Hij was er in 1632, kort na de inname van de katholieke stad door Frederik Hendrik en tekende - bijna als verslaggever - niet alleen zijn kerken maar ook stad en land eromheen. En dat in een tijd van grote religieuze spanning. De gereformeerden waren al begonnen met het slopen van 'superstitieuze dingen' zoals 'Autaren, Cruysen, ende alle andere overblijfselen van 't Pausdom...', maar Frederik Hendrik verbood verdere ontmanteling van bijvoorbeeld de Sint Jan, al werd het wel een gereformeerde kerk, waar twee dagen na de inname al een dienst plaatsvond. Toch gingen de vernielingen door. Op de tekeningen van Saenredam is nauwkeurig te zien hoever ze al waren.

 Waar lagen Saenredams sympathieën? Hij tekende, deed metingen, maakte plattegronden, als voorbereiding op zijn schilderijen van bijvoorbeeld de Sint Jan en de Sint Pieter - die kort daarna gesloopt werd voor een fort vanwaar katholieke opstanden beteugeld konden worden.

 Saenredam bewoog zich tussen twee culturen, had vrienden aan beide kanten. De schilderijen verraden soms katholieke uitbundigheid, hoewel hij zo niet was grootgebracht. Maar meer nog zijn drang tot vormgeven, tot weglaten en veranderen. Er school ook een Mondriaan in Saenredam. Morgen in de Avonden meer.

 Ze wilde me graag alles uitleggen over de 3D-röngenfoto's, schilderijen, kaarten en prenten aan de muren. Over de tweezijdigheid van de wade ook, Christus werd geheel ingepakt. Ook van zijn rug is een afdruk. Over de plantenresten die werden aangetroffen van de bloemen die waren meebegraven, over de twee muntjes op z'n ogen - de obolen uit de Griekse traditie waarmee je de veerman betaalt als hij je overzet naar de onderwereld, maar dat was heidens gebruik, zij meende dat de muntjes, waarvan je afdrukken op de wade ziet dienden om zijn ogen toe te drukken.

'Ogen gaan zo weer open als je dood bent.'

Hoogtepunt was de monstrans met de reliqui die de St.Jan sinds eeuwen bewaart, een doorn uit de doornenkroon. Maar het meest hield ze van het houten Christusbeeld middenin, gemaakt op 3D-basis van de lijkwade, waarover ze moedert.

'Hij was een meter tachtig lang'.

 Een knappe kerel ook, dacht ik. Z'n haar zat goed, zelfs op z'n lijkwade. Toen liep het tegen vijven en ging ze sluiten. Eerst legde ze een dekentje over de voeten van het beeld, daarna een zwart doek over de hele gestalte. Het kan zijn dat ze 'welterusten jongen' mompelde.

 Ik aarzel. Behoor namelijk tot de mensensoort die altijd denkt dat het aan hem of haar ligt als ie iets niet open krijgt Hoe vaak zie ik niet die minuscule insnede over het hoofd in de verpakking van een theezakje.

 Mijn kampioen onder de raadselverpakkkingen is die van het Knäckebrot van WASA. Ten eerste krijg ik hem nooit zonder scheuren of brokken open en ten tweede‑ erger - krijg ik hem nooit meer sluitend dicht. Toch blijf ik er van overtuigd dat er een oplossing is, die alle knäckebrot‑eters kennen behalve ik. Tot welke mensensoort behoort Lydia Davis? Bovenstaande regel geeft te denken.

 Haar verzamelde verhalen zijn intussen verschenen in het Nederlands. Mijn favoriet blijft 'A few things wrong with me', dat begint met een regel die mijn hoofd niet uit wil: 'He said there were things about me that he hadn't liked from the very beginning'.

 Dat me dat weer invalt is de schuld van Folkert de Jong die Picasso brutaalweg citeert in 'La danse', zijn bijdrage aan ArtZuid, de beelden­route waar ik hem morgen tref.

