En nu. Niet alleen is applaus een verschijnsel dat zich voordoet bij voorstellingen van muziek, theater, opera, het is ook de titel van het boek. Luister!

 'Het uitbundige applaus is unaniem en aanstekelijk. Het groeit, het is niet te stuiten, het grijpt om zich heen, maar vroeg of laat verstomt het en sterft weg. Het applaus kent een golfbeweging: het barst los als een vloed, om daarna, zoals de golven bij eb, kleiner en kleiner te worden.'

 Overmorgen heb ik een afspraak met hem op het Brouckèreplein in Brussel. Liefst zou ik daar alleen praten over het applaus. Zoals ik het meemaakte toen ik eens een nacht in Carré aankondiger was. Applaus dat opstijgt van de zaal naar het eerste balkon, naar het tweede balkon, en van­daar weer terug­keert. Een veelkoppig levend wezen, onberekenbaar. Tot de laatste klap.

 Dat je bij het verlaten van de stad even de marmeren penis van het Hermesbeeld zou aanraken, zoals een voetballer voor de wedstrijd even in z'n broekje tast, het is verdwenen in het verborgene. Het Christendom heeft zoveel kwaad gedaan. Sinds Adam en Eva uit het Paradijs verjaagd werden schamen wij ons niet alleen voor onze naaktheid maar voor seks en al wat ermee van doen heeft. Het gaat om het lijden.  

 Op de Nijmeegse tentoonstelling is een godheid te zien met een reuzenpenis, die door vier boeren wordt voortgedragen. Een vruchtbaarheidsprocessie, zoals door Herodotus beschreven in 5de eeuw voor Chr.. Zeldzaam, alles werd vernield in de Christelijke tijd. Maar de godinnen bleken onuitroeibaar. Ze keerden terug in het bijbelverhaal: Maria Magdalena, Maria, de heiligen, in goud en rood als vanouds. Nu in dienst van het lijden. Denk je het hoofdschudden op de Olympus eens in.

 Als ze in het telefoonboek stonden meldde ik me bij de Grieks Mythologische Kerk, waar de Olympische goden nog in ere gehouden worden. Verveeld als altijd, wat is er saaier dan onsterfelijkheid? En jaloers op de mens, hun favoriete speeltje.

 Dat kan ook een scherfje voortand zijn dat gebrekkig werd gerepareerd. De godin benadrukt het door voortdurend koket haar mond te sluiten. Wel wetend dat zo juist alle aandacht op haar sensuele lippen en mondhoeken valt. En het al te regelmatige van haar gezicht doorbroken wordt. Zoals Eva haar naaktheid accentueert met voorgewende schaamte.

 Tegelijk met 'Waarom godinnen zo mooi zijn' is in Museum Het Valkhof - niet toevallig - een expositie te zie die 'Beyond Beauty' heet. Daarin zoeken Suzan Drummen en Marliz Frencken de wansmaak op. De schoonheid voorbij, Beyond Beauty, wordt het volgens hun pas echt spannend. Frencken is een meester in komische overdrijving. Haar poppen gaan over-the-top in aantrekkingskracht. Een vorsteli­jke dame draagt een doos aspirine op haar borst of een doosje Nivea als hoofddeksel. Drummen voert een show op met ingenieuze trompe l'oeils van spiegeltjes en kraaltjes. En jawel, je gaat voor de bijl, je wordt een inboorling.  

 Morgen na 22.00 in de Avonden meer.

 In Egypte en het Nabije Oosten was oogschaduw populair, kohl - looderts op een basis van vet en hars. Ook groen malachiet werd gebruikt. Ik zag 'Waarom godinnen zo mooi zijn' in het Nijmeegse Valkho­f, over schoonheid in de oudheid.

 Bij de Grieken en Romeinen was er een verschil met nu: de Griekse neus, waarbij de neusbrug overloopt in het voorhoofd, was het ideaal. Maar het haar werd doorgaans heel gewoontjes in het midden gescheiden, in een lichte slag, vrij lang en vaak opgebonden met een haarband, liefst geblondeerd of zon­gebleekt. De huid werd soms geblanket met loodwit.

 En alles wat een vrouw mooi kon maken werd sinds de vroegste tijden zorvuldig vormgegeven. De flesjes en potjes waarin parfum bewaard werd, de houdertjes voor de stiften waarmee de kohl werd aangebracht, het zijn kunstwerkjes. Wat was anders dan nu? Mij lijkt vooral de verering van de vrouw op een manier die we niet meer kennen. Waarbij lust en ideeën over vruchtbaarheid onontwarbaar dooreen lopen.

