'Onze plaatselijke begeleider Gandolph St. Clair was ver­baasd, ook hij was inmiddels omgetoverd tot een white egret‑ spotter en zag ze nu op plaatsen waar hij ze nooit eerder had gezien. De allereerste ochtend dat we in alle vroegte de weg vonden naar Becune Point, waar Derek zijn villa aan zee staat, reden we nog wat rond in de omgeving. Daar! De eerste keer dat cameraman Ingmar zijn camera op St. Lucia aandeed, was het om die lange slanke witte vogel, op enkele meters verwijderd van Walcott's huis te filmen... het was een stil moment, wind, zee en groen. Even later gaf ik de oude meester breed grijnzend een hand... Zijn blauwe‑grijs‑groene ogen lichtten op toen ik hem het nieuws gaf: 'we just filmed a white egret'.

Nu ik het ruwe materiaal aan het spotten ben verman ik mezelf, niet steeds naar de stukjes gaan waar je al eindeloos over hebt gedroomd, begin gewoon bij het eerste clipje... Bham! Daar is tie weer... mooier in licht en kleur dan in mijn dromen.. the white egret.'

 'Bijgelovig is een groot woord, maar ik heb het een andere naam gegeven. Signalen. Als ze niet lijken te komen, geef ik ze zelf. Aan mezelf. Zo kwam het dat ik al maanden droomde van een openingsscène voor de film met Walcott. Witte reigers in tropisch groen. Zijn laatste bundel gedichten draagt de titel 'white egrets'. Ik vroeg hem ernaar, tijdens een van onze voorbereidende telefoongesprekken, die nooit langer duurden dan 10 minuten.

"Je kunt ze hier zien, net buiten mijn studio op de laan. Het is een prachtige plek," vulde hij aan. Op weg naar St.Lucia taxiede het LIAT vliegtuigje de baan af op het vliegveld van Antigua.. en net voor het opstijgen zag ik hem, of is het haar. Een witte reiger, voorzichtig stappend langs de kant.  Eenmaal op St.Lucia ging er geen dag voorbij of we zagen ze, met tientallen in bomen, scherend langs de groene bergen, in de nabijheid van bruine koeien en paarden.'

 Wordt vervolgd.

'In haar slaap.' Het is nog maar kort dat doodsoorzaken in het openbaar worden afgeroepen, een operatie, een zelfmoord, in haar slaap. Nog niet lang geleden werden die dingen gesmoord in gefluis­ter. Wat beter was, nu begint mijn kop verbanden te leggen, niet tegen te houden. De slaap van Szymborska klonk als een geruststelling. Zoals ik haar aanwezigheid steeds als geruststellend heb er­varen.

De film van John Albert Jansen laatst, waarvan ik haar oogopslag onthield, haar sigaretten en haar lipstick. Onbetamelijk felrode, geruststellende lipstick. En ik mompel...

'Mijn zuster schrijft geen gedichten

en het is onwaarschijnlijk dat ze plotseling

gedichten zal gaan schrijven.

Dat heeft ze van haar moeder die geen gedichten schreef

(...)'

 Weer is de vorm die van stratenplannen, die steden weergeven tegelijk met hoe men er leeft. Als was het een ver­bete­rde Google earth kijk je overal naar binnen en ziet in een Amsterdams huis iemand brood smeren terwijl Jantien buiten dronken van haar fiets valt. In vijf reuzentekeningen van twee bij twee, strak van com­positie, vol geestige en pijnlijke détails wandelt ze door haar eigen wereld­geschiedenis, die begon in Har­lingen en nu in Amster­dam is aan­gekomen.

 Haar manier van werken kwam voort uit een Mid­deleeuwse werel­dka­art, de Mappa Mundi die ze zag in het Victoria and Albert Muse­um in Londen. Iets tussen topografie en his­torische ver­tel­ling in, vol getekende vel­dslagen en vorsten. Zo krijgt de echtsch­eiding van haar ouders de vorm van 'De slag in Harlin­gen'. Later meer.  

Vrijdag na 22.00 maken we een rondgang langs haar werk in de Avonden. 

 In 2009 deden we een openbaar gesprek op het podium van de Koninklijke Schouw­burg waar ze de F.Bordewijk-prijs kreeg. Ik vroeg naar haar overwegin­gen bij het prijsgeven van zulke hoogstpersoonlijke zaken en kreeg zo direct en oprecht antwo­ord dat heel de volle schouwburg even was verdwenen.  

 Over de gewaarwording van liefde of verliefdheid zelf schrijft ze weinig. Met een eerdere geliefde beleeft ze het bij een concert in de Brus­selse Muntschouw­burg: 'Ik zat naast Maret en ik wist dat mijn leven op dat moment van pure liefde gema­akt was, zo ongeschon­den en sterk dat het mij als een veertje optilde en mij meenam naar het rijkver­sierde deksel van de bonbondoos, waar engelen het voor het zeggen hadden, mij opdeelde in de pailletjes van de kroon­luch­ter, mij meevoerde naar het dak van de Munt, de hemel in, op weg naar de M­elkweg.' 

