Het huidige kasteel is van 1780. Resten van een Engelse tuin zie ik, de onvermijdelijke vijver met eilandje. Een kas en een moestuin zijn uit de 19de eeuw. Allemaal bruikbaar. Ook licht en begroeiing spelen hier in alle seizoenen mee. Wat doen figuren in zo’n omgeving? De één zit, een volgende staart in de verte. Je gaat ze onwillekeurig nadoen. De tijd heeft een open uitnodiging. Mos en vogelpoep worden niet verwijderd.

Ik leg uit dat ik het voor de zekerheid nog even vraag, want er zijn - volgens het velletje van het Syndicat - in Ry twee Bovary-huizen. ‘Neenee, het was hier, het tweede.’Ik zucht.‘Nu ja,' zeg ik, ‘alles in de fantasie natuurlijk. Niet echt.’Nu is het hun beurt om verbaasd te zijn.Fantasie?‘Jaja, wel echt meneer, het was hier.’Domme buitenlander. Eindelijk begrijp ik dat Ry niet zonder Emma Bovary kan.Welk dorp wel?De heren hebben gelijk. Even later zie ik haar op een terras zitten. Haar echtgenoot kijkt strak in zijn kop koffie, maar Emma heeft oogcontact met twee vlotte heren aan een andere tafel.

Tegen 2040 hoopt hij dat het werk een zekere volwassenheid heeft bereikt, want de dingen moeten groeien, zowel zijn werk als de aanplant.Wat me het meest trof – behalve zijn vermogen om naast fantastische voorstellingen ook heel klassieke beelden te maken - is zijn gevoel voor ruimtelijke werking. Er is hier ook zoveel ruimte. Je kunt een beeld soms al op honderden meters zien opdoemen, een andere keer struikel je over een bronzen vrouw die in het gras op een grasspriet ligt te kauwen. Soms denk je ook ‘waar is het beeld’, en dan is er geen, zoals midden in het doolhof, of op een fraaie open plek, waar het hoge gras het werk doet.Landschap is ook beeld.

In Den Haag hebben we beiden menige zon in zee zien ondergaan, maar daar had je het in Den Haag nooit zo over.Hier in Frankrijk zeg ik rustig ‘mooi’.Willem scheerde hier eens rakelings langs, in het voetspoor van Madame Bovary, Rouen ligt even verderop. Dat ik hier heen wilde was om het rollen van de keien in de branding. Twee geluiden die elkaar afwisselen. Ik heb een fragment van dat eeuwig duet opgenomen.

In zijn nieuwe boek 'Aan de wieg van het nieuwe Nederland' beschrijft hij de felle reacties in Nederland op het Franse optreden tijdens de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog van 1954-1962.Frankrijk was nog de intellectuele hoofdstad van Europa, van de wereld. En nu werd opeens vanuit de bakermat van onze cultuur een vuile koloniale oorlog gevoerd. Onbegrijpelijk.In Nederland kwamen inzamelingen voor de vluchtelingen, en zelfs een nationale televisieactie - de allereerste, nog vor Open het Dorp - een nieuw fenomeen. De VPRO, toen nog van dominee E.D.Spelberg, liep voorop. Niet vreemd, Spelberg was een geëngageerd man en bevriend met de arts en organist Albert Schweitzer die een ziekenhuis stichtte in Lambarene (Gabon) en daarvoor in Europa aan fundraising deed. Ruim tien jaar voor mei 1968 bracht de Algerijnse kwestie in Nederland al een politieke bewustwording en radicalisering op gang, concludeert Niek Pas. Het werd één van de aanlopen naar jaren '60.Maandag na 21.00 een gesprek met hem.

 Franz Kafka is een van de eerste beschrijvers van vliegtuigen (Aeropläne in Brescia) en misschien wel de allereerste die een auto-ongeluk in détail heeft beschreven (in het Bois de Boulogne). Walter Benjamin heeft in zijn 'Berliner Kindheit' voor altijd vastgelegd hoe de telefoon bij hem thuis z'n entree maakte en hoe men ermee omging. In het bundeltje 'Sonnenuntergang im Prater' (1901) noteerde de Weense stukjesschrijver Peter Altenberg (1859-1919) zijn kennismaking met de lift. En hij zegt net waar het om draait: 'Ik ben niet zo dom me door gewenning aan de zegeningen van de modern tijd de charme ervan te laten ontnemen'.

