig. Hm.
'Je kunt het beter - met vallen en opstaan - zelf leren,' zegt Warna Oosterbaan.
Maar wat kun je nog zelf doen?
Een apparaat weigert, je wilt kijken wat er aan schort, het repareren. Maar, kan het nog open? Volgt het verslag van een zoektocht naar schroeven om los te draaien. Tenslotte wordt er een aangetroffen onder het naamplaatje. Het ding kan open. Nu verder.
Je weet met zekerheid: de fabrikant wilde dat je deze weggooide en een nieuwe kocht.    
Maandag is Warna Oosterbaan te horen in de Avonden.  

Maarten Baas heeft een staande klok gebouwd waarin duidelijk zichtbaar, achter een bewasemde ruit, een mannetje zit. Een mannetje, net als in de radio.
Het mannetje tekent de wijzers van de klok. Steeds weer. Steeds veegt hij de ruit van de staande klok schoon en tekent ze dan in volgende stand, die van vijf minuten later.
Je ziet het hem doen. Precies op tijd!
Maar wie is hij? 

Zaterdag tegen kwart voor twaalf  in de weekendbijlage van De Avonden meer.
 

Gisteren keek hij weer, en zie: