"'Vaandrager groet de dingen.' (Je woorden schat.)

Ding‑inzamelingsact, vanuit de nieuwe Deltae (meervoud) optredent (sic) sleutelgeld. (aaneenschakeling van drie uitsnijdingen van Rotterdams massale, gratis huis‑aan‑huis‑krant, met de naam die zoveel Anagrammen (waarover later) implizeert.) En met die woordehutspot is alles te bewijzen, nietwaar? Maar wat wil Bres ('Obscured bij Klautz') dan eigelijk bewijzen? Het zoveelste verdachter en verdachter wordende teosofies theekransje, waar nu al Simon Vinkenoog een fles 4711 laat cirkuleren, vanwegede vibraties. Roken kan niet onder deze ei‑genaarlingen, die met al hun onvindbare boeken meer vertroebelen dan transparant maken. Laten zij het licht op hun werk schijnen? Wassen zij wel regelmatig edele delen (smegma!)?"

ps. Wat blijft meegonzen is die tien voor Grieks op z'n eindexamen gymnasium. Morgen zie ik z'n biograaf Menno Schenke bij De Hef en praten we over Sleutels.

 Werden affiches ooit afgeleid van de voorpagina's van Engelse tabloids? Oorlogsheadlines, mooie meiden en grappen in een trekkende layout? De dagelijkse serie 'Success and Uncertainty' die Bart de Baets en Sandra Kassenaar vorig jaar in Cairo ophingen in de lichtbak van de Townhouse Gallery, om de hoek van het Tahrirplein, was op allerlei manieren en gok. 

 Passanten bleken vaak niet bekend met dit soort visualiseren van informatie. Er rezen vragen over de oprechtheid van hun bedoelingen. Waarom al die aandacht voor pijnlijke zaken? Waarom al die foto's van Mubarak? Die lelijke politici? De ironie werd vaak verkeerd begrepen.

 Toen Mubarak eenmaal was afgetreden en er zelfs opdracht kwam zijn naam en gezicht en dat van zijn vrouw Suzanne van alle openbare gebouwen, duizenden scholen, ondergrondse stations, straten en pleinen te verwijderen bleek dat een onderwerp. Het iconische gezicht waar generaties mee hadden geleefd bleek taai. Doorkrassen, verwijderen of onzichtbaar maken? Zelfs zijn haargrens zat in de hoofden geprent.

 Morgenavond na 22.00 in de Avonden meer.

 Altijd onderweg naar iemand, naar niemand, naar honderdduiz­end.

Altijd de hoek om, rechtdoor, linksaf, omhoog, omlaag, naar ver weg,

dichtbij; de straat loopt mee.

Altijd wachten tot ze weg zijn; het landschap dat vernedert, de vragen

uit de verte.

Altijd de plek waar ik niet sta.

Altijd de wetten van onderweg.

Altijd het verlangen naar een jas.

Altijd afdrukken willen van 'n paardendroom.

 Het blijken geïmproviseerde helmen te zijn die gedragen werden tegen het leger- en politiegeweld tijdens de 18 dagen durende slag om het Tahrirplein in juni 2011.

 Het dagelijks affiche 'Recents evens' liet ze zien. Nu staan ze in 'Success and Uncertainty' als 'Last season's hats'.  Maandag na 22.00 in de Avonden meer.

 Sinds eind januari 2011 was het Tahrirplein het centrum van de Arabische lente. Toen ze met vertraging in Cairo waren aangekomen wisten ze eerst niet wat te doen. Maar in juni begonnen ze affiches te maken, elke dag een nieuw, drie weken lang. Sandra als jour­nalist, Bart als ontwerper. Ze werden op­gehangen bij de Townhouse galerie, twee straten van het plein, tegen­over een populair terras. Elke avond tegen zeven uur hing er weer een in de verlichte uitstalkast. Ze trokken aandacht. Materiaal genoeg. Ze praatten met iedereen in een stad waar praten opeens mocht en kon. En gebruikten wat ze maar aan actueel beeldmateriaal konden meepikken. Maakten ook grapjes die goed begre­pen wer­den.

'Onder een totalitair regime gedijt humor,' zegt Bart. Er zitten in zijn ontwerpen bijvoorbeeld veel (censuur!) doorhalingen.

De affiches zijn nu te zien in W 139 in de Amsterdamse War­moess­traat. Morgen verschijnt daar 'Success and Uncertainty ‑ Back Up', een pracht van een bundeling in tijdschriftvorm waarin ze terugkijken op hun tijd in Cairo.

 'Een 'verschijning'. Outfit sober, gezocht, gevonden, doorsleten achterste, mettertijd. Ik zie er 'verwaarloosd' en 'slecht' uit. Ik ben mijn eigen haarsnijder. Ik hou het kort (Lou Reed). Denk aan Kunstmanen, Profeten. Meesters met 'Mannelijkheidsnor'. Onverzorgd, nonchalant? Ik kom geen stap verder zonder vraagtekens, sta toe.'