 Folkert de Jong, de enige Nederlandse beeldhouwer die de laatste jaren ook inter­nationaal doorbrak heeft z'n werk omschreven als 'nachtmerries van gebakken lucht'. Maar nee. Grapjes worden nooit zomaar gemaakt. Deze kunststof­fen Harlekijn overtuigt omdat hij stamt uit duistere Mid­deleeuwen.

 La danse (2012) dus, maar wat is dat voor een dans? Wat dansten de harlekijns en acrobaten, de Saltimbanques van Picasso? Was het om de pest te bezweren? Een doden­dans? Folkert heeft zijn figuren eens vergeleken met de 'levende standbeelden' in ons straatbeeld. Als die goed zijn, zijn ze griezelig. Kinderen deinzen terug, storten hun muntje en maken dat ze wegkomen.

 En dan nogeens tegen elkaar, want elke sculptuur heeft een paar andere in z'n blikveld. En eigentijdse beeldbouwsels blijken dan nogal onverdraagzaam. Een enkele doet of er niets aan de hand is, zoals de ongetitelde van de Belg Eugène Dode­igne, de man die me nogeens met ontbloot bovenlijf te woord stond op z'n erf nabij Tourcoing - hij koopt rotsblokken aan de steengroeve als hij er 'een gestalte' in ziet, doet dan niet heel veel meer - een ander maakt er een grote grap van, zoals de Oostenrijker Erwin Wurm, die een Kuifje met een pompoenhoofd neerzet en - toeval of niet - Markus Lüpertz z'n dame 'Paris sans bras' past precies in dit Amsterdam-Zuid.

 Maar verder. Wanneer aan de voet van een torenhoge, mensach­tige stapeling van Tony Cragg die 'Mixed feelings' moet heten een jonge merel neerstrijkt in het gras van de Apollolaan, dan zijn de gemengde gevoelens van Cragg nergens meer. De merel wint.

 Vrijdag ga ik hier met Folkert de Jong, die ook meedoet, een beel­denwandeling maken voor de Avonden.

 ps. de Dodeigne van alle kanten bekeken, het moet een zittende man zijn, armen en hoofd op z'n knieen, op de rug gezien. 

 Rommel in gedichten lees je niet vaak. Ik bedoel niet de charmante schilderachtige troep die je in de fotografie zo vaak ziet, nee echte rommel, in onbestaanbare stapelingen van beelden, woorden en zinnen. Het erge is, je betrapt je erop dat je al lezend bezig bent chocola te maken van een pagina als:

  Boven de kringloop van regen en baby's vliegt de roerdomp.

De roerdomp heeft niets met dat alles te maken.

Met de kringloop van granaten, bananen, offers, slijtage

heeft de roerdomp niets te maken. Daar moet duidelijkheid over bestaan.

Hij gelooft zelfs niet in kringlopen, de roerdomp.

'Ieder rad is bedoeld om iemand voor ogen te draaien,'

zingt hij (wat schor van de kou op die hoogte).

 Wanneer in Oost-Afrika stoffen bedrukt worden met afbeeldingen van pc's of mobieltjes wat gebeurt er dan? Wordt het moderne tot fetisj gemaakt? Vast wel. Maar stiekem gebeurt ook het omgekeerde. De Afrikaanse stoffenontwerper heeft ons bij de staart. Ik dacht aan de tijd dat ik in Italië arme kinderen telefoongesprekken zag acteren met een houten mobieltje. En aan de dochter van een vriend die haar mobiel in het water had laten vallen.

 'Jezus.. ik ben dood,' waren haar woorden.

 Een nieuwe paus bedrijft excorcisme op het Sint Pietersplein. Geloof, animisme, fetisjisme en hang naar het nieuwe lopen dwars door elkaar, daar en hier. Een virus in mijn pc tast ook mij aan. En denk niet dat ik ook maar iets  begrijp van wat er in die magische machine omgaat. Wij zijn allen wilden. En niet van die nobele. Dat is de conclusie waar de etnografen niet aan willen. Hoe braaf ze ook de grove tweedeling westers en niet‑westers, modern en primitief relativeren. Er had dus een heel andere tentoonstelling gemaakt kunnen worden. Een gemiste kans. Vanavond in de Avonden meer.

