In die bundel, in dat boek komt het onderste boven. Lijf. Van alle kanten. En geest. Tot de dochter van Noach, die zich met haar vader verenigt, met alle middelen. Bij Anne begint alles met beelden. Zo kwamen we goed terecht, daar aan het zeegat. Het letterlijk horizontale - regels in de lengte - Eiland, berg gletsjer. Straks op de radio alles, nu vast dit:

 (...)

 Ook als ik het ontzagwekkende volgens jou niet begrijp en mijn mond imiteert

het geluid van brekende steen niet precies genoeg, te fijn, verschrikt, nieuw, neuk je me.

Ook als ik in bed naar stemmen op straat luister en iemand zal haar 'oortjes dichten

als je nu weer' en ik denk of ze dapper is omdat ze zachte antwoorden geeft, neuk je me.

Ook als ik de veranderlijke betekenis van de letter l niet herken (leidmotief, leek,

langparkeerder) en ik zag lava op je salvo en of liefste het is de l maar, neuk je me.

Ook als ik mijn jobsklacht laat en jij kijkt op vanaf je molshoop met de onzekere blik

van 'wie kan die stratenmeeslepende moddervloed dan keren', neuk je me.

(...)

 Een jaar of tien geleden begon hij zijn onstuitbare opmars. Signalement: de reuzenberenklauw is een plant van soms wel 5 meter hoog. De stengel kan wel 10 cm dik worden en hij heeft enorme bladeren. Waarschuwing: 'raak deze plant niet aan! Doet u dat wel, dan kunnen ernstige brandwonden ontstaan en in sommige gevallen zelfs blindheid.'

 Staand in de file zag ik hem gisteren, in de middenberm bij Delft. Nee, Rijkswaterstaat doet niets.

Ik zocht hem op. Hier is mijn advies: niet demoniseren, opeten: 'De plant bevat etherische olie met furocoumarinen. In Rusland, Estland, Letland en Litouwen worden de stengels in de zon te drogen gelegd. Op de stengel vormen zich dan zoete, witte kristallen. De jonge plant is nog niet giftig. De jonge stengels kunnen gegeten worden en smaken naar een combinatie van zoete komkommer, kokosnoot en mandarijntjes.'

 De ene helft van zijn leven had hij weggezopen,

        de andere ging op aan katers.                                             

Vrijdag. Hij had niet Schopenhauer zitten lezen.

        Hij dacht niet aan dood en niet aan later

en half gehavend liep hij over straat en zag       

een mooi gezicht, toen nog een mooi gezicht en dacht:

        vandaag is iedereen mooi, mijn god,                          

wat zijn de mensen goed geslaagd. En iedereen,

        ook ik, is nog een keer een lente waard.                        

 Drinken is doodgaan en weer opstaan uit de dood.

        Ik denk dat ik wel duizend levens

heb geleefd en steek mijn kop nu in het voorjaar.         

Doorluchtig verder lopen, doodleuk gezichten prijzen,

        bij een kroeg neerstrijken en drinken op het licht.   

 'De Italiaanse man op z'n treurigst: een lafaard, en fascist. Immers, wat is fascisme anders dan verlate puberteit?'

Wat deed hij met Casanova (1976)? Om te beginnen werd het niet Mastr­oianni maar een zwaar toegetakelde Donald Sutherland - valse neus en kin, opgehoogd voorhoofd. En wat hij in de studio met Venetië uithaalde tartte alles, de lagune werd gevuld met zachtjes opbollende vuilniszakken en seks werd teruggebracht tot een excercitie op muziek van een speeldoos, waarop een mechanische 'tove­rvogel', van Nino Rota ('vogelen' staat voor seks) steeds z'n hallucinante deuntje herhaalt.

 'Een sinistere Pinocchio.'

 Toch gaf Fellini soms toe dat hij zich kon vereenzelvigen met de grote verleider. Niet als liefhebber van vrouwen, maar als een man die niet in staat is van ze te houden, omdat hij meer houdt van zijn eigen fantasiebeelden.

 Vrijdag in de Avonden meer over Fellini.

 Deze dichter des vaderlands wil wat. Of het nu het aanrichten van een 'erotisch slagveld' (Piet Gerbra­ndy) in de poëzie is of haar voornemen de 'vrijheid van denken te heroveren en poëzie in te zetten als radicaal middel tegen de dominantie van polit­iek-economisch taalgebruik'. Lees haar 'Meten en wegen' (uit Eiland berg gletsjer (2011):

Of het tijd kost Anne Vegter te zijn.

De schotels in de lucht te houden, probeer ik.

Ik doe natuurlijk maar wat.

Gisteren zei iemand het past of fluit ernaar.

Iemand zei genen van belangstelling

woekeren/denkers willen verspillen!

Het kost niet per se tijd maar het hoofd

(denken aan de liggende jaren, een tegen-

stelling noemen van verlangen) puilt uit.

Lezers zoeken iemand om in uit te rusten

 Haar lands­chappen 'zonder specifieke ken­merken' vindt ze in Nederland maar nu ook in New Engla­nd, boven New York, waar Edward Hopper werkte, vooral bij laat zomerlicht, als de bomen zwaar in het blad staan.

