Ouders zijn er niet, gescheiden en weg. Dat duurt. De jongens redden het met inbreken in verlaten vakantiehuis­jes. De wereld als landje, dat is het. Volwassenen zijn daar hooguit karikaturen waar je om kunt lachen. Je doet wat er in je gekke kop opkomt. Je verkoopt de ouderlijke inboedel en verhuurt het huis aan een exploitant van wietplantages.

 Je ziet de jongens dolen aan de rand. De vakantie zal eindigen. Het zal regenen, ze zullen honger krijgen. Maar nog niet. In mekaar geslagen worden, een nat pak, meer kan ze niet overkomen. Soms droom ik dat ik leef in zo'n uitstel zonder eind. Dat ergens de echte, volwassen wereld nog op me wacht.

 Het uitbundig gebruik van kunststof materialen tegen vloeren, wanden en aan plafonds, de uitzinnige ornamen­tiek duidt toch ook op groot zelfvertrouwen. Langzaam ronddraaiende restaurants bovenin televisietorens! Ik zie er een Oostblok-variant van de James Bond-haarlakstijl in. In de Spoetniktijd waren de Russen aan de winnende hand in de ruimterace. In Oost en West zag je de ruimtevaart terug in mode en architectuur.

Arianne schrijft: 'De hotels hadden niet alleen een kapper en een 'dolla­rshop', maar meestal ook een nachtclub, bedoeld voor de elite en buitenlandse (handels) reizigers; altijd in  de kelder. Een afgesloten ruimte, zonder ramen, geopend na 22.00 uur, met rood of paars tapijt bekleed, met gestoffeerde pilaren, een dans‑verlaging, wands­piegels en semi‑besloten zitjes. Een illusionair rijk van tijdloosheid en luxe.'

Vanavond in de Avonden meer.

 'Stel je voor.. de mensen van het eiland Saba (1500 in­woners), hebben altijd geleefd zonder straat­namen en huis­nummers.. maar sinds ze een speciale gemeente binnen het Koninkrijk der Nederlanden zijn geworden (net als Bonaire en St.Eustatius).. raad eens: wil de Nederlandse regering straa­tnamen en huisnummers invoeren op Saba.. en raad nogeens.. dat bevalt de Sabanen niet.. ze willen hun manier van lev­en niet veranderen.. ze willen geen nummers op hun lieflij­ke huizen..'  

 Indirect licht dat tegen plafonds schijnt. Een halfduister, geen dag, geen nacht. De inrichting overdadig 'modern', met glim van chroom. Bolle lampen, spiegels. Onmetelijke ruimten waarin kunstig ontworpen meubilair als kuns­tle­deren stoelen met halfronde rugleuningen en ronde zitting verloren staat.

 Arianne Olthaar legde wat er nog van die wereld over is vast in foto's, kijkdozen, een film en het fascinerende fotoboekje 'Luxe 1972-­1987'. Te zien in de Haagse galerie Heden. Een overdaad aan kunststof materialen op vloeren, tegen wanden, aan plafonds. Lampen, luchters, met uitzinnige ornamen­tiek. Nu brokkelt het af en wordt vuil. Licht dooft. Ver­vangende onderdelen zouden uit verre, waarschijnlijk Russische fabrieken moeten komen - het Oostblok was een economische eenheid - die al lang gesloten zijn. 

 Toen ik bij hem langskwam in Loenen trof ik een geheel betegelde tuin. 'In Suriname is dat chique,' legde Anil uit, 'geen rotzooi op je erf.' Tegendraads kon hij zijn als zijn idool - ook één van mijn helden - V.S.Naipaul. Zo herin­ner ik me een onbeschaamd pleidooi voor cliëntelisme, vriend­jespolitiek. Tegendraads, ambitieus, onbetrouw­baar en altijd charmant. Ik zie Anils lachje erbij en hoor hem zeggen 'ja jon­gah..'

 Luister naar het gesprek dat Jeroen van Kan vorig jaar met hem had in de Avonden over zijn autobiografische roman Badal. Een zeldzaam oprechte zelfanalyse. Heel zijn tragiek zit er in.

 De films van Meliès zijn verfilmde toneelstukjes of gravu­res, die geen net-echt beogen. Hij sleept je mee in zijn fan­tasieën, juist daardoor. En nu, bij Scorcese gebeurt dat weer. In een o­verges­tileerde jaren '30-versie van het Gare Mo­ntpar­nasse en zijn bewoners vindt een jongetje - dit is een kinder­film, dat versterkt het - een geheime toegang tot de vergeten il­lusion­ist Méliès.