  Het boek wordt op vrijdag 16 maart om 17.30  aangeboden aan zijn dochter Isis, bij boekhandel v/h Van Gennep in Rotterdam. Op 16 maart praat ik in de Avonden met Cor's biograaf Menno Schenke.

 'Stedelijke ontwikkelingen? Demokraten, leest het nieuwe boek, abuis als dichter. 'Omdat ik 'een naam' ben.' Ongehoorde poëzie: hier woont

 D. Vis

 A. Bop. Schele. Gorree. Het Leger des Heils. Op namen, naam­bordjes, als moffen systematisch of bordje voor bordje de man­nen ophalen, als galeislaven, medewerkers, geen stakers of 'onderduikers', geen heulen met de Bezetter, uit angst voor lichamelijk geweld. Dan komen de kompromissen, verstrooid als altijd, afwezig, herhalerig en bedelman van gelukwensen en loftuitingen. Wat zie je er goed uit, plafond.

 Heb je de dader al gestreeld, violet nog al liefst.

ps. Cor was negen jaar oud tijdens de grote razzia in Rotterdam in 1944, waarbij 50.000 mannen werden opgepakt voor de Arbeitseinsatz.

 Jee, het klopt, ongelooflijk! Dat is wat je denkt bij de eerste beelden. Het verlangen in een schilderij te kruipen wordt onmiddellijk gewekt. En waarachtig, Lech Majewski doet het.

 Het blijkt mogelijk een schilderij als Brueghels kruisdraging (1564) tot leven te wekken, niet alleen in personages, hun teksten en aankleding, maar ook in vloeiende overgangen tussen stilstand en beweging, tussen modellen, voorbeelden en wat er van op het doek komt. In één avond vergat ik alle pogingen tot Rembrandt, Van Gogh en Vermeer, het machteloze gepsychologiseer, de met de haren erbij gesleepte romances.

 'Kunt u de tijd stilzetten?'

 'Ja, dat kan ik.'

 Heel het kruisigingverhaal haalt Brueghel naar zijn eigen tijd. En Majewski kruipt in de schilder en zijn overwegingen. Rondom het drama gaat het leven van alledag door. Zoals de boer voortploegt als Icarus in zee valt, zo zet Brueghel de molenaar neer als een plaatsvervan­gende God ('geef ons heden ons dagelijks brood'). Hoe vertel je een verhaal, in verf, op film, daar gaat het over.

 De film eindigt met een eindeloze rijder door een Moskous station vol wachtende mensen. Hoe deden ze het, de Mos­kovieten, dat wachten, toen en daar? Ze lezen, kijken of staren, zitten of hangen, staan in rijen bij hun bagage of zijn in de weer met voedsel, meer niet. Maar er is iets onnoembaars in het spel.  Vertragi­ng is het woord, heel letterlijk. Alsof er niet alleen lange trein­reizen in het versc­hie­t liggen, maar een soort oponthoud dat buiten de tijd valt.

 Niemand doet iets. Men gaat soms verzitten. De camera rijdt op zithoogte, zodat je fron­tale takes van gezich­ten ziet maar vaak ook louter jas. Hij volgt geen personages, de camera heeft een eigen wil. Akerman laat je op haar expositie 'Too far, too close' in het Antwerpse MUHKA rondwandelen in een doolhof vol scher­men. Haar films verke­nnen bedachtz­aam sted­en, huizen, balkons, gangen, trot­toirs. Ze 'hangen rond'.

 Morgen na 22.00 in de Avonden meer.

 Welgestelde Etruskische vrouwen konden en mochten veel, vonden ze geen geschikte partner dan namen ze een buitenlander. Hun beelden getuigen van eigen zin. Er is in Leiden veel dat vertelt van hun mode: sandalen, enkellaarsjes, de typische Etrus­kische puntschoenen, rood of zwart en hooggesloten hal­verwege het been. Make-up en acces­soires als gebor­duurde shawls en armban­den. Verder hoeden, wollen muts­jes en puntmutsen van het type 'tutulus', waaronder het haar in een knot werd gedragen, maar er waren eindeloze variaties in haardracht, er werd geblon­deerd ook.

 Ze droegen lange tunieken in Griekse stijl, licht geplooid met versierde randen. Die werden vastgezet met fraaie spelden. Er overheen gingen kleurrijke mantels met afgeronde zoom. Al mochten ze niet aan politiek doen, hun invloed was groot, wat over is wijst op veel en chique openbaar optre­den, waarbij ze gelijk waren aan mannen. Over de grenzen werd er kwaad van gesproken.

 Deze vrouwelijke kant van de tentoonstelling is te zien in het Leidse Rijksmuseum van Oudheden, de mannelijke in Amsterdam.