 Van 's ochtends tot begin middag staat ze te werken op een ladder aan vellen van twee bij drie. Houtskool aanbrengen kost kracht, nog afgezien van het voortdurende fixeren. Ze doet bokstraining om in conditie te blijven. Eens had ze een assistent, die hield het nog geen uur vol. Ik kijk naar Side of the road with forest en stuit dan op Field/Anything to bring you back (2013). Erg duister.

 'Als een spons neem ik alles op, maar op een gegeven moment moet dat eruit, anders krijg je er last van. Ik vind het mooi als mensen zich afvra­gen waar kijk ik precies naar. Iets spookachtigs of iets herkenbaars?' Sluipt er toch een romantische toets in dan noemt ze ze 'Wallpaper', behang, zoals 'Towering pines' (2012).

 Morgen na 22.00 in De Avonden meer. Excuseer m'n foto's, er waren geen andere hiervan. Ga kijken.

 Soms priemt zonlicht gaten in de schemer. En de laatste tijd duiken tussen haar omineuze 'recreatiegebieden' - dat is nou Nederland - nieuwe vergezichten op, zoals een prachtige serie uit de trein geziene schemerlandschappen.

 Je gaat met je neus op het houtskool staan en ziet hoe gelaagd het is, hoe het bewerkt is met kneedgum. Renie Spoelstra tekent niet, ze schildert.

 Haar momenten kiest ze uit zelfgemaakte filmpjes, waarvan er een te zien is. Zodat je mee kunt kijken of het komt: 'Het dode punt van de schommel', zoals ze de tentoonstelling heeft gedoopt. Net tussen licht en donker. De eerste blik, de tweede, de stap terug, en weer zie je iets dat er zopas nog niet was.

 Hij ging te werk als een schrijver, al filmend herschreef hij niet alleen zijn eigen levensgeschiedenis maar ook die van de stad Rome en de Italianen. Weglatend wat hem niet uitkwam, er bij verzinnend wat hij wilde.

 Fellini herschiep het leven voortdurend naar zijn beeld. Rustte niet voor mensen en decors eruitzagen zoals hij het wilde. Daarbij hanteerde hij wat ik 'de wet van Hergé' heb genoemd, die me uitlegde: als de achtergrond maar tot in de puntjes klopt kun je op de voorgrond de meest krankzinige dingen laten gebeuren, en toch geloofwaardig zijn. 

 Zoals gedemonstreerd wordt in één van filmclips die Eye vertoont: in Fellinis Boccaccio (1970) richten ernstige werklieden met een hijskraan een reusachtige reclamebord op met een zwaar gedécolleteerde Anita Ekberg, die een glas melk drinkt, recht tegenover het huis van de zeer katholieke Dr.Antonio. Intussen zingt een kinderkoor een reclamespotje voor het drinken van melk. Natuurlijk verschijnt Anita in zijn dromen.

 Fellini hield van voorstellingen, verkleedpartijen en parad­e's, of ze nu van de kerk waren, van de fascisten of het circus, voor hem kwamen ze allemaal op het zelfde neer.

 In de maand juli worden alle Fellini-films in Eye vertoond. Er is een groot formaat catalogus, met zeldzame foto's en tekeningen uit Fellini's Dromenboek.

 Zoiets moet je aan den lijve meemaken, voelen. Mis het niet! Nog tot en met dit weekend is de verbazingwek­kende eindten­toonstelling van Martin Creed te zien, die het hele museum letterlijk met ballonnen vult onder de titel ‘Half the air in a given space’. Schoolklassen gaan er gierend van de lach in onder, en er knapt er ook weleens eentje, ja.

 Binnenin, in het Heili­ge der Heiligen, strooide Creed ballonnen uit over 'Jump', de boerensloot met gras­sige sloot­kan­ten van Job Koelewijn, omsloten door spiegels aan alle kanten zodat je in een oneindig weiland vol ballonnen rondwaart.

 Vrolijk, op het hysterische af. Maar met de tristesse die ballonnen eigen is. Kermisverdriet. Want de Pavil­joens gaan eraan. Dit is het einde.

 Toen ik Fellini's 'Otto e mezzo' (zijn achteneenhalfste film) had gezien en het boek gelezen dat de journaliste Deena Boyer - bij hoge uitzondering - van dag tot dag tijdens de productie mocht bijhouden, begreep ik wat een filmregisseur volgens hem moest zijn: een mengsel van een renaissanceschilder, een fantast, een zakenman, een kermisgast, een verwend kind en een gewetenloze charmeur.

 En daarbij het op­permachtige ­hoofd van een tijdelijke volkss­tam van specialisten die hij kon laten doen wat hij wilde.

 'Fellini', het boek dat bij Eye uitkwam - met een rijkdom aan foto's en ook tekeningen - bij het komende Fellini-festival maakte me weer wijzer. Tekst interesseerde hem nauwelijks. Hij nam zijn scenes op zonder direct geluid, waarbij de acteurs - vaak amateurs – alleen een emotie moesten uitbeelden en daarbij langzaam hardop tot tien of meer tellen. Later schreef hij daar dan wel tekst bij, die in de montage door andere stemmen werd ingedubd. Fellini was een tekenpen.

 Later meer.