 Altenberg prijst zich gelukkig dat hij voortaan zijn hart en knieën kan sparen dankzij de lift. Wat hij echter niet kan leren is hoe je je moet gedragen als je met een vreemde in de liftkooi opstijgt. 'Je denkt dat je een gesprek moet beginnen en probeert van verdieping tot verdieping iets te verzinnen.' Maar tenslotte weet hij niets anders uit te brengen dan 'Ich empfele mich'. 'Op een toon alsof je juist een vriendschap voor het leven hebt gesloten.'Altenberg mijdt na korte tijd de lift.

'Een bodemloze afgrond is het lichaam, het vermoeide lichaam, het slapende lichaam, het zich overgevende lichaam, het zieke lichaam, het dode lichaam. De eerste dode die ik zag schikte zich op een begrijpelijke manier op de baar als was hij op de juiste plaats terechtgekomen na een geheime baan. (...) Ik liep graag en veel langs de vloedlijn en bekeek daar de stenen van de golfbrekers met grote aandacht en met een gevoel of de steen en de verdronkene hetzelfde waren en dat ik daarvan wist.'Een golfbreker oplopen. Die van de familie Brakman was de tweede .vanaf het havenhoofd. Toen bestond - even verderop - het Verversingskanaal nog, waarlangs ongefilterd de Haagse riolen werden geloosd.Deze zondag was de eerste dat Willem Brakman niet meer leefde. Willem gaf me Den Haag terug. Ik had het op mijn achttiende achter me gelaten, durfde niet meer terug, bang voor de boze geesten. Het woei er. Zomers lang zwiepten de omgekeerde blaadjes van de zilverpopulieren in de Bosjes van Pex me tegemoet. De jonge boompjes bogen in hun canvas kraagjes. Willem bezielde de stad. De geur van meidoorn en fluitekruid op een schelpenpad, en een trottoir van 'dropjestegels'. Weer de Bevelandsestraat, waar hij opgroeide. En de drie dubbele deuren van de Julianakerk waar - als hij langskwam - altijd een kist naar buiten gedragen werd.

Echt knap is alleen haar aankleding - vast zelf uitgezocht en haarfijn over the top, met diep decolleté en pantermotieven tegen gympies. De poppenspeelster huurt een Taiwanese oppas (een filmstudente, opgelegd alter ego van de regisseur) voor haar iets te lieftallige zoontje. En waarachtig, de oppas begint te filmen. Over een rode ballon, de kinderziel die weldra boven de daken van Parijs zweeft. Dit naar aanleiding van de klassieke Franse kinderfilm 'Le ballon rouge' uit 1956.Met een o zo poëtisch, liedje over een rode ballon, eindigt het.Ik zou dit niet schrijven als de reacties niet zo idolaat waren. NRC-Handelsblad: '...verbluffend van wijsheid, eenvoud en schoonheid...'.Pijnlijk.

Wat jongeren zo'n twintig jaar na de Tweede Wereldoorlog deden was denk ik vooral het nagaan van de legitimiteit van de macht. De macht van hun ouders ('omdat ik het zeg'). Wat daar van kwam was kijken of het anders kon.Hoever moest je gaan met gelijkheid? Maakten geld en werk echt gelukkig? Zou anders samenwonen dan in stelletje iets zijn? Waren andere drugs dan alcohol eigenlijk niet beter voor je? Kon het zonder auto's? En zo door. Dat experimenteren was alleen mogelijk door de toegenomen welvaart, die je onafhankelijk maakte van je ouders. Geld en daarbij: nieuwe technologie. Zonder platenspelers, brommers, wrakke VW-busjes, de pil, radio en tv geen 'Mei '68.Er was ook een lange aanloop geweest. In Nederland hadden de Leidsepleinkunstenaars, Ban-de-bommers en andere linkse groepen het pad geëffend. Dat kon ik zelf bedenken. Nu op zoek naar iemand die er echt verstand van heeft. Zo kwam bij Niek Pas, historicus en oa. geschiedschrijver van Provo, met zijn boek 'Imaazje! De verbeelding van Provo 1965-1967' (2003). Komende week verschijnt van hem 'Aan de wieg van het Nieuwe Nederland. Nederland en de Algerijnse oorlog (1954-1962)'.Eén van de aanlopen naar mei '68 lag in de losmaking van Algerije van Frankrijk. In Nederland werd grootscheeps actie gevoerd voor de Algerijnse vrijheidsstrijd in 1959. Oa. door de VPRO.Een gesprek dat volgende week maandag, 19 mei, te horen is in de Avonden.Later meer