 Waarin ook een gesprek over de foto's die hij in zijn boeken afdrukt. Dat begon, zegt hij, met de Viewmaster die hij als kind bezat, waarmee hij een tweede werkelijkheid - ze waren in stereo - kon binnengaan: 'Met je lichaam ben je nog in je normale kleinburgerlijke werkelijkheid. Maar met je ogen ben je al heel ergens anders, in Rio de Janeiro of bij de Passiespelen in Oberammergau.'

 'Dat gevoel heb ik altijd bij foto's, dat ze een zuigende werking op de toeschouwer hebben en hem uit de werkelijkheid lokken, de irreële wereld in.'

 Sebald gebruikt soms ook foto's uit familiealbums. Het kijken naar foto's van zijn ouders - juist verloofd - uit de oorlog vertelt hem 'dat wij ons op heel dun ijs bewegen, waar we elk moment door kunnen zakken'. En dan zegt hij, in 1999, twee jaar voor zijn eigen dood: 'Je kunt je dat niet voorstellen, dat langzame zich-oplossen van het leven gedurende enkele tientallen jaren.'

 Foto's zijn voor hem bewijzen van de breekbaarheid van ons bestaan.

 Waar je meteen tegenaan loopt is de - van schuld doordrenkte - koloniale hang naar authenticiteit in die verzamelingen. Immers, het Westen is slecht en kan de onbedorven natuurmens, de nobele wilde, die zijn vakmanschap door de eeuwen van vader op zoon overleverde alleen maar bederven. Rousseau zei het al.

 Die drang naar een verzonnen zuiverheid van vroeger zit diep, en hij zit in elke cultuur. Geert Wilders met z'n Nederlandse identiteit is daarin gelijk aan elke moslimfundamentalist.

 Maar wat zie je in Leiden? Traditie? Het bloed van de moderne tijd kruipt waar het niet gaan kan. En het kruipt soms bizar. Zo zijn er niet alleen beschilderde vrachtwagens en Papoea’s die dvd's zo mooi vinden dat ze er neussieraden van maken, het gaat verder. Gisteren lees ik in de krant dat nu vrijwel heel de wereld van mobieltjes is voorzien en in Leiden zie ik een Ghanese doodskist - fraai beschilderd - in de vorm van een gsm. Je laten begraven in je mobiel. Mij lijkt het de nog verborgen wens van heel wat Westerse 'kids'.

 Maandag in de Avonden meer.

 Het begon bij de keus van z'n pseudoniem. Een medestudente aan de Arnhemse Modeacademie leerde hem dat het woordje 'Paris' in een merkje altijd verkocht. Piet bleef staan om de Hollandse ironie. René Gruau (1909-2004) werd een voorbeeld.

 Een mode-illustrator moet een collectie kunnen samenvatten in een icoon dat de klant vanuit de rijdende metro herkent: Prada. Vereenvoudigen dus, weglaten, overdrijven. Hoe breng je vrouwen en kleren terug tot herkenbare signalen? Piet Paris gaat heel ver. Een silhouet en wat accessoires. Plus een grapje, zoals zij hier aan de wand die over straat gaat met een krokodil aan de lijn, omdat haar tas van krokodil is. En je zegt 'ja'.

 Z'n simpele lijnen dankt hij aan Dick Bruna, zegt hij. Stofuitdrukking, bont en fluweel aan oa. Hans Holbein. Ik zag mijn kans schoon en vroeg hem naar zijn idee van de herkomst van de verveelde gezichtsuitdrukking waarmee modellen vanaf de catwalk op ons neerkijken. Hij denkt even na. Er zit iets in van 'maak het de mannen niet te makkelijk', zegt hij, en die onbereikbaarheid werkt natuurlijk precies omgekeerd. 

 Volgende week is Piet Paris te horen in de Avonden.