Zo komt hij tot zijn figuren 'die doen alsof ze mensen zijn'.
Maar wel sensueel en tactiel. Kijken gaat bij Kirkham niet zonder tastzin.
'Kijken zonder aanraken is zinloos..'.
Werkt hij om te choqueren?
'Ik probeer mezelf te choqueren. Ik verwacht het niet van iemand anders. Maar, er is altijd een spanning tussen mij, het schilderij en de toeschouwer. Als het alleen maar pornografisch was gebeurde dat niet. Er ontstaat een intimiteit die je niet hebt bij porno.'
Hij kan zich niet voorstellen dat iemand zou masturberen bij zijn werk. Te pijnlijk. Te melancholiek. 

Morgenochtend tegen 11.45 een verslagje in de Weekendbijlage van fe Avonden
 

Vasari, de schilder-schrijver onderscheidde in de 16de eeuw al de 'maniera Fiammingha' versus de klassieke.
Jan van Eijk en Rogier van der Weijden maakten ruim voor 1500 al portretten waaruit de identiteit van een individu sprak. Net zoals de Paula-portretten van Kerstens dat nu doen: ernstig, soms zelfs wat bits, niet bekoorlijk of lieflijk.
De afgebeelden komen doorgaans uit het donker naar voren. Alleen, om ze heen is weinig verhalends.
Een favoriet van Kerstens is niet voor niks het meisjesportret van Petrus Christus in Berlijn (1470).

Wat Kerstens onderscheidt van zijn verre voorgangers is zijn waagstuk met de textuur van de hoofddeksels die hij gebruikt. Goedkope materialen als badstof of plastic, waar je gewoonlijk overheen kijkt, zie je nu opeens vlak naast de gezichtshuid.
 

Wat spreekt me er zo in aan? Als ik dat nu eens wist. Het zou tijd worden want zaterdag moet ik er in de weekendbijlage van de Avonden iets van zeggen.
Of zou het juist een kenmerk van het ware zijn dat je er je vinger niet op kunt leggen. Zodat het raadsel bewaard blijft en je steeds weer terug moet.
Kirkham is bestempeld als pornograaf, of juist als een moralist. Zijn antwoord luidt dat hij moralisme vervelend vindt en dat pornografie al overal te vinden is, die hoeft hij niet te schilderen.
Als je met je neus op z'n doeken staat zie je dat het hem vooral om schilderen gaat. Stofuitdrukking die alles zegt, zelden zoveel smerige plastics gezien, zoveel goedkope kunststoffen, tot de make-up en haren van zijn figuren toe. Hij is een meester in glimmertjes op skai. Of huid, want zijn figuren maken deel uit van z'n interieurs.
Maar dan? Later meer.     
 

Die foto's zijn naar het schijnt geleidelijk mede het werk geworden van zijn vrouw Anneke, die visagiste is en van Paula zelf. Hoe dat in zijn werk gaat kan ik nu vragen. Kerstens spreekt in het fotoboek ter gelegenheid van deze tentoonstelling van 'het elimineren van steeds meer verbeeldings- of stijlelementen om tot een kern te komen'.
En dat lukt. Zo zelfs dat je op je kop krabt en denkt: 'zie ik werkelijk alleen maar een meisje in een zwarte coltrui met een plastic boodschappenzakje op haar hoofd?' 
Daarbij stilletjes aanvullend 'en niet een dame aan het hof van Karel de Stoute?' 
Hoe Kerstens de tijd bedwingt met een afgewikkeld stuk wcrol of een blauw-wit keukenhanddoekje... En dat temidden van de gesmade hoofddoekjes... 

Gerard vond rust in Friesland na zijn vertrek uit de 'orgelstad'. Een briefcitaat: 'Ik heb nog nergens zoon landschap gezien, ik bedoel zo ontroerend. Ik denk dat de nieuwe hemel en de nieuwe aarde er zo uit zullen zien, bij wederkomst van hem die alle dingen nieuw zal maken, althans dat heeft hij gezegd.'
Een vleug alcoholische hysterie, maar oprecht is het. Op de foto staat Reve een muur te cementeren op wat restte van de keukenstoel van zijn moeder (zegt het bijschrift), de stoel waarvan hij eens droomde. Hij draagt een militaire officierspet, wat me doet denken aan de versleten groene broek die hij steeds droeg in de tijd dat we De Avonden opnamen. Voor zijn gevoel was dat een soldatenbroek, daar hechtte hij aan. Ik had het hart niet te zeggen 'Gerard dat is toch geen militaire broek, schei toch uit.'
Zoals zo vaak bij hem, het was het idee. Het boek geeft een schat aan ontroerende details, oa. over Gerards pogingen te vermageren.
'Ik heb bij de slager long gekocht. Het kost haast niets en je kunt het tot kalorieloos gehakt malen. (Het smaakt goed, maar bevat geen voedsel, terwijl het heerlijk vult, want het verteert vrijwel niet.)' Met Hanny Michaelis, die vaak komt logeren, verschilt hij vaak heftig van mening over zulke zaken.  