 Liefde als verdwijning.

 I

Vogels maken reiskoorts met

veren en wind om je te melden dat

ze niet op je letten omdat ze gaan

ze dragen het maanlicht de nacht in

naar zee naar de stuurlui

die kalm zijn omdat ze al reizen

of ze nu keren of gaan.

 II

 Ik thuisjager ben als de spreeuw

die denkt dat hij jaagt als hij bedelt

of als de overwinterende muggen

met hun dansen perfect en

in de rug, de heg hun luw huis.

Er is een stem komen wonen

die de avond verkiest en eentonig is

dat is de buurman dus dieper de tuin in

anderen kuchen daar achter de heg.

 En zo verkeer je in een oaseachtig gebied, met rekken waaraan gietertjes hangen om planten en bloemen water te geven. Niks voor mij. Herinneringen bewaar ik in m'n hoofd, soms geholpen door geschriften of foto’s. Het voorrecht van de kunstenaars op Afterlife is dat ze zelf iets kunnen doen, niet overgeleverd zijn aan het glimmend marmer.

Stilzwijgend gaat men in vele culturen uit van een rouwperiode, waarbinnen de ziel nog in de buurt blijft. Katholieken kennen dat, maar ook Japanse Boeddhisten kennelijk. Er is een film van Kore‑Eda die After Life heet en waarin gestorvenen in een soort voorgeborchte - in de praktijk een filmstudio met logeergelegenheid - het mooiste moment van hun leven moeten bedenken. Ze doen er vaak lang over. Dan wordt het gefilmd.

 Als ze het filmpje zien en 'het klopt' lossen ze op, en zijn weg. Zo is er een oude dame die tenslotte de vallende kersenbloesem kiest. De regie versnippert roze vloeipapier en laat het dwarrelen voor een schijnwerper. En zie: ker­senbloesem, de oude dame vervaagt. 

 Veertien internationale kunstenaars over leven en dood. En wat er al niet verandert in onze omgang ermee. Veel. Pasgeleden zag ik het graf van een loodgie­ter, waarop in marmer al zijn gereedschappen waren uitgehakt: een puntgave marmeren Black & Deck­er. Zoals je langs de weg de verregende knuffels van een veronge­lukte scooterjongen kunt aantreffen naast een emmer dode bloemen. Namen de Etrusken al niet huisraad mee om in het hiernamaals door te kunnen feesten?

En nu Afterlife. Melanie Bonajo heeft het 'meenemen' van at­tributen tot in het onzinnige doorgevoerd: een geestige piramide van huishoudelijke ar­tikelen, van een keukentrapje tot haar­borstels, armban­den, een mineraalwaterfles, aanstekers, afgeknipt haar, afdrukken van schoenzolen, een komische foto met 'your karma is leak­ing' tot plumeaus en een stapel pleerollen met lipsticks erop tot de gekalkte tekst 'you are the only exception'. Alles heeft een betekenis, reken maar.

 Het gangbare ritueel rond de grafsteen wordt steeds meer vervangen door de individuele expressie van de in­dividuele emotie. Daarom was het goed hier kunstenaars voor te vragen. Morgen en maandag na 22.00 in de Avonden meer.

 Walcott was dus op 23 januari jarig en ontving onder veel meer zijn vriend Seamus Heaney.

 Het verslag van de werkgroep: volgens Ida verloopt het filmen 'boven verwachting goed, vooral ook vanwege de ruimhartige medewerking en inzet van Walcott en de support in Saint Lucia.' Cameraman Ingmar Maduro spreekt van 'een unieke ervaring en originele beelden'. Ze hebben al gefilmd in Gros Islet, op de Derek Walcott Square in de hoofdstad Castries, in Canaries en in Anse Le Ray. Ook oude vrienden van Walcott zijn vastgelegd. Binnenkort zal een trailer voor de film online te zien zijn. Hij zou eind 2012 in première moeten gaan.

 ps. Bekendste lezer van het werk van Walcott blijkt president Barack Obama te zijn. Binnenkort meer van Ida zelf.

 Vanavond bij de aanbieding in het volle Pulchri Studio zette hij een portret op de schoorsteenmantel waarvan ogen en mond waren toegeplakt. Waarom? In Extaze staat te lezen dat hij werkt zonder spiegel en hij had zijn geplande ernstige toespraak teruggebracht tot de eerste twee regels.    

Extaze drukt ook een schildersdagboek van hem af. Waarvan de laatste notitie, van 25 september 2011, luidt: 'Op de markt hoorde ik iemand tegen een visboer zeggen: jij bent op je handelswaar gaan lijken. Zou dat ook voor mij gelden?'