 Zou Ponge nog gedacht hebben aan het modderbad? Modder zijn wij en tot modder zullen wij wederkeren. Ik ben zo vrij geweest de modder vrouwelijk te maken, dat leek me pas­sender. Ponge schrijft dan (fragment):

 'Zijzelf verbiedt het benaderen van haar middelpunt, dwingt tot lange omwegen, zelfs tot steltlopen. Dat is misschien niet omdat zij ongastvrij of afgunstig is; want onbemind als zij is, als u haar ook maar een beetje avances maakt, hecht zij zich aan u.

 Jij modderbeest, dat mijn kousen vastgrijpt en die me met een hinderlijk enthousiasme in de ogen springt!

 Hoe ouder zij wordt, hoe plakkeriger en taaier. Als u haar domein binnendringt, laat zij u niet meer los. Het is of er verborgen strijdsters in haar schuilgaan, die op de grond liggen en uw benen vastgrijpen; als elastische valstrikken; als lasso's. O, wat hecht zij aan u! Meer dan u lief is, zegt u. Ik niet. Haar aanhankelijkheid ontroert me, ik vergeef het haar graag.'

 En zei dat het me niet zou verbazen als er - gezien z'n kennis van de klassieken - een geperver­teerde versie van het Laatste Avond­maal bij z'n werk zou zijn. Matijs mailt vandaag: 'het deed me denken aan een ouder werk van me. Toevallig dat je het erover had!' Hij stuurt een schilderij mee. En jawel, een Laatste Avondmaal. Op Witte Donderdag! Vandaag is immers de dag van het verraad.

 In Utrecht zag ik pas nog het Avondmaal op het Kartuizer drieluik, waar Chris­tus de voeten van z'n discipelen wast. Rare snuiter, die Nazarener. Er wordt gegeten, zij het sober, je ziet brood en wijn rondga­an, alsook lamsvlees. En je weet, het paaslam is Christus zelf.

 Hij laat zich opdienen. Verder wijst niets op een naderende catas­trofe. Alleen hij en Judas weten wat er gaat gebeuren.  De rest doet zich vrolijk tegoed.

 Over het leven van Gwen Rummerling, mooi, intelligent en voorbestemd om uit te stijgen boven de middelmaat. Maar wat komt daarvan terecht? Gwen stelt zich de vraag van elke vijf­tie­njarige, maar weini­gen zo obses­sief als zij: wie ben ik, of beter, wie zal ik straks blijken te zijn.

 Om daar achter te komen moet ze van zichzelf alles proberen, van het burge­r­lijk huwelijk tot religieuze hysterie, van psychoanalyse tot het maîtresses­chap. Maar het draait steeds weer uit op buiten jezelf om leven, in opdracht van ander­en. Waarbij ze zich zelf gadeslaat als een actrice. Gwen eindigt alleen, als bediende in een brood­jes­zaak. En komt tot de conclusie dat ze is als iedereen. In een wereld vol bij­zondere mensen ligt in dat inzicht tenslotte haar uit­zonderlijkheid. Nergens was ze gelukkiger. Gwen is een ware dissidente.

 Vrijdag na 22.00 is het gesprek te horen in de Avonden.

 En vanavond kreeg ik dit bericht van K.Michel.

 Dat deed William James ook al in z'n Principles of Psyc­hology (1890). Als het om begrip van de werking van het brein ging kon je volgens hem de kwestie van de vrije wil beter buiten besch­ouwing laten. Net als het verwante onderwerp van de ziel. 

We kunnen hooguit vaststellen dat mensen geneigd zijn zichzelf een vrije wil en een ziel toe te kennen. Wat ze daar aan toesc­hrijven en hoe dat hun handelen beïnvloedt is hun zaak. Je kunt je wil trainen, zeker. Je kunt een gelovig mens wor­den, ook dat. Je kunt je verantwoordelijk voelen voor wat of wie ook en daar naar handelen. UIt eigen vrije wil of bijvoorbeeld omdat God het wil..  Zoveel maakt dat niet uit.

Vroeger had je dominees.

 De liefde van een moeder die haar kroost financieel benadeeld ziet gaat over het lijk van haar tweede echtgenoot. Ook geen aardige man. Niemand in deze film is aardig. En hij heeft op zijn beurt een dochter die hij zowat alles wil nalaten. Het ligt aan mij, maar ik kon deze van Andrei Zviagintsev slecht verdragen, terwijl ik The Return, z'n vorige, juist zo uitzonderlijk vond. Waarom? In mijn ogen moeten kinderen na hun vroegste jaren zo snel mogelijk mensen worden en ouders net zo. Dat vindt Zviagintsev vast ook. Maar ik kan het niet aanzien.

'I love you dad.'

'I love you too son.'

En alle leugens die dat in de wereld brengt. Tot de dood erop volgt.