 Lichaam en geest, daar hadden we het over, klank en ritme, en het dilemma van hollen of stilstaan.
Het openingsgedicht heet 'HALT'. De schijn van comfortabele stilstand wordt aangevat..
We verplaatsen ons naar een bijzondere avond, het heeft kennelijk gesneeuwd. De hoofdpersoon fietst - na bier op een nuchtere maag - naar huis en treft:

 mijn stad ineens fluisterzacht wit en leeg
het wit te kniehoog te tover om te fietsen
in de verte de lamplichte ramen van mijn huis 

In het zicht van dat huis komt de overweging: 'Je kunt wel stoppen en je thuis wanen maar waartoe''. En wat verderop volgt de slotsom: 'De hel is een stilgezet hier'. 

Nop vertelde oa. het verhaal achter het zg. 'huwelijk' van  Gerard en Teigetje (Willem van Albada) zoals op televisie te zien in de Amsterdamse H.Hartkerk in 1969.
Gerard en Willem komen daar wel hand in hand aangelopen door het middenpad, maar dat had een andere reden: Willem was ijdel en wilde niet met bril op de televisie. Maar toen kon ie niks zien, zodat Gerard hem aan de hand moest geleiden.
 

Ze signaleert een reeks onuitgesproken regels van het mediaspel. Zo heb jij bij Idols toch altijd een jury, die met ontzag behandeld wordt, en wanner in de formule van Pauw & Witteman een sporter of musicalster naast een minister zit dan mag die wel wat zeggen - of zelfs uitpakken, zoals Ali B. tegen Balkenende - maar de rolverdeling ligt vast: de minister heeft het laatste woord, een afspraak die de presentatoren bewaken. 
Ook bij Idols krijgt de jury het laatste woord.
Maar de mediacultuur zou slecht buiten amateurs kunnen.
Ze zijn goedkope acteurs, publiekslievelingen en vertolkers van ieders droom.
Als het soms lijkt dat iedereen alles kan, en overal verstand van heeft dan lijkt dat inderdaad maar zo.
Men doet graag alsof. In ieders belang.  

Hans Aarsman, die deze tentoonstelling organiseerde zei eerder 'De foto's en video's leidden een slapend bestaan tot het moment waarop ze ontdekt werden. Toen bleken ze intuïtief iets te hebben samengevat dat in de wereld leeft. Iets waar geen woorden voor waren en geen beelden. De maker had geen publiek voor ogen.'
Wat gebeurt er, vraagt Jorinde Seijdel zich af, als je ze vertoont in een hyperprofessionele omgeving?

Ja, ontstaat er iets als de ontroering die gevoeld werd bij zulke vroege amateur-schilders als Grandma Moses of Rousseau le Douanier? Bij foto's moet het toch anders zijn, denk ik. Ze leggen iets vast dat anders verdwenen was. Niet alleen het onderwerp ook de manier van ernaar kijken.
De manier waarop Duitse militairen in WOII naar een fotograaf kijken geeft een kijkje in een cultuur vol verdwenen vanzelfsprekendheden. Waarbij inbegrepen het fotograferen zelf.
Daar kan geen geen historicus tegenop.  
Ik denk dat er iets aan het ontstaan is als 'de esthetiek van de geschiedenis'. Een mengvorm van kunst en historie.

Het essay verscheen bij uitg. Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst.

Ik keek en las alvast. 
Een democratisch medium, dat was het al, en het neemt toe. Op internet krijg je onverwachte blikken op de wereld. Gemaakt door amateurs. Want die waren erbij. Hans Aarsman juicht het verdwijnen van het onderscheid toe. Hij gaf zijn copyrights op.
De democratisering heeft z'n eind nog niet bereikt. Niet alleen fotografeert iedereen met eenvoudige, betaalbare apparatuur, de foto's komen buiten de familiekring. Men ziet elkaars werk. Internet is een collectief foto-album geworden. 
De wereld van vroeger, die van nu. Het foto-album - met onderschriften - was de voorloper van de website.
Zaterdag in de weekendbijlage van de Avonden meer.