 Je ziet het aan door je 3D-bril en kijkt als een kind in een onmetelijke kijkdoos. En wat zich daarin afspeelt is op zoveel manieren onwaarschijnlijk dat het volstrekt overtuigt

 Gisteren werden acht nieuwe gepresenteerd in de Uitkijk. Door James Kennedy, coach Ad van Liempt en de makers. Ik liep de Prinsengracht op met de vraag 'wat blijft er - geschiedkun­dig gesproken - van je over?' Foto's, een doodenkel filmpje, wat geluid. Het kan in één enkele schoenendoos. Want die zijn er nog, schoenendozen, om dingen in te bewaren. Pas als er geen schoenendozen meer zijn moeten we ons zorgen gaan maken.

 ps. De foto werd gemaakt in de beroemde Studio Merkelbach, op de zolder van het Hirschgebouw aan het Leidseplein, in 1967. Vlnr. Peter Flik, ikzelf, Jan Haasbroek, fotografe mevrouw Merkelbach en Nico Haasbroek.

 Dat begint met je terugtrekken in knutselhok of schuurtje. Wat niet helpt tegen gevoelens van overbodigheid. Daarna volgt het grote zwijgen. Depressie is een vaak verkeerd begrepen, veel misbruikt woord. Het betekent, zo leerde ik van de depressieve psychiater K., 'de ijshel': je ligt in bed, niets raakt je meer. Dat kan weken duren.

 Dezer dagen lees ik met open mond, af en toe lachjes door de neusgaten, een proef van de nieuwe roman van Anton Valens, die op 24 februari verschijnt. We gaan een radiogesprek doen. Berustten zijn eerdere romans Meester in hygiëne (De dweiloor­log!) en Vis op gedegen feitenkennis, met 'Het boek Ont' zet hij een stap in het ongewisse. Daar is het onderwerp ook naar: alledaagse mannenangs­t. Zo herkenbaar als wat. En pijnlijk nauwkeurig opgeschreven. Je zwijgt erover. Vrouwen kunnen hier niets mee, die willen een kerel.

Sorry, ik heb zwijgplicht tot 24 februari.

 Antieke kunst verzamelende kardinalen kijken toe hoe een Jupiter­beeld wordt op­getakeld. Een boetprediker, een flagellant, Ku Klux Klanac­htige pijdragers. Overal brokstukken van beelden en tempels. Olym­pische goden, die soms de toeschouwer van terzijde aankijken. Alsof ze zelf niet goed begrijpen waarin ze terecht zijn gekomen.

Het moet de boerenzoon uit Haarlem af en toe geduizeld hebben hier. Hij bleef maar schilderen en tekenen. Liet Christendom, mythologie en actualiteit lustig over elkaar buitelen. Kijk, een optocht van Bacchanten, die laten zien hoe je kunt zuipen en pissen tegelijk, of kotsen. Onze eerste kunstcriticus Carel van Mander schreef 'Een bac­chanaal of Bacchusfeest (...) zeer 'morbido' of mollig van naakten, en vol van het dartele getui­mel dat de heidenen bij zulke feesten bedreven'.

Natuurlijk, het waren heidenen. Bijna vergeten.

 Maarten van Heemskerck (1498-1574) bleef er, vier, vijf jaar. Zag de nieuwe Sint Pieter gebouwd worden, bekeek het werk van Michelangelo. Antieke beelden stonden nog overal, werden opgegraven en verzameld, er was een levendige handel in, de paus had een hele beeldentuin. In het 'Gezicht op Rome met de Barmhartige Samaritaan' wordt een Jupiterbeeld uit de grond getrokken met een lier.

 Van Heemskerck fantaseerde, een surrealistisch Rome waarin de oudheid, de bijbel en zijn eigen tijd door elkaar liepen, zoals in het ‘Oordeel van Paris’, die de twistappel uitreikt aan de mooiste, gezeten op een reusachtig, met onkruid overwoekerd beeld. Op het Capitool lagen twee meer dan vijf meter brede beelden van riviergoden de Nijl en de Tiber. Beiden houden een hoorn des overvloeds vast, er lagen meer van die riviergoden overal in de oude stad.

Anders dan eerder aangekondigd is de rondgang van Peter van der Coelen door de wereld van Van Heemskerck en mij al VANAVOND (dinsdag) om 22.15 te horen in de Avonden!